15 Νοε 2010

... Fin de siecle

Αθήνα 2010 - Περιοχή Αρχαιολογικού Μουσείου

(C) Καθημερινή 14-11-2010

«Είπατε τω βασιλεί χαμαί πέσε δαίδαλος αυλά. Ουκέτι Φοίβος έχει καλύβην, ου μάντιδα δάφνιν, ου παγάν λαλέουσαν, απέσβετο και λάλον ύδωρ».

...ποιοι ουρανοξύστες!!!

Κωνσταντινούπολη 2010... (κλικ στην εικόνα για μεγέθυνση)









(C) Skyscrapercity.com

GAME OVER...




7 Σεπ 2009

Ουρανοξύστες στα Χρόνια της Χολέρας...





Οι ουρανοξύστες της La Defence μια ομιχλώδη μέρα με τον πύργο του Άιφελ΄και τον Πύργο Montparnasse στο βάθος...
Πηγή: Skyscrapercity.com





___________________________________________________

Σημείωση: Η συγκεκριμένη δημοσίευση συντάχθηκε λίγες μόνο βδομάδες πριν την κυβερνητική αλλαγή του Οκτωβρίου 2009 και φυσικά πριν την έλευση της "Τρόικας", του "μνημονίου", τις μειώσεις μισθών, συντάξεων κλπ, τα καουμποϋλίκια των συντεχνιών, τους αυτοοικτιρμούς  των κυβερνητικών στελεχών, τις ευτέλειες των κομμάτων και ΜΜΕ, και την απίστευτη ανωριμότητα και μικρότητα ψυχής που άπαντες επέδειξαν πλην ενδεχομένως κάποιων που είναι χαμένοι στις δημοσκοπήσεις σαν "ΔΓ/ΔΑ" ή του 30% που τιμωρείται πλέον ανοικτά διότι το αντιπροσωπεύει ο "κανένας", και οι οποίοι αισθάνονται πλέον περισσότερο από ποτέ άλλοτε όμηροι των ολίγιστων και των μικρόψυχων. 


Είναι τραγικό ότι παρά την απουσία μου για ένα έτος από το ιστολόγιο, το άρθρο που ακολουθεί παραμένει στην ολότητά του επίκαιρο μέχρι κεραίας. 


Καλό Χειμώνα. Κυριολεκτικά και μεταφορικά... 

Γρηγόρης Μαλούκος - gm2263
21/9/2010


_____________________________________________________________________________

Τα Χρόνια της Χολέρας

Για όσους έχουν διαβάσει το βιβλίο του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μαρκές, "Ερωτας στα χρόνια της χολέρας" γνωρίζουν καλύτερα από εμένα ότι τα χρόνια της χολέρας ήταν τα πολλά, άνυδρα εκείνα χρόνια που το ηρωικό ζευγάρι του του μυθιστορήματος υπέμενε στωικά τις κακουχίες που διέκοπταν μια γκρίζα μετριότητα πραγματικότητας μέχρις ότου σμίξουν... γερόντια πια, μετά από πενήντα χρόνια αναμονής.

Κάπως έτσι αισθάνομαι κι' εγώ αλλά και πολλοί άλλοι συνομήλικοί μου γύρω στα σαραντα-κάτι με σαρανταφεύγα τα τελευταία χρόνια ιδίως μετά τους Ολυμπιακούς αγώνες (οι οποίοι όπως και να το κάνουμε πρόσφεραν μια αρκετά αστραφτερή ψευδαίσθησιακή παρένθεση μεγαλείου).

Μια αίσθηση ομηρείας και ανημποριάς διακατέχει πολύ κόσμο τώρα τελευταία απέναντι σε μια πραγματικότητα που παραπαίει ανάμεσα στη μετριότητα του τώρα και την απειλή από το αύριο και όπου όλα εκείνα τα μικρά και τα μεγάλα που μας κράτησαν στη ζωή (μουσικές, ήχοι και εικόνες αγαπημένες, οραματισμοί ή προσωπικοί στόχοι, οικογένεια, όσοι έχουν) φαίνονται ασήμαντα και κυνικά αποδομημένα απέναντι στην γκριζαμάρα που πάνε να μας επιβάλλουν.

Δυστυχώς, έπρεπε να περάσουν πολλά χρόνια από τότε έως τώρα που γράφεται το παρόν για να συνειδητοποιήσω ότι η μη ανέγερση υψηλών κτιρίων δεν είναι απλά "άλλη μια" ιδιοτροπία, μέρος του ΝεοΕλληνικόύ ιδιομορφικού παράδοξου, και ότι μάλλον δεν υπάρχουν μεμονωμένες "ιδιοτροπίες", υπάρχει μια συνολική παθογένεια του Ελληνικού υπαρξιακού μοντέλου η οποία έχει πάμπολλες παραφυάδες και εκφάνσεις σε κάθε τομέα της κοινωνικής, πολιτικής και οικονομικής ζωής, και ότι η σε αντίθετη σε κάθε λογική απόλυτη και πείσμων αντίδραση στην ανέγερση τέτοιων κτιρίων είναι απλά μια από αυτές τις παραξενιές. Όπως συμβαίνει με κάτι περίεργα κλειστά επαγγέλματα. Ή με το θέμα της ιδιωτικής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Ή το θέμα της χαρακτηριστικής καθυστέρησης στην σύνταξη του δασολογίου και του κτηματολογίου που αποτελεί μείζονα παράγοντα της ανωμαλίας που παρατηρούμε στην διαχείριση των δημόσιων και εθνικών εκτάσεων που καταλήγει πολλές φορές σε τραγικά αποτελέσματα μηδέ εξαιρουμένων των τεράστιων πυρκαγιών των ετών 2007-2009.

Δυστυχώς, ακόμα κι' εγώ και πολλοί άλλοι εδώ πέρα δεν έχουμε συνειδητοποιήσει ίσως πόσο βαθύτατα πολιτικό είναι το πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε, ή καλύτερα, πόσο πολύ η μικροπολιτική επηρεάζει την ανάπτυξη της χώρας.

Μα συνδέονται όλα αυτά μεταξύ τους; Για σκεφτείτε λίγο; Μήπως, λέω μήπως συνδέονται;

Όπως λέει και ο Καβάφης:


"Tη μια μονότονην ημέραν άλλη
μονότονη, απαράλλακτη ακολουθεί. Θα γίνουν
τα ίδια πράγματα, θα ξαναγίνουν πάλι-
η όμοιες στιγμές μάς βρίσκουνε και μας αφίνουν.

Μήνας περνά και φέρνει άλλον μήνα.
Αυτά που έρχονται κανείς εύκολα τα εικάζει
Είναι τα χθεσινά τα βαρετά εκείνα.
Και καταντά το αύριο πια σαν αύριο να μη μοιάζει."


K.Καβάφης, 1908



"Πως την πατήσαμε έτσι;"


Η αλήθεια είναι ότι όλοι κάτι περιμέναμε να γίνει όσον αφορά το θέμα των ψηλών κτιρίων αφότου οι μεγάλες κλίμακες επανεισήχθηκαν στο αστικό λεξιλόγιο της Αθήνας το 2004 με αφορμή τους Ολυμπιακούς αγώνες. Εις μάτην βέβαια, εφόσον
τίποτα δεν έγινε, αν και θα περίμενε κάποιος οι πρώτοι αρμόδιοι υπουργοί της "νέας διακυβέρνησης" να είναι πιο θετικά διακείμενοι στην ανέγερση ψηλών κτιρίων σε σύγκριση με τους προηγούμενους. Αντίθετα, οι τότε (2004) απελθόντες, αν και επί μακρό διάστημα εμφανίστηκαν να εμφορούνται εν πολλοίς από τις γνωστές μεταπολιτευτικές αγκυλώσεις οι οποίες περιγράφονται ΕΔΩ κι' ΕΔΩ, τουλάχιστον τόλμησαν την εξαίρεση της μίσθωσης Καλατράβα, η οποία άφησε και μερικά τοπόσημα τα οποία βέβαια κανείς δεν μπόρεσε να αξιοποιήσει κατόπιν.

Δυστυχώς, ενώ πολλοί περίμεναν ότι η Αθήνα θα μεγαλουργούσε και κάπως θα ακολουθούσαμε μια επιτυχημένη μεταολυμπιακή πορεία (στο κάτω-κάτω υπήρχε και το φωτεινό παράδειγμα της Βαρκελώνης) η ΝεοΕλληνική και συνάμα ΠαλαιοΒαλκανική πραγματικότητα κατόρθωσε και πάλι να μας εκπλήξει.

Δεν είναι ότι οι υπουργοί της "νέας διακυβέρνησης" όταν παρέλαβαν κοίταζαν τα μεγάλων κλιμάκων Ολυμπιακά έργα με το ίδιο τρομαγμένο βλέμμα που οι κεφαλοκυνηγοί της Παπουασίας θα κοιτούσαν τις πυραμίδες του Καϊρου αν κάποιος τους δακτίνιζε από τη χώρα τους στην Αϊγυπτο (Beam me up Skotty!!! που θάλεγε και μια ψυχή από τα παλιά). Δεν είναι τα παλαβά που ακουγόταν από επίσημα χείλη όπως "τι το θέλαμε το παλιοστέγαστρο"(1) και "το θέμα των Ολυμπιακών ακινήτων θα τεθεί επί τάπητος" (Φάνη Πετραλιά). Είναι η βεβαιότητα ότι αντιμετώπισαν το θέμα της Ολυμπιακής κληρονομιάς με τον ίδιο τρόμο που ένας μειωμένων ικανοτήτων υπαλληλίσκος θα αντιδρούσε αν ο διευθυντής του τον καλούσε έξω από τη αφάνεια της ανώνυμης ασφάλειας και του "που να τρέχεις τώρα..." και τον έβγαζε στο φως λέγοντας του: "Αυτή είναι η πρόκληση και η ευκαιρία της ζωής σου. Πρόσεξε μη με απογοητεύσεις γιατί περιμένω πολλά από εσένα". Και είναι εξοργιστική η προβλέψιμη αντίδραση του υπαλληλίσκου ο οποίος λέει από μέσα του: "Αμάν, πως την πάτησα έτσι; Τώρα θα πρέπει να δουλέψω!!!"


Το Σήμερα που κατάντησε σαν Αύριο πια να μη μοιάζει (2)

...και με ετούτα και εκείνα φτάσαμε στο σήμερα. Ένα αλλόκοτο σήμερα όπου η χώρα μοιάζει να διολισθαίνει προς ένα μεγάλο ΤΙΠΟΤΑ με μπόλικο καθόλου. Αρκετοί φίλοι εντός και εκτός διαδικτύου οι οποίοι βρίσκουν κάποια ανάσα από την αλλόκοτη και φθοροποιά καθημερινότητα που ζούμε, με ρωτούν συχνά-πυκνά για το που βρίσκεται η υπόθεση των ψηλών κτιρίων στην Ελλάδα. Αν υπάρχει Ελπίδα, να "γίνει κάτι" στο "ορατό μέλλον". Και η απάντηση μου είναι απλά δυο λέξεις: Δεν ξέρω. Η μάλλον όχι. Ξέρω αλλά αυτό που ξέρω είναι τόσο αποτρόπαιο που καλύτερα να μην το ήξερα.

Αν η καταρρέουσα αλλά γαντζωμένη στην εξουσία ακόμα (7/9/2009) Νέα Διακυβέρνηση έκανε ένα πολύ μεγάλο κακό, αυτό δεν είναι το ότι απέτυχε κατά κράτος και έχασε όλες τις μάχες (πλην εξαιρέσεων, κάτι Ολυμπιακές και ΟΤΕ δεν σώζουν την κατάσταση) και εξόργισε τους φυσικούς της συμμάχους. Είναι το ότι η αποτυχία τους στιγμάτισε ένα κοινωνικοπολιτικό μοντέλο το οποίο αν και ποτέ δεν εφαρμόστηκε σωστά στην Ελλάδα, εν τούτοις τάισε κόσμο και κοσμάκη, και μιλάω φυσικά για την ιδιωτική πρωτοβουλία καθώς και την οικονομία της κατά το δυνατόν Ελεύθερης αγοράς.

Δυστυχώς, καλώς ή κακώς, τα κτίρια μεγάλων κλιμάκων, ιδίως δε τα ψηλά κτίρια γραφείων (και κατοικιών) είναι ταυτισμένα με και με μια επίδειξη αστικής ισχύος, η οποία σε ΟΛΑ τα δυτικά κράτη είναι συνδεδεμένη με την ευρωστία του ιδιωτικού (ή/ και του δημόσιου επίσης) τομέα της οικονομίας. Με τα λάθη της αλλά και τη φοβισμένη αποστροφή της απέναντι στον "νεοφιλελευθερισμό", η ΝΔ κατόρθωσε να συντηρήσει τα μίζερα στοιχεία του κρατικίστικου μοντέλου το οποίο παρέλαβε, ενώ ταυτόχρονα ανάστησε και πολιτικοκοινωνικές δυνάμεις οι οποίες είχαν "λουφάξει" κατά το παρελθόν, και των οποίων ο αντικειμενικός σκοπός δεν ήταν η εκφορά ενός σύγχρονου πολιτικοκοινωνικού λόγου ο οποίος θα αντιμετώπιζε επί τούτου τα μείζονα προβλήματα της εποχής μας, αλλά μια στείρα αντίδραση απέναντι σε οτιδήποτε θα άλλαζε το μεταπολιτευτικό status quo.

Η πλήρης αποτυχία εκφοράς ενός ιδεολογικού discourse το οποίο από τη μια θα έσυρε τους αρνητιστές σε διάλογο, και από την άλλη, με σύμμαχο τα χειμαζόμενα εκείνα τμήματα της κοινής γνώμης τα οποία σε ανησυχητικά μεγάλα ποσοστά πλέον είτε προτιμούν τον "κανένα" για πρωθυπουργό, είτε πάνε για μπάνιο αντί να ψηφίζουν, θα μπορούσε να διεμβολίσει αυτή την κρούστα, αυτό το παχύ αδρανειακό στρώμα του ΝεοΕλληνικού Matrix, και θα μπορούσε φυσικά να κινητοποιήσει δημιουργικές δυνάμεις τις οποίες, όπως ο Ανδρέας Παπανδρέου έβαλε τις λαϊκές μειοψηφίες (όπως τις έβαλε...) μέσα στο παιχνίδι του κοινωνικού γίγνεσθαι, έτσι και η παρούσα διακυβέρνηση θα μπορούσε να δημιουργήσει τις δικές της συμμαχίες με όλα εκείνα τα ευαίσθητα και δημιουργικά μυαλά τα οποία πλέον βρίσκονται "στην απέξω", και να δημιουργήσει ένα δεύτερο πόλο, ένα δυνατό ρεύμα "ανάπτυξης", μακριά από την στυλιζαρισμένη διαλεκτική των "παραθύρων" των "οκτώ", των μίσθαρνων δημοσιογράφων που αλλού ψάχνουν γωνία στο δεκάρικο και αλλού σιωπούν κατά το που φυσάει ο άνεμος.

Δεν το έκανε.


Θα υπήρχαν αντιδράσεις. Καιροσκοπικές. Φτηνές. Μικροπολιτικάντικες. Σίγουρα. Σκεφτείτε όμως την ανάταση της επίτευξης όταν νέας γενεάς οικοδομήματα από τους καλύτερους Έλληνες και ξένους θα δημιουργούσαν μια νέα εικόνα αστικής προπτικής εκεί που τώρα βρίσκονται χαλάσματα; Με τα ωραία πάρκα γύρω τους; Με τα χαρακτηριστικά νέας τεχνοτροπίας σχέδια τους; Με τους άνετους δημόσιους χώρους, τους κήπους και τα αίθρια, την άνεση χώρου. Ποιος θα είχε πια τόση ξινίλα για να αρνηθεί τα αυτονόητα; Εδώ ένα mall έγινε και βούιξε ο τόπος.

Φανταστείτε τη λαχτάρα που έχει ένα μεγάλο κομμάτι πληθυσμού για την υπέρβαση σε ανώτερες κλίμακες και άλλες τάξεις μεγέθους. Με ποιο δικαίωμα -χωρίς να ενοχλούμε τις επιθυμητές και υπάρχουσες μικροκλίμακες των υπαρχουσών περιοχών κατοικίας- δεν αφήνουν κάποιοι να δημιουργηθούν ΚΑΙ στην Αθήνα υπέρ-τόποι δημιουργικής ανάτασης και χωρικής ανάταξης ενώ οι ανάγκες φαίνεται πως υπάρχουν; Ενώ είναι αποδεδειγμένο ότι το κοινό ΚΑΙ του μη στρατευμένου σε αγκυλωτικά θεωρήματα τεχνικού κόσμου, αλλά και η ίδια η κοινωνία, κατά πως φαίνεται θα ήθελε να δει έστω και σε πειραματικό στάδιο μια υπέρβαση; Βουλιάζει που να πάρει η ευχή κάθε νέο mall και μουσείο, πράγματα που σε άλλες χώρες είναι αυτονόητα. Υπάρχει η δυναμική, ΘΕΛΗΣΗ δεν βλέπω να υπάρχει.



Στασιμότητα

Για συντομεύουμε, κατά τη γνώμη μου, οι παρακάτω είναι οι λόγοι για τους οποίους δε θα δούμε σύντομα ψηλά κτίρια στην Αθήνα, με βάση τα δεδομένα της κατάστασης όπως καταγράφονται τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές:

1. Η ανικανότητα της παρούσας διακυβέρνησης έδωσε μεγάλες αφορμές στους συκοφάντες της ιδιωτικής πρωτοβουλίας, ιδίως δε αυτής που σχετίζεται με μεγάλα κατασκευαστικά έργα. Σαν αποτέλεσμα, ΚΑΙ με δική τους ευθύνη, οι μεγάλοι κατασκευαστές και ο κατασκευαστικός κλάδος (και εδώ είναι το παράδοξο) ο οποίος ευθύνεται για απειροελάχιστο από το χάλι της Αθήνας (δε μιλάω για μικροκατασκευαστές - μικροεργολάβους πολυκατοικιών) αναγορεύεται σαν κύριος ένοχος από την λυσσαλέα αρθρογραφία όχι μόνον "ανεξάρτητων" γραφίδων, αλλά και από εκείνη μεγαλοδημοσιογράφων οι οποίοι ανήκουν σε από μεγάλα εκδοτικά συγκροτήματα τα οποία έχουν και κατασκευαστικό κλάδο (!!!), ενώ οι μικροεργολάβοι οι οποίοι είναι και οι κύριοι ένοχοι τη σκαπουλάρουν και συνεχίζουν το καταστροφικό τους έργο.

2. Η διεθνής κρίση η οποία έχει "δαγκώσει" πολύ τον κατασκευαστικό κλάδο οπότε και δεν αναλαμβάνονται ρίσκα τόσο εύκολα, ιδίως σε ένα εχθρικό καλώς ή κακώς για τέτοιες αναπτύξεις περιβάλλον.

3. Το γεγονός ότι στην Ελλάδα ορισμένα πράγματα έχουν στοχοποιηθεί για πολιτικάντικους λόγους, από κάποιους που έχουν βήμα και μπορούν να φωνασκούν. Παράδειγμα αποτελούν ΚΑΙ τα ψηλά κτίρια για τα οποία συνεχώς βρίσκονται στο στόχαστρο, άσχετα αν η κοινωνία έχει δεχτεί με θέρμη τις
καλές κατασκευές, είτε πρόκειται για μουσεία, είτε πρόκειται για εμπορικά κέντρα, είτε ακόμα απέναντι και στην προοπτική των ψηλών κτιρίων.

Δυστυχώς, το θέμα δεν βρίσκεται ψηλά στην ατζέντα των κομμάτων εξουσίας και όπως έχω γράψει και στο skyscrapercity, όπως έχουν εξελιχτεί τα πράγματα, είναι πολύ πιο πιθανόν να δούμε ουρανοξύστες με κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ παρά με κυβέρνηση ΝΔ. Η ΝΔ το "έκαψε" το "χαρτί" των ψηλών κτιρίων με την ατολμία της, και το θέμα κατέληξε να είναι άλλος ένας σάκος του μποξ από την καιροφυλακτούσα και υποκριτικά καιροσκοπική ελάσσονα αντιπολίτευση.

4. Η απουσία δημοσίων σχέσεων από μέρους του τεχνικού κόσμου και η προφανής απροθυμία του να θέσει το θέμα επί τάπητος, παρά το γεγονός ότι σε γειτονικές και άλλες ανατολικές χώρες μεγάλοι Ελληνικοί όμιλοι και τεχνικές εταιρείες μεγαλουργούν, ενώ στην Ελλάδα ασχολούνται μόνο με δημόσια έργα ή κτίζουν μεζονέτες είναι ενδεχομένως ενδεικτικές του κλίματος απαξίας σχετικά με την έννοια του ψηλού κτιρίου στην Ελλάδα. Το ανησυχητικό είναι ότι τηρείται ένοχη σιωπή ενώ αν οι ίδιες οι τεχνικές εταιρείες από μόνες τους το επεδίωκαν, θα μπορούσαν με μίνι εκδηλώσεις αλλά και μεγάλο συνέδριο (όπως εκείνο του 1975) να ξανανοίξουν τη συζήτηση, σε ένα γενικότερο πλαίσιο του τι πόλεις θέλουμε εν κατακλείδι. Δυστυχώς, πέρα από κάποιες μεμονωμένες ενέργειες γνωστών και μη αρχιτεκτόνων η συζήτηση δεν "άναψε", ήρθε στο μεταξύ και η "κρίση" και το θέμα πάγωσε, έστω και σε διαλεκτικό επίπεδο.

5.
Οι περιβαλλοντικές καταστροφές του 2007 και του 2009 οι οποίες (καλώς ή κακώς) δεν αποτελούν και ότι καλύτερο σαν προηγούμενο όσον αφορά την προώθηση της ιδέας των ψηλών κτιρίων, και των ουρανοξυστών τα οποία πολύ εύκολα και συλλήβδην εκλαμβάνονται από τον ποδηγετούμενο κόσμο σαν "τσιμεντοποποίηση", έχοντας υπόψη τους την καθημερινότητα του συνεχούς συστήματος δόμησης των πενταώροφων του κέντρου της Αθήνας. Φυσικά κανένας δε θα πήγαινε να κτίσει ουρανοξύστες στη εξοχή και στα καμένα, βίλες πάνε να κτίσουν οι άνθρωποι, αλλά είναι τέτοιο το ταμπού που άνετα οι άκτιστοι ουρανοξύστες γίνονται θέμα εκμετάλλευσης και κακοποίησης, άσχετα βέβαια αν πλέον ένα μεγάλο τμήμα του κόσμου έχει αρχίσει και αλλάζει γνώμη.


6. Το αλλοπρόσαλλο της νεοΕλληνικής πραγματικότητας. Παράδειγμα, από τη μια ο κατασκευαστικός και μεσιτικός κλάδος οδύρεται για το ότι υπάρχουν πολλές χιλιάδες διαμερίσματα απούλητα και ξενοίκιαστα, αλλά ο Σουφλιάς, ήδη δημοπρατεί δεκάδες χιλιόμετρα νέων αυτοκινητοδρόμων σε άκτιστες εκτάσεις της Αττικής; οι οποίοι -λένε, αντιστοιχούν σε πόλη 8 εκατομμυρίων, όταν οι εκτάσεις αυτές κτιστούν (που ΘΑ κτιστούν). Μα σε μια χώρα που πάσχει από υπογεννητικότητα, που θα βρεθούν τόσοι νέοι ένοικοι;

Δεν τολμώ να σκεφτώ την απάντηση στο ερώτημα...

Και για μια στιγμή, εδώ πέρα: Γιατί πρέπει ντε και καλά να "ξεχειλώσει" τόσο πολύ η Αθήνα, και σε βάρος του περιαστικού πρασίνου, όσου απέμεινε, ιδίως τη στιγμή που στο κέντρο ολόκληρα τετράγωνα γκετοποιούνται και παραδίδονται σε παράνομους μετανάστες; Γιατί δεν γίνεται ένα "συμμάζεμα" της υπάρχουσας κατάστασης με- γιατί όχι- ένα-δυο πειραματισμούς - να δούμε πως θα ήταν βρε αδελφέ, όπου σε κάποια περιοχή, ένα ολόκληρο τετράγωνο πενταώροφων πολυκατοικιών θα μπορούσε να αντικατασταθεί από δυο-τρία σχετικά ψηλά κτίρια και ο περιβάλλον χώρος να γίνει πάρκο;

Ή το άλλο, το οποίο το σκεπτόμουν τις τελευταίες μέρες με αφορμή τα εγκαίνια του σταθμού μετρό του νομισματοκοπείου: Γιατί στην μεγάλη ευρύτερη έκταση του Νομισματοκοπείου όπου και ο νέος περίλαμπρος σταθμός, δεν κτίζεται ένα σύγχρονο διοικητικό κέντρο όπου θα μεταστεγαστούν όλες εκείνες οι διάσπαρτες υπηρεσίες ΙΚΑ, Σύκα, Μίκα, ΟΑΕΔ, Νομαρχία Ανατ. Αττικής και τρέχα-γύρευε οι οποίες είναι διάσπαρτες κατά μήκος της Μεσογείων; Γιατί να χαραμιστούν από ένα μετριότατο σε βαθμό κακουργήματος κτίριο για το υπουργείο Οικονομικών το οποίο αποτελείται από πολλά τριώροφα και πενταώροφα το οποίο θα μπορούσε -και αυτό- να μεταστεγαστεί καθ υπέρβαση των διατάξεων ύψους - για μια φορά ΕΛΕΟΣ, ας τολμήσουμε - στη λεωφόρο Κηφισίας σε έναν ουρανοξύστη δίπλα στο μέγαρο του ΟΤΕ ας πούμε;

Δυστυχώς καπάκι στην κρίση (η οποία δείχνει παρόλα αυτά κάποια σημάδια κάμψης) έρχεται και η γνωστή μαύρη τρύπα της λογικής. Ιδίως σε φορτισμένες εποχές όπως η σημερινή.

Ας ελπίσουμε τουλάχιστον πως ο Θεός της Ελλάδος δεν έχει ακόμα μεταναστεύσει.


_________________________________________________

(1) Ο χαρακτηρισμός ήταν βαρύτερος αλλά χάριν κοσμιότητας τον απέδωσα πιο απαλά.
(2) Παράφραση ενός στίχου από το ποίημα του Καβάφη που παρατίθεται στην αρχή της παρούσας δημοσίευσης.

5 Απρ 2009

Ερωτηματολόγιο για την Κατασκευή Ψηλών κτιρίων στην Ελλάδα - Από τον Αλέξιο Βανδώρο, Αρχιτέκτονα Μηχανικό



Το παρακάτω κείμενο έχει συγγραφεί από τον αρχιτέκτονα μηχανικό Αλέξιο Βανδώρο και αποτελεί συνοδευτικό άρθρο του σε έρευνα για την κατασκευή ψηλών κτιρίων στην Ελλάδα και την αποδοχή τους ή μη από το ευρύτερο κοινό.

Ο Αλέξιος Βανδώρος είναι ένας από τους ελάχιστους "μαχόμενους" επαγγελματίες μηχανικούς που έχει ασχοληθεί από επαγγελματικό και προσωπικό ενδιαφέρον για το θέμα των ψηλών κτιρίων στον Ελληνικό χώρο και έχει στο ενεργητικό του πλήθος σχετικών δημοσιεύσεων σέ έγκριτα έντυπα, καθώς και στο διαδίκτυο.

Η συγκεκριμένη έρευνα λαμβάνει χώρα στα πλαίσια της εκπόνησης της διδακτορικής διατριβής του αρχιτέκτονα, είναι ανοικτή στο κοινό και τα αποτελέσματα της θα αποτελέσουν ένα έγκυρο υλικό επιστημονικής ανάλυσης εφόσον αποτελούν μέρος επιστημονικής εργασίας.

Για το λόγο αυτό, όσοι ενδιαφέρονται να "κάνουν τη διαφορά" στο θέμα της κατασκευής των ψηλών κτιρίων στην Ελλάδα, μπορούν να το κάνουν συμπληρώνοντας το ερωτηματολόγιο κάνοντας κλικ στον ακόλουθο σύνδεσμο: http://www.vandoros.net/poll.html



Ακολουθεί το αρχικό κείμενο του άρθρου:


__________________________________________________



ΚΤΙΖΟΝΤΑΣ ΨΗΛΑ – ΠΡΟΣ ΜΙΑ ‘ΝΕΑ’ ΕΛΛΑΔΑ..

Τον 21ο αιώνα αναζωπυρώθηκε η παγκόσμια διαμάχη μεταξύ χωρών και εταιρειών για την κατασκευή του πιο ψηλού κτιρίου. Παράλληλα βέβαια οι ουρανοξύστες κατακλύζουν τις σύγχρονες μεγαλουπόλεις, αποτελώντας το πεδίο εφαρμογής και πειραματισμού νέων υλικών και μεθόδων σχεδιασμού.


Μέσα στα παγκόσμια αυτά δεδομένα βρίσκεται η Ελλάδα, η οποία για διάφορους γνωστούς και λιγότερο γνωστούς λόγους απέχει από τον παραπάνω κατασκευαστικό ‘διάλογο’.

Πρόκειται για μια χώρα όπου ο αφορισμός των ψηλών κτιρίων (για τους όποιους λόγους, γνωστούς και άγνωστους, σωστούς και μη..) έχει οδηγήσει στο παγκόσμιο φαινόμενο, όχι μόνο της μη κατασκευής τους αλλά και στην πλήρη ανυπαρξία οποιασδήποτε σκέψης πιθανής εφαρμογής τους – ακόμα και από την αρχιτεκτονική κοινότητα.

Μπορεί η Ελλάδα για ποικίλους ιστορικούς λόγους να βρίσκεται περίπου 30 χρόνια πίσω σε εξέλιξη από τον υπόλοιπο Δυτικό Κόσμο, και αυτό δυστυχώς φαίνεται σε όλες τις εκφάνσεις της πολιτιστικής και τεχνολογικής της ανάπτυξης.

Αυτό όμως δεν αναιρεί το γεγονός ότι η Αθήνα έχει εξελιχθεί σε μια ‘μεγάπολη’ και η Θεσσαλονίκη σε μια μεγαλούπολη, και πως και οι δύο στερούνται των στοιχειωδέστερων υποδομών. Αναφορικά με την Αθήνα, παρά την προσπάθεια που έγινε με την αφορμή των Ολυμπιακών Αγώνων και την εισροή των τεράστιων αναπτυξιακών κονδυλίων, φαίνεται πως η δημιουργία των υποδομών (αττική οδός, μετρό και επεκτάσεις, τραμ, περιφερειακή Υμηττού, κόμβος Εθνικής οδού στο Φάληρο κ.α.) δεν επαρκεί ούτε για τα σημερινά δεδομένα. Πόσο μάλλον για τις ερχόμενες δεκαετίες.

ΑΣΤΙΚΟΙ ΜΥΘΟΙ

Στην Ελλάδα κυριαρχούν ορισμένοι αστικοί μύθοι γύρω από τα ψηλά κτίρια. Λόγω περιορισμένου χώρου τους μύθους αυτούς μπορεί να δει κάποιος στο:

www.greekarchitects.gr/index.php?maincat=22&newid=1908

Το θέμα δεν είναι ούτε κατασκευαστικό (αν είναι δηλαδή ακριβότερο το μέταλλο από το σκυρόδεμα, αν υπάρχουν σεισμοί, και λοιπές δικαιολογίες), ούτε αισθητικό (εκτός και αν υπάρχει κάποιος πολίτης που πιστεύει ότι η εικόνα των πόλεων μας αρμόζει στην αισθητική του – ίσως και να αρμόζει δυστυχώς…), ούτε καν νομικό (με ένα απλό προεδρικό διάταγμα ύστερα από υπερψήφιση στη Βουλή και οποιαδήποτε περιοχή μπορεί να αποκτήσει ειδικούς όρους δόμησης).

Δε χρειάζεται να δοκιμάσεις για να μάθεις γιατί υπάρχει τέτοια διεθνής εμπειρία που είναι στατιστικά αδύνατο (αν και στην Ελλάδα όλα είναι δυνατά..) να αποτύχει μια τέτοια μορφή ανάπτυξης. Κι όμως δεν τολμάει κανείς πολιτικός να το προτείνει, φοβούμενος το πολιτικό κόστος (που δε θα έπρεπε κανονικά να έχει σε μια υγιώς σκεπτόμενη κοινωνία – που μόνο υγιής δεν είναι την τελευταία δεκαπενταετία από την είσοδο της ιδιωτικής τηλεόρασης στα σαλόνια των πολιτών).

Οι μηχανικοί μέσα στο κουκούλι των κατασκευών, των μελετοκατασκευών και των δημόσιων έργων, και στην πλήρη απαξίωση και καρεκλοκενταυρία του επίσημου φορέα τους (ΤΕΕ) που είναι θεωρητικά και επίσημος συνομιλητής του κράτους για τεχνικά θέματα αγρόν αγοράζουν. Και οι πολίτες, μέσα από την αριστοτεχνική σύνδεση των ψηλών κτιρίων με τη δικτατορία, το μύθο της διατήρησης του αττικού τοπίου και της ‘θέας’ προς την Ακρόπολη και τον πλήρη υπνωτισμό τους από τα ΜΜΕ και τους φρενήρεις ρυθμούς της καθημερινότητας απλά αδυνατούν να σκεφτούν.

Είναι ίσως λίγο άδικο να κατηγορηθούν οι πολίτες και για αυτή την παγκόσμια ελληνική πρωτοτυπία. Δυστυχώς όμως, μέσα από τη στρατευμένη επί δεκαετίες παιδεία και την πλήρη μετάλλαξη οποιουδήποτε ίχνους αισθητικής μέσα από τη διαχρονική ενηλικίωση γενεών μέσα στο απεχθές αστικό περιβάλλον των ελληνικών πόλεων, η ελληνική κοινωνία έχει οδηγηθεί σε μια υπνωτισμένη πορεία προς την ‘α’σχημια. Μεγάλη μερίδα πολιτών, όταν έφτασε η ώρα να φτιάξουν το δικό τους σπίτι, ή να το αγοράσουν προσέθεσαν το δικό τους λιθαράκι στη σημερινή κατάσταση. Διότι όταν αποφασίζεις να αποκτήσεις το σπίτι σου – όνειρο ζωής για τον Έλληνα του 20ου αιώνα – και διαλέγεις έναν μηχανικό και όχι έναν αρχιτέκτονα να στο σχεδιάσει, τότε είσαι άξιος της μοίρας σου. Δεν προλαβαίνω να αναφέρω το ανεπαρκές θεσμικό πλαίσιο, το οποίο ανέχεται το καθεστώς της πλήρους παράνομης δόμησης, και όλων των παρελκομένων – με τη συνένοχη όμως αποδοχή των πολιτών/αγοραστών.

Αφού η χώρα αυτή αδυνατεί να προχωρήσει σε χαρτογράφηση των επαγγελματικών δικαιωμάτων και οι ίδιοι οι πολίτες αδυνατούν να κατανοήσουν ότι είναι συνυπεύθυνοι του κτισμένου περιβάλλοντος, τότε πιστεύω ότι έχουμε τις πόλεις που μας αξίζουν.

Βεβαίως ακόμα πιο παράδοξο είναι το γεγονός πως οι μεγάλοι κατασκευαστές, οι διεθνείς developers που κατασκευάζουν και εκμεταλλεύονται πληθώρα ψηλών κτιρίων στη Μέση Ανατολή και γενικότερα ανά τον κόσμο σιωπούν ενοχικά. Σε μια χώρα που κάθε είδους πολιτική απόφαση ποδηγετείται από κάθε είδους οικονομικά συμφέροντα, προξενεί εντύπωση πως ένα τομέας όπως ο κατασκευαστικός, ο οποίος αποτελεί για χρόνια το βασικό μοχλό της ελληνικής οικονομίας, διατηρεί έναν τέτοιο περιοριστικό κανονισμό. Είναι απορίας άξιο πως τόσοι άνθρωποι, οι οποίοι καθοδηγούν έως και την εξωτερική πολιτική της χώρας στο βωμό του κέρδους, όχι μόνο δεν πιέζουν προς την απελευθέρωση των υψών αλλά έχουν κυριολεκτικά αφανίσει κάθε τέτοιου είδους συζήτηση.

Ακόμα και η εκάστοτε πολιτική ηγεσία της χώρας θα μπορούσε ανά πάσα στιγμή, μπροστά στο αναμφισβήτητο γεγονός της παροχολογίας (προεκλογικής και μη), να εφαρμόσει την επιλεκτική (μελετημένη μέσα από ένα εθνικό χωροταξικό σχέδιο προφανώς) απελευθέρωση των υψών. Πριμοδοτώντας δηλαδή το ύψος – και όχι απαραίτητα το συντελεστή δόμησης – σε περιοχές όπου θέλει να δημιουργήσει ελεύθερους επίγειους χώρους, θα μπορούσε να προσδώσει υπεραξία σε αρκετές περιοχές. Κοιτώντας το ζήτημα έστω και μικροπολιτικά, όπως συνηθίζεται στην Ελλάδα, δεν προκύπτει κάποιο λογικοφανές συμπέρασμα. Οποιαδήποτε μικροπαροχή και αν εξαγγείλει ένα κόμμα, σκεφτείτε τι θα σήμαινε η ξαφνική πριμοδότηση αυτού του μεγέθους και τι ευεργετικές κομματικές ψήφους θα έφερνε αυτή η απόφαση. Αναιρείται έτσι και η έννοια του πολιτικού κόστους.

Ενοχική σιωπή διατηρεί και ο Σύλλογος Αρχιτεκτόνων, ο οποίος καταναλώνοντας όλα τα τελευταία αρχιτεκτονικά συνέδρια γύρω από φιλοσοφικές συζητήσεις και χαράσσοντας στρατηγικές επί χάρτου για την επανάκτηση των χαμένων από τη δεκαετία του ‘40 επαγγελματικών δικαιωμάτων. Φυσικά και η χαρτογράφηση των επαγγελματικών δικαιωμάτων αποτελεί μέγιστη προτεραιότητα για τον κλάδο των Αρχιτεκτόνων, αλλά αυτό δεν αποτελεί δικαιολογία για την αποφυγή δημόσιων παρεμβάσεων γύρω από φλέγοντα ζητήματα της ελληνικής πόλης και συνεπώς της κοινωνίας ευρύτερα. Στο τελευταίο Αρχιτεκτονικό Συνέδριο (από το 1999 μέχρι σήμερα απουσιάζει ο επίσημος αρχιτεκτονικός διάλογος) με τίτλο: ‘Η Αρχιτεκτονική και η Ελληνική Πόλη στον 21ο αιώνα’ δεν αναφέρθηκε πουθενά η έννοια των ψηλών κτιρίων, έστω και σαν υπόθεση προς απόρριψη. Όπως συνέβη και σε όλα τα προηγούμενα Αρχιτεκτονικά Συνέδρια. Εξαίρεση αποτελεί το ‘Ελληνικό Συνέδριο Υψηλών κτιρίων’ που διοργάνωσε το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος το 1975, την περίοδο δηλαδή που χτίστηκαν και τα μοναδικά ελάχιστα ψηλά κτίρια στην Ελλάδα.


Η ΑΝΤΙΘΕΤΗ ΑΠΟΨΗ

Αποτελεί η χωροθέτηση ψηλών κτιρίων πανάκεια για όλες τις πόλεις σε όλο τον κόσμο που αντιμετωπίζουν πρόβλημα έντονης πληθυσμιακής ανάπτυξης; Προφανώς και όχι. Η αρχιτεκτονική οφείλει να διατηρεί ως ένα σημείο τα τοπικά χαρακτηριστικά της εκάστοτε περιοχής παρέμβασης. Επομένως σε καμία περίπτωση δεν προτείνεται η τοποθέτηση ενός μικρού Manhattan ή δεκάδων γυάλινων πυργίσκων σε οποιαδήποτε ελληνική πόλη.

Όταν αναφέρεται κανείς σε μια πιθανή χωροθέτηση ψηλών κτιρίων στην πόλη της Αθήνας, σίγουρα δεν φαντάζεται τις αστικές πυκνότητες των κινέζικων μεγαπόλεων, ούτε φυσικά την κατασκευή γυάλινων πύργων που θα προσβάλλουν το αττικό τοπίο. Αν και θα έπρεπε να θεωρούνται εξίσου προσβλητικά και απεχθή τα δεκάδες γυάλινα κτίρια που έχουν ανεγερθεί στην Αθήνα και τα οποία εκτός από ενεργοβόρα, επικίνδυνα για τους οδηγούς λόγω των αντανακλάσεων, είναι και ιδιαίτερα αντιαισθητικά.

Πρόκειται για ενδεχόμενη κατασκευή μεμονωμένων ή ομάδων ψηλών κτιρίων σε στρατηγικές τοποθεσίες, με ένα οικοδομικό κανονισμό ο οποίος θα πριμοδοτεί το ύψος με αντάλλαγμα τη μικρή κάλυψη. Και φυσικά με τη σωστή χάραξη μεγάλων λεωφόρων, ώστε να υπάρχουν μεγάλες αποστάσεις ανάμεσα στα οικοδομικά τετράγωνα. Ως αποτέλεσμα θα υπάρχει ικανοποιητικός φωτισμό και αερισμός (στο μέτρο που αυτό είναι δυνατό) των περισσοτέρων χώρων της πόλης. Με την απαραίτητη πολεοδομική και χωροταξική μελέτη να προηγείται και να καθοδηγεί τις αναπτύξεις αυτές.


ΕΘΝΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ

Το πρόβλημα επομένως ανάγεται στην ευρύτερη κατηγορία προβλημάτων αυτής της χώρας, δηλαδή σε επίπεδο στρατηγικής και προγραμματισμού. Μια χώρα που ουσιαστικά έχει αναπτυχθεί τυχαία, με την απουσία εθνικού χωροταξικού σχεδιασμού και γενικών πολεοδομικών σχεδίων, δεν είναι σε θέση να προγραμματίσει και να χαράξει εθνική στρατηγική. Οι προτάσεις είναι πολλές και τα προβλήματα ακόμα περισσότερα. Πρέπει επιτέλους να δημιουργηθούν εκείνοι οι εθνικοί φορείς οι οποίοι, ανεξάρτητα από τη μικροπολιτική των εκάστοτε κυβερνήσεων, να μελετήσουν, στη συνέχεια να σχεδιάσουν και τέλος να εφαρμόσουν μια μακροπρόθεσμη εθνική στρατηγική οικοδομικής ανάπτυξης της χώρας – η οποία θα έχει τρομερές ευεργετικές επιπτώσεις και στην οικονομία και στην υγεία και στον τουρισμό.

Ακόμα και σε επίπεδο Ο.Τ.Α. – μέσα στο πλαίσιο της παραπάνω εθνικής στρατηγικής – υπάρχει η δυνατότητα μέσω των αστικών αναπλάσεων και της εφαρμογής έργων αστικής κλίμακας να εφαρμοστούν πολιτικές οι οποίες θα οδηγήσουν τις ελληνικές πόλεις ανταγωνιστικά στην παγκοσμιοποιημένη κοινωνία που ήδη βιώνουμε. Δε χρειάζεται να αντιγράψει καμιά πόλη το πολυσυζητημένο παράδειγμα της Βαρκελώνης ή οποιασδήποτε άλλης πόλης. Κάθε πόλη μέσα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της πρέπει να αποκτήσει δομές και λειτουργίες παγκόσμιου επιπέδου.

Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να θεωρηθεί ότι η πρόταση χωροθέτησης ψηλών κτιρίων είναι μονόδρομος για τον παραπάνω προβληματισμό ή ότι όλη η προαναφερθείσα εθνική στρατηγική θα έχει ως κύριο άξονα την κατασκευή ψηλών κτιρίων. Απλή και λογική διαπίστωση και πρόταση του συγγραφέα είναι ότι η Ελλάδα πρέπει επιτακτικά να χαράξει εθνική στρατηγική για την ανάπτυξη των πόλεων και του αστικού της ιστού και μέσα στο πλαίσιο αυτό κρίνεται δόκιμη η επιλεκτική απελευθέρωση των υψών και η κατασκευή ψηλών κτιρίων.

Στο σύνδεσμο: www.vandoros.net/poll.html μπορείτε να συμμετέχετε στην έρευνα πεδίου του γράφοντα γύρω από τα ψηλά κτίρια.

_______________________________________

Οι απόψεις αυτού του άρθρου εκφράζουν αποκλειστικά τον συγγραφέα και αποτελούν πνευματική ιδιοκτησία του ιδίου. Για οποιαδήποτε αναδημοσίευση μέρους ή όλου του άρθρου απαιτείται έγγραφη άδεια του συγγραφέα.


26 Δεκ 2008

Koyaanisqatsi(*): Ζωή σε Αποσύνθεση, oι Ουρανοξύστες και η Δικτατορία του Απολύτου

(*) Στη γλώσσα των Ινδιάνων Χόπι: Ζωή σε αποσύνθεση. Ζωή σε αναταραχή. Καθεστώς ζωής που παραπέμπει σε αλλαγή του τρόπου ζωής.



"Αν και... είναι κάτι στιγμές που η μοναξιά είναι τόσο στυγνή που ξεσκίζει την καρδιά και το μυαλό. Είναι κάτι στιγμές που ονειρεύομαι περίεργα και αλλόκοτα πράγματα. Είναι στιγμές που φαντάζομαι όλους αυτούς που υπέφεραν κάποτε, όλα αυτά τα αδέρφια μας στον πόνο και τη μοναξιά των λίγων όχι σε σκοτεινά δωμάτια του πόνου και της απομόνωσης αλλά στο δρόμο, με πύρινα δαυλιά να καίνε και να καταστρέφουν όλα αυτά τα φυτώρια υπανθρώπων, όλες αυτές τις ποντικοφωλιές των τρωκτικών της ψυχής μας, με μάτια που γυαλίζουν από τη χαρά της καταστροφής, με βλέμμα τρελό από το πύρωμα που γεννά η σφυρηλάτηση της ψυχής από την αδικία και το κρίμα, με χέρια ματωμένα από το αίμα των αδίκων με ψυχή χαλυβδωμένη από το πνιγμένο δίκιο...

Ονειρεύομαι ένα ξέφρενο γιορτάσι όλων αυτών που ανεξάρτητα από ταξικές διαφορές, διεφθαρμένα πολιτικά χωρίσματα, ενωμένους ΓΙΑ ΜΙΑ ΦΟΡΑ σε ένα ντελίριο μέθης από τη δικαίωση με τον τρόπο που οι βασανισμένες ψυχές μόνο ξέρουν, οι ψυχές αυτών που πόνεσαν, υπέφεραν, μάτωσαν και έκλαψαν για να ζουν σε βάρος τους όλα αυτά τα κτήνη που περπατούν πάνω σε αυτή τη γη και προσποιούνται πως είναι άνθρωποι".

Άν νομίζετε ότι αυτό είναι απόσπασμα από κάποιο πρόσφατο έντυπο που μοιράζουν οι "αντιεξουσιαστές" ατυχήσατε. Προέρχεται από ένα ανέκδοτο και αδημοσίευτο πόνημα του γράφοντος, από το 1989 με τίτλο: "Επιμύθιον: Σαν Ένα Αντίο για Όλα Όσα Δεν Προλάβαμε Να Αποχαιρετήσουμε".

Περίεργο δεν είναι;

Βέβαια, αν διαβάσει κάποιος τα γραπτά μου εδώ πέρα, θα θεωρήσει ότι πολλά πράγματα άλλαξαν από τότε μέσα μου. Ή μήπως όχι;

Ας δούμε λοιπόν...

__________________________________________

Επικρατούσε μια περίεργη ησυχία εκείνο το απόγευμα της Παρασκευής (12/12/2008) στο τεράστιο διασκεδαστήριο στη Λεωφόρο Κηφισίας. Είχα πάει να δω τον Κeanu Ρeeves στο "Τhe Day the Earth Stood Still". Παρά το γεγονός ότι που και που πηγαίνω σινεμά μόνος μου για να ηρεμήσω και να κάνω ένα ιδιότυπο δώρο στον εαυτό μου χωρίς την τριβή της όποιας απαιτούμενης επικοινωνίας με τρίτους, η αλήθεια είναι ότι το συγκεκριμένο απόγευμα ήθελα την ησυχία μου για ένα παραπάνω λόγο: τα πρόσφατα εκείνη τη στιγμή γεγονότα της δολοφονίας ενός παιδιού απο ένα ένστολο δίποδο κομμάτι κρέας αλλά και οι μετέπειτα καταστροφές με είχαν (και έχουν) συγκλονίσει. Όπως επίσης με είχε κουράσει και η υποκριτική γλώσσα των δημοσιογράφων, η ξύλινη γλώσσα των πολιτικών, η καταστροφική μανία όλων, και σε φραστικό αλλά και -κυρίως- σε επίπεδο πράξεων.

Κατευθύνθηκα προς το δισκάδικο -πάντα μου άρεσε να κοιτάω τα χιλιάδες CD και DVD στα "δισκάδικα" όπως θα τα λέγαμε κάποτε, άσχετα αν ξεπουλούσαν σε μετασκευασμένες συσκευασίες πολλά παλιά, αγαπημένα αλλά όχι και ξεχασμένα τεμάχια μουσικής μνήμης.

Στο δισκάδικο δεν ήταν κανένας, ή σχεδόν κανένας εκτός από τον υπάλληλο ο οποίος κινούταν ανάμεσα στα ράφια σιωπηλά, μοναχικά, μηχανικά, τακτοποιώντας τα περιεχόμενα τους. Μουσική δεν ακουγόταν, προφανώς το προηγούμενο CD στην κονσόλα είχε τελειώσει και o υπάλληλος δεν βιαζόταν να το αντικαταστήσει εφόσον δεν υπήρχε ψυχή στο μαγαζί.

Προς την έξοδο τα neon φώτα αλληλοϋφαίνονταν σε μια χρωματική συμφωνία σε κόκκινο ελάσσονα, τα θυμάμαι αυτά τα φωτεινά ματωμένα ηλιοβασιλέματα του Δεκεμβρίου από τότε που ήμουνα γυμνασιόπαιδο. Απορροφημένος από τις σκέψεις μου, αφημένος σε μια υποβόσκουσα λύπη που μου κατέτρωγε τα σωθικά μέσα σε μια εκκωφαντική πονεμένη σιωπή, ακούστηκε πρώτα το πιάνο, μελαγχολικό, αλλά και σημάδι πως ο υπάλληλος έβαλε καινούριο CD στην κονσόλα. Νότες γνώριμες, χιλιοακουσμένες, τώρα από φρέσκια εκτέλεση, απο κάποιο live, από τον ίδιο τραγουδιστή, γνωστό αλλά εμφανώς γερασμένο "να λέει με μια βραχνή φωνή τα παρακάτου λόγια" όπως λέει και ένα γνωστό τραγούδι / ποίημα:

Mamma loves her baby
And daddy loves you too
And the sea may look warm to you, baby
And the sky may look blue
But oooh babe
Oooh baby blue

If you should go skating
On the thin ice of modern life
Dragging behind you the silent reproach
Of a million tear stained eyes
Don't be surprised, when a crack in the ice
Appears under your feet
You slip out of your depth and out of your mind
With your fear, flowing out behind you
As you claw the thin ice

...και για μια στιγμή σαν ο ουρανός όλος να κοκκίνισε ακόμα πιο πολύ, σαν τα Μάτια της Οικουμένης να έκλαιγαν με αυτά τα κατακόκκινα χρώματα που ξεχείλιζαν από το βάθος του ουρανού για όλα αυτά που χάθηκαν και πρόκειται να χαθούν... Ενός ουρανού από τον οποίο εκείνη τη στιγμή το λιγότερο που έλειπε ήταν τα ψηλά κτίρια.

Όλοι όσοι γράψαμε κάτι σε αυτό το blog αλλά και όλοι όσοι απλά έχουν συνδεθεί με αυτό για να γράψουν κάποια στιγμή, όλοι μας, ελπίζαμε ότι εκείνη η περίφημη πεταλούδα για την οποία έγραφα στο αρχικό post σε αυτό το blog, θα ήταν η αρχή μιας νέας εποχής όπου η άνω-θρώσκουσα υψιπέτεια, η ανάγκη για την Υψηλή ενατένιση θα έβρισκε το δρόμο της σε αυτή την περίεργη κατακερματισμένη κοινωνία. Μια πεταλούδα που θα γέμιζε χρώματα τον κόσμο όλο, που θα οδηγούσε τη ματιά μας ακόμα πιο ψηλά, σε δημιουργήματα που θα κοσμούσαν τον ουρανό.

Αυτό δεν ήταν γραφτό να γίνει. Η πεταλούδα που εκτινάχτηκε με ένα δυνατό κρότο από το κουκούλι της εκείνη την καταραμένη βραδιά της 6ης Δεκεμβρίου του 2008 δεν είχε πολύχρωμα φτερά. Ήταν μονοχρωματικά μεταλλική και συμμετρική, με μια κρύα και ανόσια απλουστευτική γεωμετρία πάνω της και αντί για φτερούγισμα έσκισε τον αέρα αφήνοντας στη σύντομη διάρκεια της πορείας της ένα ανατριχιαστικό σφύριγμα, σαν να την έσπρωχνε η σιωπηλή ανάσα χιλίων δαιμόνων μέχρι τη στιγμή που κατά πως λένε ορισμένοι, χτύπησε σε μια "ανελαστική" επιφάνεια πριν καταλήξει στον αρχαίο και νομοτελειακά διαλεγμένο στόχο της: Την σάρκα, το αίμα και την καρδιά ενός παιδιού 15 χρονών.

Έχουν γραφτεί και το κυριότερο διαπραχθεί τόσα πολλά από εκείνη τη στιγμή που ο αρχαίος χορός των δαιμόνων άρχισε για άλλη μια φορά να ανακατεύει την αρχαία πυρά με εκείνο τον γρήγορο, κυκλικό και ανεξέλεγκτο ρυθμό του, ενώ το περίεργο συνονθύλευμα ανθρώπων που επιβαρύνει καιρό τώρα με το βάρος και τις πράξεις του αυτή τη γωνιά της χθόνιας μητέρας όπως ήταν αναμενόμενο απέτυχε στη συγκεκριμένη δοκιμασία κατά κράτος και εκδήλωσε για άλλη φορά τον κοινωνικό κανιβαλισμό και τη συγκαλυμμένη μισανθρωπία του είτε πυροβολώντας, είτε εκτοξεύοντας ανώδυνες "ρεαλιστικές προσεγγίσεις", ανθρωποφαγικής υποκρισίας πίσω από τηλεοπτικά στούντιο, όλος αυτός ο βόρβορος της λεγόμενης "νεοΕλληνικής πραγματικότητας", όπως διαμορφώθηκε στη μετα-δικτατορική της εκδοχή, διερράγη σαν από καιρό έτοιμος και μας αποκάλυψε την αληθινή μας φύση, ένα καρμικό καλειδοσκόπιο με εκατομμύρια ανακλάσεις που οι νοητικοί μας αμφιβληστροειδείς με συμπονετική επιλεκτικότητα δε μας αφήνουν να αντιληφθούμε το πλήρες μέγεθος του, όσο και αν το υποψιαζόμαστε... Δε μας το επιτρέπουν...

Όπως δεν το επιτρέπουν οι καλοζωιστές πρωθυπουργοί-τροχονόμοι των συμφερόντων και των φτιαχτών "γκάλοπ". Δεν το επιτρέπουν οι "αξιωματικοί" αντιπολιτευόμενοι που βρυχώνται με ανάστημα κανίς και ξερογλείφονται βλέποντας να εξέρχονται αναβαπτισμένοι και άμωμοι στη συνείδηση ενός λαού που αποτελείται από θλιβερούς υπηκόους με στομάχια ιπποπόταμων, συνειδήσεις και καρδιά χοίρων, μάτια ύαινας, ψυχές βούβαλων, και εγκέφαλους και μνήμη χρυσόψαρου.

Δεν το επιτρέπουν οι ηλικιωμένοι ζάπλουτοι γενειοφόροι που γκαρίζουν επαναστατικά λόγια των οπισθίων της μαϊμούς χωρίς να προτείνουν ΤΙΠΟΤΑ ενώ νέμονται υποκριτικά τις προσόδους από το αστικό σύστημα που τους εξέθρεψε και το οποίο με περισσή παράνοια και αφροσύνη (νομίζουν πως) εκδικούνται, ενώ οι νεότεροι θλιβεροί μαθητευόμενοι τους, εμφανίζονται καθημερινά με ξυρισμένα πρόσωπα και μάτια αρπακτικών που στο βάθος τους υπάρχει ένα κατάμαυρο σκοτεινό μηδέν, περιμένοντας να σφετεριστούν και να σκοτώσουν ακόμα πιο ύπουλα από το πιστόλι του ενστόλου κρέατος αθώες και άγουρες παιδικές ψυχές, να συλήσουν και να ασχημονήσουν ψηφοθηρικά και αυτοί με τη σειρά τους πάνω στον πολιτισμό που τόσο μίσησαν.

Δεν το επιτρέπουν όμως και από την άλλη όλοι οι εκείνοι οι διευθυντάδες και τα μεγαλοστελέχη των επιχειρήσεων στα "γυάλινα" κολαστήρια της Κηφισίας, όλος αυτός ο πολιτισμός της γυαλιστερής εξαθλίωσης που δεν μπορεί να εγγυηθεί τίποτα σε κανέναν άσχετα από την απόδωση του γιατί οι ίδιοι οι κορυφαίοι αξιωματικοί του δεν μπορούν να συγκρατήσουν την απληστία τους. Εκεί που θα μπορούσε να υπάρχει μια στοιχειώδης κοινωνική συναίνεση, όχι σου λέει. Δημιουργούμε γραφεία-κολαστήρια, χώρους δουλειάς όπου αν μπορούσαν να μιλήσουν οι τοίχοι και οι μοκέτες θα μέναμε άφωνοι από τη βδελυρή φτήνια της ψυχής, την περιφρόνηση προς το φιλότιμο, την εργατικότητα και την αγαθή προαίρεση για χάρη της ρουφιανιάς, της δουλικής υποταγής στον ολίγιστο προϊστάμενο, και της κομπίνας. Και οι είλωτες αυτοί, θύματα, θύτες και δήμιοι, όλοι αναλώσιμοι, δεν έχουν καμία ΓΣΕΕ από πίσω τους να τους υποστηρίζει...

Δεν το επιτρέπει η "παιδεία" σε σχολεία-φυλακές εκτροφεία εκβαρβαρισμού, όπου υποπληρωμένοι και εξουθενωμένοι λειτουργοί προσπαθούν να νουθετήσουν κακοφορμισμένες άγουρες παιδικές ψυχές που εξωτερικεύουν τον πόνο τους καταστρέφοντας το γύρω περιβάλλον τους.

Δεν το επιτρέπουν οι πλανημένοι "ενεργοί πολίτες" οι οποίοι μέσα στην αγανάκτηση τους σταματάνε τα πάντα παίζοντας το παιχνίδι δημάρχων και πολιτικάντηδων οι οποίοι είτε από εμπάθεια είτε από συμφέρον σταματούν όχι μόνο ουρανοξύστες (που δεν.. τολμά κανείς να τους προτείνει με την τόση ιδεοληψία που κυριαρχεί) αλλά και αστικές αναπλάσεις κάθε είδους, εγκαταστάσεις ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, δρόμους, επεκτάσεις σιδηροδρομικών και οδικών δικτύων,

Δεν το επιτρέπουν οι περίεργοι νεόπλουτοι με το γυάλινο βλέμμα, την αίσθηση ανωτερότητας στην τροφική αλυσίδα (food chain), το παρκάρισμα των τζιπ παντού, μαύρων σαν το πουρί της πωρωμένης ψυχής τους, την αίσθηση του "ξέρεις ποιος είμαι εγώ", την ατιμωρησία, καθώς και οι κατασκευαστές-νυφίτσες (για να έρθουμε στα καθ' ημάς) οι οποίοι τόσα χρόνια δεν έχουν διαμαρτυρηθεί για το παράλογο όριο των 27 μέτρων, αλλά βολεύονται εκεί, με τις φτηνιάρικες λύσεις με τα τετραώροφα κτίρια γραφείων στα παραδρομάκια και σοκάκια της Κηφισίας για να τα έχουν καλά με όλους.

Δεν αντέχει η κοινωνία αυτή να δει το σιχαμερό της είδωλο, αντιδρά σπασμωδικά, σπαρταράει όταν εκτίθεται στο φως σαν τα ψάρια που ζουν σε αβυσσαλέα βάθη.

Έτσι, το βδελυρό οικοδόμημα του νεοΕλληνικού πολιτισμού κάηκε σαν το Χριστουγεννιάτικο δέντρο ενώ όλοι μας, μα όλοι μας, αποτύχαμε χαρακτηριστικά σε μια δοκιμασία όπου ανέτοιμοι οι μεγαλύτεροι βρεθήκαμε ξεχασμένοι μέσα στην επιμονή μας να επιβιώσουμε με τα ξεροκόμματα αξιοπρέπειας που μας πετούν οι Επικυρίαρχοι, ή να αγκαλιάσουμε υποκριτικές ιδεολογίες από ξεπεσμένα καθεστώτα που οι ίδιοι οι λαοί τους τα ξωπέταξαν, ή να ζητάμε ικμάδες ονείρου από την αυλή των άπληστων ολιγαρχών γιατί η χώρα, εγκλωβισμένη στην απληστία τους δεν έχει τους πόρους να προσφέρει ευκαιρίες σε όλους, ανέτοιμοι λοιπόν, δεν είδαμε τη συμφορά που πλησίαζε.

Οι δαίμονες μίλησαν μέσα μας σε γλώσσες παράξενες με εκατομμύρια ακατονόμαστους φθόγγους, με φωνήεντα δυσπρόφερτα, μας εμφύσησαν για άλλη μια φορά τον κυνισμό της θέσης και την μισαλλοδοξία προς κάθε αντί-θέση. Μας φτώχυναν πολύ, μας ξεζουμισαν.

Όπως συμβαίνει σε παρόμοιες περιπτώσεις, φοβάμαι πως σύντομα μια δικτατορία του απολύτου θα κυριαρχήσει. Σαν άνθρωποι, σαν κοινωνία και σαν χώρα, φοβάμαι ότι υποστήκαμε ΤΕΡΑΣΤΙΑ οπισθοδρόμηση όλοι μας ατομικά και συλλογικά, και για να επανέλθουμε στα καθ' ημάς, για το λόγο αυτό είναι μάλλον απίθανο να εξεταστεί ένα αίτημα κατασκευής ψηλών κτιρίων πλέον, εφόσον από τη μια έχουμε ένα εσμό μικροπολιτικών συμφερόντων που καθοδηγούνται από παμπόνηρους εχθρούς της προόδου και οι οποίοι προσβλέπουν -εν γνώσει του ότι βλάπτουν την κοινωνία- να προσποριστούν προσωπικά οφέλη από δήθεν κοινωνικούς αγώνες ματαιώνοντας τα πάντα, ενώ από την άλλη έχουμε να κάνουμε με ένα παράλυτο αστικό κράτος το οποίο κινείται ανάμεσα στη δολοφονία μικρών παιδιών από ενστόλους και στην ενοχική παραλυσία. Δεν υπάρχει η κοινωνική συναίνεση για μια τέτοια δημιουργική υπέρβαση...

Οπότε, μάλλον δε θα δούμε ουρανοξύστες για κάμποσο καιρό στην Αθήνα ή σε κάποια άλλη Ελληνική πόλη. Έχουμε από ότι φαίνεται ΠΑΡΑ ΠΟΛΛΑ θέματα, πιο επείγοντα που προηγούνται...

Ας λυθούν τουλάχιστον...

Στην ταινία "Reign of Fire" ακούγεται η φράση"

Envy the country that has heroes
Pity the country that needs them...

Στην περίπτωση μας ισχύει το:

Envy the country that has visions
Pity the country that needs them...

...και ευτυχισμένο το 2009 (όσο μπορεί να είναι)

10 Οκτ 2008

Η Αθήνα και η Ανάγκη Δημιουργίας Νέου Επιχειρηματικού Κέντρου (2)

Μαρούσι: Το... "skyline" του παραλίγο δεύτερου επιχειρηματικού κέντρου της Αθήνας και ο παραλογισμός του Αστικού κενού όπως φαίνεται από το "the Mall Athens". Κι' όμως ήμασταν τόσο κοντά...
________________________________________


Η συγκεκριμένη δημοσίευση έρχεται σαν συνέχεια μιας δημοσίευσης του ovem, φίλου και συνεργάτη στο Tall Athens Blog με τον ίδιο τίτλο (κλικ ΕΔΩ για να τη διαβάσετε), εξ ου και το νούμερο (2) που συνοδεύει τον τίτλο της δικής μου δημοσίευσης.

Αφορμή για το παρόν αποτέλεσε μια πρόσφατη έρευνα που διεξήχθη από τον Βρετανικό οίκο Real Estate, Cushman & Wakefield η Αθήνα βαθμολογείται στην τελευταία θέση από 34 πόλεις όσον αφορά τη λειτουργία της σαν "επιχειρηματικού κέντρου". Η έρευνα λαμβάνει υπόψη της τις γνώμες μεγάλου αριθμού στελεχών τα οποία βαθμολογούν την κάθε πόλη αναφορικά με μια σειρά συγκριτικών παραμέτρων.

Όπως φαίνεται και από τα αποτελέσματα της έρευνας είμαστε "χάλι μαύρο", παρά τις μεγάλες βελτιώσεις σε υποδομές μεταφορών ένεκα των Ολυμπιακών αγώνων του 2004, τα κοινοτικά πακέτα και δε συμμαζεύεται, μάλιστα σύμφωνα με την παραπάνω είμαστε και σε ακόμα χειρότερη μοίρα από το 1990, μια μακρινή εποχή που για τους περισσότερους που θυμούνται, άνετα θα την χαρακτήριζαν σαν "αστικό πρωτογονισμό" αναφορικά με την έλλειψη των υποδομών που στην κυριολεξία "ιδρώσαμε" και χρυσοπληρώσαμε για να αποκτήσουμε, όπως το Μετρό, το αεροδρόμιο, το τραμ, τους αυτοκινητοδρόμους, την περίφημη ανακατασκευή των Αρχαιολογικών χώρων (πεζοδρόμηση Δ. Αρεοπαγίτου κλπ), αναπαλαιώσεις ιστορικών και μη κτιρίων κοκ. .

Δίκαια κάποιος λοιπόν θα εδικαιούτο να αναρωτηθεί αφού πραγματοποιήσαμε τα (διόλου ασήμαντα) κατασκευαστικά έργα που αναφέρονται πιο πάνω, γιατί δεν μας... "βγαίνει το χαρτί" ιδίως όταν γίνεται (κατά πολλούς για πρώτη φορά συντονισμένη) προσπάθεια για την άνοδο του συνεδριακού τουρισμού στην Αθήνα, στην καθιέρωση της πόλης σαν συνεδριακού κέντρου, weekend break/ getaway destination και δε συμμαζεύεται, ενώ όντως τα κονδύλια και οι καμπάνιες για την προβολή της Αθήνας στο εξωτερικό φαίνονται να είναι πρωτόγνωρα; Τι φταίει;

Καιρός λοιπόν να ξεκαθαρίσουμε μερικά πράγματα...

Ι. Τι είναι ένα Επιχειρηματικό Κέντρο σε μια πόλη.

Κατ' αρχήν όταν μιλάμε για τη λειτουργία μιας πόλης ως επιχειρηματικό κέντρο, εννοούμε, πόσο αποτελεσματικά μπορεί η πόλη να στηρίξει με τις υποδομές που διαθέτει, τις λειτουργίες των επιχειρήσεων που θα την επέλεγαν σαν βάση τους. Κύριο ρόλο σε αυτή τη λειτουργία παίζει και η φυσική ύπαρξη ενός επιχειρηματικού κέντρου (CBD/ Downtown), το οποίο λογικό είναι να διαφέρει στην όψη και στις λειτουργίες, από το ιστορικό τμήμα της πόλης, ή από τις περιοχές κατοικιών.

Για να μορφώσουμε μια αρχική άποψη, σχετικά με τα παραπάνω, σύμφωνα με την Wikipedia, με τις λέξεις "επιχειρηματικό κέντρο" ορίζουμε το εμπορικό και ενίοτε γεωγραφικό σημείο μέσα στην πόλη το οποίο στο οποίο παρατηρείται συγκέντρωση εμπορικών, διοικητικών και οικονομικών λειτουργιών. Λόγω αυτής λειτουργικής συγκέντρωσης παρατηρείται και ανάλογη πύκνωση των εγκαταστάσεων ή κτισμάτων που φιλοξενούν αυτές τις λειτουργίες με αποτέλεσμα, στις περισσότερες αν όχι όλες τις μεγάλες πόλεις στον κόσμο που φιλοξενούν τέτοιου είδους πυρήνες αστικής λειτουργικότητας, να αποτελεί μια αποδεκτή πραγματικότητα το ύψος και η πυκνότητα των κτιρίων να είναι (κατά πολύ) μεγαλύτερα του μέσου όρου των κτιρίων της υπόλοιπης πόλης.

Βέβαια, εννοείται πως δε μπορεί ΟΛΗ η πόλη να έχει χαρακτηριστικά εμπορικού / επιχειρησιακού κέντρου διότι τότε θα ήταν τρομερά αφιλόξενη προς τους κατοίκους της. Παρόλα αυτά, φαίνεται ότι οι επιχειρηματικές λειτουργίες μιας πόλης, στο βαθμό που αυτές υπάρχουν ή υποστηρίζονται σε αυτή, απαιτούν μια σειρά ομοιογενών χαρακτηριστικών ώστε να μπορούν οι επιχειρήσεις να κάνουν καλύτερα τη δουλειά τους προς όποιο όφελος δικό τους αλλά και της αστικής κοινωνίας η οποία της φιλοξενεί.


ΙΙ. Αντιπαραβολή του "Ιστορικού" με το "Επιχειρηματικό Κέντρο" σε Ευρώπη και Β. Αμερική

Κλασικό παράδειγμα τέτοιων πόλεων με διακριτό επιχειρηματικό κέντρο αποτελούν για εμάς τους Ευρωπαίους οι Αμερικανικές (και τώρα και οι Ασιατικές) πόλεις όπου (ιδίως στη Β. Αμερική) το κέντρο των πόλεων (το γνωστό και σαν "downtown") αποτελείται από πολύ ψηλά κτίρια, ενώ στην περιφέρεια των πόλεων οι αστικές πυκνώσεις τείνουν να είναι κατά πολύ μικρότερες, με την εξαίρεση ενδεχομένως ορισμένων τοπικών διοικητικών και εμπορικών κέντρων όπως οι ανάλογες πχ στην Κηφισιά, ή Αγία Παρασκευή, με τη διαφορά ότι η δόμηση τείνει να είναι τρεις φορές πιο αραιή και οι δρόμοι τρεις φορές πιο φαρδιοί από τα σοκάκια που διασχίζουν τις ως άνω περιοχές.

Παρότι αυτό το μοντέλο υπήρξε επιτυχημένο στην Αμερική, στην Ευρώπη, λόγω της ιστορικότητας των πόλεων,οι προκλήσεις που έπρεπε να αντιμετωπιστούν ήταν πιο πολύπλοκες. Στη Β. Αμερική το ιστορικό κέντρο των πόλεων ήταν ή σχεδόν ανύπαρκτο, είτε είχε επιτυχώς συμμειχθεί με το οικονομικό κέντρο εφόσον, λόγω του μικρού χρονικού διαστήματος αστικής εξέλιξης (γύρω στα 200 χρόνια) διαφαινόταν μια ορατή συνέχεια ανάμεσα στο σχετικά πρόσφατο χτες και το (τότε) σήμερα ενώ το αύριο φαινόταν να είναι μια ελέγξιμη παράμετρος που μπορούσε εύκολα να ενσωματωθεί με φυσικό τρόπο στο ιστορικό συνεχές της πόλης χωρίς να προσβάλλει ιστορικές μνήμες.

Αντίθετα, στην Ευρώπη η έννοια του "ιστορικού κέντρου", μιας περιοχής δηλαδή που χαρακτηρίζεται από τοπόσημα, μνημεία και χρωματίζεται από ιστορικές μνήμες, ήταν πιο άμεση και αποτελούσε μια διαμορφωμένη αστική πραγματικότητα, για πόλεις μάλιστα όπως το Λονδίνο, η Βιεννη, η Μαδρίτη, η Ρώμη ή το Παρίσι, αντανακλούσε και στο αυτοκρατορικό παρελθόν των χωρών στις οποίες ανήκουν.

Σε αντίθεση με την Αμερική όμως η Ευρώπη βρέθηκε σε δύσκολη θέση, ιδίως μετά το Β' Παγκόσμιο πόλεμο. Και τούτο διότι σε αυτές τις πόλεις η (όποια) ανάπτυξη λάμβανε χώρα στο ήδη υπάρχον "κέντρο" και ξαφνικά βρέθηκε να χρησιμοποιεί τις όποιες υποδομές αιώνων απλά προσπαθώντας να συμβιβάσει την ιστορική κληρονομιά με νέα είδη λειτουργικών αναγκών όπου (πχ στο Λονδίνο) ιδίως πριν από κάποιες δεκαετίες οι περισσότερες από τις μεγάλες επιχειρήσεις στεγάζονταν σε κτίρια αιώνων (όπως πχ η Ασφαλιστική εταιρεία LLoyds), και μάλιστα η ιστορικότητα του εκάστοτε κτιρίου αποτελούσε και τεκμήριο κύρους ανεξάρτητα από το εάν οι ανάγκες της εκάστοτε εταιρείας ικανοποιούνταν από τη χρήση του υπεραιονόβιου κτιρίου στο οποίο στεγαζόταν (κατ αναλογία, τα κεντρικά γραφεία της Γενικής τράπεζας που για πολλές δεκαετίες στεγάζονταν στο μέχρι πρότινος κτίριο του Μετοχικού Ταμείου Στρατού, το γνωστό μας σήμερα City Link με το πολυκατάστημα Attica).


ΙΙΙ. Η Πρόκληση: Η Ενσωμάτωση της Νέας Επιχειρηματικότητας στην Ευρωπαϊκή Πόλη.

Η πρόκληση αναφορικά με το πως η ξέφρενη μεταπολεμική οικονομική ανάπτυξη που απαιτούσε θεμελιωδώς άλλες δομές και αστικές λειτουργίες θα ενσωματώνονταν μέσα σε ένα προϋπάρχοντα αστικό ιστό στην Ευρωπαϊκή πόλη, ήταν όπως όλοι φανταζόμαστε, μεγάλη.

Δεν ήταν τυχαίο ας πούμε το γεγονός ότι πόλεις όπως το Λονδίνο και το Παρίσι, πόλεις που, όπως και πολλές άλλες που ανέκαθεν χαρακτηριζόταν από τη βαρύτητα της ιστορικής μνήμης αλλά και συγκεκριμένη πολιτισμική ταυτότητα και κοινωνικά χαρακτηριστικά αντιμετώπισαν τη συγκεκριμένη πρόκληση με σοβαρότητα, αν και το Παρίσι φάνηκε τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή, να διαθέτει μεγαλύτερη οξυδέρκεια όσον αφορά τις δράσεις που θα έπρεπε να αναληφθούν.

Συγκεκριμένα, αντιμετωπίζοντας το σαφές δίλημμα του είτε να αφήσει να καταστραφεί το ιστορικό του κέντρο από μια ενδεχόμενη ανοικοδόμηση, είτε να βρεθεί σε υστέρηση σε σχέση με ανταγωνιστικές πόλεις μην επιτρέποντας την ανάπτυξη του επιχειρηματικού σκέλους των λειτουργιών της πόλης, προχώρησε στην τρίτη λύση, δηλαδή την κατασκευή εκ του μηδενός ενός δεύτερου πόλου αστικής ανάπτυξης όπου την μνημειακή ιστορικότητα του κλασικού "βαθέως κέντρου" θα τη διαδεχόταν βαθμιαία πάνω στον ίδιο αστικό άξονα (Place de La Concorde, Avenue des Champs Élises, Place de L' Étoile Avenue de La Grande Armée) μια νεωτερική αστικότητα όπου το μνημειακό στοιχείο θα είχε σαν αφετηρία την επιχειρηματική δημιουργία και όχι την κληρονομημένη ιστορική διαχρονικότητα.

(C) Skyscrapercity.com
Η Λεωφόρος των Ηλισίων Πεδίων (Avenue des Champs Élises) και το επιχειρηματικό κέντρο της La Defence όπως φαίνεται από την ταράτσα της Αψίδας του Θριάμβου (Ark de Triomphe)

Κατ' αυτό τον τρόπο δημιουργήθηκε ένα αστικό δίπολο όπου οι δύο θεμελιώδεις πυλώνες του σύγχρονου αστικού πολιτισμού, η ιστορική κληρονομιά και η επιχειρηματική δημιουργικότητα, ο σεβασμός στο παλιό και η άφοβη ενατένιση του καινούριου, έφθασαν -στην κυριολεξία- σε νέα ύψη!!! Αυτή είναι και η γνωστή μας περιοχή της La Defence η οποία στην ουσία βρίσκεται στην τομή των Δήμων Courbevoie, Nanterre και Puteaux και η οποία αποτελεί και το μέχρι στιγμής πλέον επιτυχημένο παράδειγμα του "διπόλου" σαν εργαλείου διαχείρισης αστικών πιέσεων.

Το παράδειγμα του Παρισιού είναι και το πιο χαρακτηριστικό, το πιο επιτυχημένο αλλά και το πιο παλιό αν και δεν άργησαν να ακολουθήσουν και το Λονδίνο (Canary Wharf), Η Μαδρίτη (Nazca, Paseo de la Castellana), Ευρωπαϊκή Κωνσταντινούπολη (τάχουμε πει) η Βιέννη (Donaw City) αλλά και οι περισσότερες (ή μήπως όλες; ) οι Ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

Πρωτεύοντα ρόλο φυσικά σε αυτή τμημάτων των παραπάνω πόλεων έπαιξε η κατασκευή ψηλών κτιρίων-ουρανοξυστών τα οποία έγιναν νέα αστικά σύμβολα και επέτρεψαν στις πόλεις να ανανεώσουν το δημιουργικό τους απόθεμα εφόσον η παράδοση με την εξέλιξη βάδισαν -και βαδίζουν στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων- χέρι χέρι.


IV. H Ατυχής Περίπτωση της Αθήνας

Σε αντίθεση με αυτά, η Αθήνα (όπως συμβαίνει συνήθως στην Ελλάδα) ακολούθησε μια φοβική και αλλοπρόσαλλη πορεία από το ένα άκρο στο άλλο, όσον αφορά την ένταξη του επιχειρηματικού κτιρίου στον αστικό της χώρο.

Στην αρχή είχαμε μια τολμηρή ακόμα και για τα διεθνή και Ευρωπαίκά δεδομένα, πλην όμως απρογραμμάτιστη εισαγωγή του διεθνούς στυλ (international style) από τα τέλη της δεκαετίας του 1960 η οποία εκφράστηκε ΚΑΙ με μια πρωτόγνωρη αύξηση του ύψους των κτιρίων σε μια προσπάθεια απόδοσης ενός κοσμοπολίτικου ύφους στην αρχιτεκτονική της πόλης.

Δυστυχώς τα αποτελέσματα δεν ήταν τα αναμενόμενα λόγω της σχετικής κατάχρησης του εργαλείου του ύψους από τους συνήθεις εργολάβους εφόσον, σε αντίθεση με ότι θα περίμενε κανένας, τα περισσότερα ψηλά κτίρια των Αθηνών ΔΕΝ είναι κτίρια γραφείων σχεδιασμένα από αρχιτέκτονες αλλά απλές πολυώροφες πολυκατοικίες άτακτα διεσπαρμένες στον αστικό ιστό.

Στις αρχές της δεκαετίας του 80 και κατόπιν αρκετών συζητήσεων οι οποίες άρχισαν από την πολιτική αλλαγή της μεταπολίτευσης και χρωματίστηκαν από μια γενικότερη συναισθηματική φόρτιση της εποχής, έχουμε μια συνεχή και βίαιη κατασυκοφάντηση των ψηλών κτιρίων αλλά και κατ' επέκταση των εταιρικών/ επαγγελματικών κτιρίων γενικότερα.

Όπως γνωρίζουν οι τακτικοί μας επισκέπτες και οι "ψαγμένοι" φίλοι μας εδώ πέρα, η μη κατασκευή ουρανοξυστών στην Αθήνα δεν οφείλεται σε κανένα μεταφυσικό αίτιο ή στην περίφημη "ψωροκώσταινα" που επικαλούνται κάποιοι αρνητιστές αλλά στο απλό γεγονός ότι στην Αθήνα τα ύψη των κτιρίων είναι δια νόμου καθηλωμένα στο μέγιστο ύψος των 27μ δηλαδή των επτά ορόφων εδώ και πολλά χρόνια, σύμφωνα με τον Γενικό Οικοδομικό Κανονισμό του 1985.

Τα επόμενα χρόνια, σε σύμπνοια με το γενικότερο πολιτικό κλίμα και την ιδεολογική κυριαρχία συγκεκριμένου μέρους του πολιτικού φάσματος στην Ελλάδα είχαμε μια συνεχή προσπάθεια αποδόμησης και δαιμονοποίησης των ψηλών/ "γυάλινων" κτιρίων αλλά και των επαγγελματικών κτιρίων εν γένει, η οποία εστιαζόταν στην συστηματική στοχοποίηση ορισμένων από τους πιο γνωστούς κατασκευαστές που ακόμα και σήμερα το όνομά τους αποτελεί "κόκκινο πανί" και σημείο απαξιωτικής αναφοράς ακόμα και από ηγετικά στελέχη του πολιτικού και τεχνικού κόσμου της χώρας τα οποία όμως πρόσκεινται εμφανώς σε πολιτικούς σχηματισμούς συγκεκριμένης ιδεολογικής απόχρωσης.

Μάλιστα, προκαλεί εντύπωση, ιδίως υπό το πρίσμα της γενικότερης ανομίας των τελευταίων δεκαετιών, το πως ο συγκεκριμένος νόμος τηρείται απαρέγκλιτα ενώ κατά τα άλλα, άλλα σημεία των πολεοδομικών και χωροταξικών διατάξεων παραβιάζονται κατά κόρον με αποτέλεσμα και οι βουνοκορφές να καταπατιούνται (χωρίς να έχει προηγηθεί απαραίτητα πυρκαγιά...) αλλά και αιγιαλοί να κτίζονται, και γενικά να κυριαρχεί η ανώμαλη εικόνα την οποία προσλαμβάνει ακόμα και ένας μη ειδικός περί τα χωροταξικά, πολεοδομικά και αρχιτεκτονικά θέματα. και παρόλα αυτά, η θεσμική αυστηρότητα της πολιτείας αλλά και η ανοχή μεγάλου μέρους της κοινωνίας ολόκληρης να εξαντλείται στο μένος κατά των ψηλών κτιρίων και των "γυάλινων πύργων" (που δεν χρειάζεται να είναι και γυάλινοι) του "μεγάλου κεφαλαίου" και "επώνυμων μεγαλοκατασκευαστών" ενώ τριγύρω μας από χωροταξικής άποψης καταλύεται το σύμπαν!!!

Όλα αυτά βέβαια σε αντίθεση με την πραγματικότητα όπου τα ψηλά/ "γυάλινα" κτίρια γραφείων αποτελούν μια ελαχιστότατη μειοψηφία σε σχέση με το σύνολο των κατασκευών στην τσιμεντοποιημένη Αθήνα του "ανώνυμου" εργολάβου πολυκατοικιών.

Για να μιλήσουμε και πιο συγκεκριμένα, στην Αθήνα έχουμε το παγκόσμιο παράδοξο - πρωτοτυπία σε σχέση με τον υπόλοιπο πολιτισμένο κόσμο), ότι, παρά το γεγονός ότι (όπως ήταν φυσικό και κατ' αναλογία με τα διεθνώς ισχύοντα για πόλεις του μεγέθους της Αθήνας) ενώ δύο λεωφόροι της πόλης (η Κηφισίας και Συγγρού) έγιναν οι κύριοι τόποι υποδοχής των αναγκών στέγασης εταιρικών/ επαγγελματικών κτιρίων, η κατασκευή των όποιων αυτών κτιρίων, κυρίως στη Λεωφόρο Κηφισίας είναι αποτέλεσμα "κλεφτοπολέμου", αντεκδικήσεων, και συμβιβασμών μεταξύ κατασκευαστών, των "περιοίκων", ομάδων πολιτών, της πολιτείας, των τοπικών αρχών, θεσμικών οργάνων (πχ Συμβούλιο της Επικρατείας), παρά μια ομαλή εφαρμογή ενός πολεοδομικού σχεδιασμού και των σχετικών με αυτόν προβλέψεων.

Με βάση τα όσα είπαμε πιο πάνω, ας δούμε ποιες προϋποθέσεις δεν τηρεί η Αθήνα για να θεωρηθεί σύγχρονο επιχειρηματικό κέντρο παρότι οι υποδομές της έχουν πανθομολογούμενα, βελτιωθεί αισθητά:

-Οι κτιριακές απαιτήσεις των επαγγελματικών χώρων είναι ιδιαίτερες και δεν έχουν καμία σχέση με χώρους κατοικίας ή/ και εστίασης.

Ένας "αστικός μύθος" που συντηρείται και από τις εγχώριες εταιρείες Real Estate είναι ότι η Αθήνα παρουσιάζει επάρκεια χώρων γραφείων, ιδίως αν θεωρήσουμε την παρούσα κατάσταση υπό το πρίσμα της οικονομικής κρίσης των τελευταίων μηνών.

Η αλήθεια δεν είναι ακριβώς έτσι. Πολλοί από τους προσφερόμενους χώρους είναι ακατάλληλοι διότι πρόκειται για κτίρια σε ακατάλληλες τοποθεσίες (πχ στενούς δρόμους με δυσκολία πρόσβασης, βλέπε πάροδοι Μιχαλακοπούλου και Κηφισίας - Παράδεισοσ Αμαρουσίου), έλλειψη χώρων πάρκινγκ λόγω στενού οικοπέδου, γειτνίαση και όχληση σε/ από κτίρια κατοικιών, μικρό μέγεθος χώρων και κτιρίου, απόσταση από οργανωμένες υπηρεσίες εστίασης, σίτισης και φύλαξης του ακινήτου κλπ.

Έτσι, μπορεί να νομίζουμε εμείς ότι ένα κτίριο είναι "κατάλληλο" γιατί έχει γυάλινη πρόσοψη αλλά δυστυχώς ΔΕΝ είναι έτσι. Δεν μπορεί να είναι τυχαίο εξάλλου ότι η εταιρεία που διεξήγαγε την έρευνα (Cushman & Wakefield) στεγάζεται στον 15ο όροφο του Πύργου των Αθηνών, όπως επίσης στο ίδιο κτίριο και σε ψηλό όροφο στεγάζεται και η εταιρεία Regus η οποία είναι κορυφή στην παροχή επαγγελματικών χώρων προς ενοικίαση. Και άσε τους άλλους να στριμώχνονται στα "συγκροτήματα γραφείων των παρόδων της Μιχαλακοπουλου .

Οι παραπάνω επιλογές των δυο εταιρειών όσον αφορά τον "Πύργο" των Αθηνών (1971!!!) οφείλονται στο ότι οι σύγχρονες εταιρείες απαιτούν μεγάλους χώρους ώστε να επιτυγχάνεται συνέργεια λειτουργιών εφόσον τα λειτουργικά τμήματα ενός οργανισμού ή/ και μιας επιχείρησης επικοινωνούν καλύτερα και η μετακίνηση των στελεχών είναι ευκολότερη, παρά στην περίπτωση που τα τμήματα μιας επιχείρησης είναι διάσπαρτα.

Επιπλέον, η χρήση κυρίως συγκροτημάτων ψηλών κτιρίων επιτρέπει λόγω μεγέθους το σχεδιασμό τους από κάποιον ικανό αρχιτέκτονα με το σκοπό φυσικά της δημιουργίας ενός κτίσματος που πέρα από τη λειτουργική του αποτελεσματικότητα παρουσιάζει μια εικόνα υψηλής αισθητικής η οποία είναι αφ' ενός προς όφελος της επιχείρησης ή των επιχειρήσεων που στεγάζονται εκεί, αφ' ετέρου έχει και πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα στην αξία της γης παρακείμενων κτισμάτων (όσοι έβοσκαν πρόβατα στα χωράφια τους που ήταν δίπλα στα πρώτα κτίρια γραφείων στην Κηφισίας σήμερα είναι ζάπλουτοι).

Η κατασκευή ψηλών κτιρίων επιτρέπει την κατασκευή κτιρίων μεγάλων τάξεων μεγέθους, με υψηλή αισθητική αλλά και χαμηλό ίχνος κάλυψης οικοπέδου επιτρέποντας έτσι την ύπαρξη παραπλεύρως ελευθέρων χώρων.

Παράδειγμα: To επιχειρηματικό κέντρο της Μελβούρνης
(C) Wikipedia

Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να δούμε τι θα κάνουμε. Είναι αστείο ας πούμε η αίθουσα συσκέψεων σε μικροσκοπικά "γυάλινα" κτίρια γραφείων στα βόρεια προάστια μέσα στα μικροσκοπικά οικοπεδάκια να έχουν θέα στη μπουγάδα της γειτόνισσας. Έλεος!!!

-Η ύπαρξη ευνοϊκού κλίματος προς την επιχειρηματικότητα και τα κτίρια που τη στεγάζουν

Αν ανατρέξουμε σε οποιαδήποτε πηγή, θα παρατηρήσουμε ότι όσον αφορά την ενίσχυση της επιχειρηματικότητας η Ελλάδα είναι ουραγός και αυτό φυσικά αντανακλά και στις απαντήσεις που έδωσαν τα ξένα στελέχη που συμμετείχαν στην έρευνα. Ίσως όσοι κατοικούμε στην Ελλάδα δεν το αντιλαμβανόμαστε αλλά η επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα βάλλεται. Βάλλεται και από το κράτος με υπέρμετρη φορολογία σε αντιστάθμισμα τις ανικανότητας του να μαζέψει τους φόρους, βάλλεται και εν τη γενέσει της εφόσον για την ίδρυση μιας μικρομεσαίας επιχείρησης απαιτούνται 15 διαδικασίες και 169 ημέρες (κατι παραπάνω από 6 μήνες δηλαδή!!!).

Ταυτόχρονα, από τα χείλη πολιτικών και μάλιστα προέδρων κοινοβουλευτικών κομμάτων εντός του κοινοβουλίου ονοματίζονται κατ' εξακολούθηση σε σχετικές ανακοινώσεις στελέχη εταιρειών με περιφρονητικό ύφος με την ευκαιρία της ανακοίνωσης από το ΥΠΕΧΩΔΕ των σχεδίων για το Ελληνικό, ενώ σε κομματικές εφημερίδες κοινοβουλευτικού κόμματος της ελάσσονος αντιπολίτευσης αναγράφεται η αποτρόπαια πιθανότητα να χτιστούν "ακόμα και ουρανοξύστες από το μεγάλο κεφάλαιο", ενώ στην πρώην ιδεολογική τους μητέρα ο ίδιος ο αρχηγός του κράτους επέβαλε να... χτιστούν επτά ουρανοξύστες τη δεκαετία του 50 επειδή επισκέφτηκε τη Νέα Υόρκη και... ζήλεψε.

Δεν πρέπει επίσης να ξεχνάμε την σύνδεση των ψηλών κτιρίων με τη... δικτατορία καθώς και τον πόλεμο κατά των όσων κτιρίων που στεγάζουν επιχειρήσεις στη χώρα μας τα οποία σχεδόν δεν θεωρούνται αρχιτεκτονήματα από μερίδα του αρχιτεκτονικού κατεστημένου, ακόμα και αν τα περισσότερα από αυτά τα κτίρια, ιδίως τα λεγόμενα "υψηλής προβολής" όσο ακατάλληλα και αν είναι, είναι ίσως τα μόνα τα οποία σχεδιάζονται από αρχιτέκτονες σε αντίθεση με τις απειράριθμες πολυκατοικίες που σχεδιάζονται από πολιτικούς μηχανικούς αλλά κανένας δεν τις... κυνηγά επί της ουσίας, γι΄αυτό έχω την αίσθηση ότι τα περισσότερα κτίρια που ματαιώνονται ΔΕΝ είναι κτίρια κατοικιών.

Σαν συμπέρασμα, δεν ακούγεται παράδοξο αυτό πού ήδη αναφέρθηκε πιο πάνω, ότι δηλαδή στην ουσία, η ύπαρξη και μόνο των λιγοστών αξιόλογων κτιρίων γραφείων είναι μάλλον αποτέλεσμα συμβιβασμού μεταξύ των αλληλοσυγκρουόμενων συμφερόντων και βουλήσεων περιοίκων, ομάδων πολιτών, οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης, θεσμικών παραγόντων οι οποίοι μπορούν να επεμβαίνουν στα όρια της νομοθέτησης κατά πως ερμηνεύουν τη νομοθεσία (ΠΧ ΣτΕ, Συμβούλιο της Επικρατείας) το οποίο λόγω της πολυνομίας, της εγνωσμένης θεσμικής αυστηρότητας απέναντι στο μεγάλο και ψηλό κτίριο, αλλά και του αργού ρυθμού εκδίκασης των υποθέσεων καθίσταται πολλές φορές εν τη αγνοία του όργανο εκβιαστών (ή μου δίνεις τόσα ή σε πάω στο ΣτΕ και καλά... ξεμπερδέματα του Αγίου Πέτρου ανήμερα).

Φυσικά το παραπάνω αντικατοπτρίζει το αρνητικό κοινωνικό κλίμα απέναντι σε κτίρια κατάλληλα για τη στέγαση επιχειρήσεων, καθώς και την απροθυμία της εκάστοτε κυβέρνησης να χαράξει μια πολιτική επί του θέματος και να συγκρουστεί με τις ομάδες και τα πρόσωπα τα οποία για ίδιον ή αλλότριο συμφέρον κινούν τα νήματα της αυτοκτονικής ιδεοληψίας στο θέμα των ψηλών κατασκευών στην χώρα μας.

-Άλλοι παράγοντες που είναι εξίσου σοβαροί, όπως το χαμηλό επίπεδο των υπηρεσιών υγείας, παιδείας, και άλλων δημοσίων οργανισμών.

Εν τάχει, διότι δεν είναι το κύριο θέμα του παρόντος αλλά αξίζει να αναφερθεί, το ξένο στέλεχος θα έχει μεγάλη δυσκολία να βρει καλό σχολείο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης για τα παιδιά του, η δε απουσία αναγνωρισμένων από την Ελλάδα προσβάσιμων τριτοβάθμιων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων για τα παιδιά του (λόγω των γνωστών απαγορεύσεων αλλά και των αυτοκτονικά εσωστρεφικών "ιδιορρυθμιών" των Ελληνικών τριτοβαθμίων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων -για όποιο παιδί ξένου είναι τόσο τρελό ώστε να μπει σε μια τέτοια περιπέτεια) κάνει το θέμα σχεδόν απαγορευτικό για οποιοδήποτε έχει παιδί ηλικίας πάνω από τα 18.

Επίσης, δεν πρέπει να ξεχνάμε την γραφειοκρατία του δημοσίου τομέα σε κάθε βήμα της ζωής του στελέχους, τις πολιτισμικές "ιδιαιτερότητες" της σύγχρονης Ελλάδας, την δυσκολία εκμάθησης της Ελληνικής γλώσσας. Μόνο παρήγορο σημείο η γλωσσομάθεια του μέσου Έλληνα η οποία επιτρέπει την επικοινωνία με το ξένο στέλεχος (αθάνατα φροντιστήρια ξένων γλωσσών. !!!)


V. Τι πρέπει να γίνει

Το πρώτο που πρέπει να συνειδητοποιήσουμε είναι ότι η Αθήνα είναι μια πόλη αφιλόξενη για τους κατοίκους της, πόσο μάλλον για τα ξένα στελέχη επιχειρήσεων. Μπορεί εμείς να χαιρόμαστε τον ήλιο, τη φραπεδιά, τα μπανάκια το καλοκαίρι, την ανεμελιά, τα μπαράκια αλλά αν μας ενδιαφέρει η στήριξη της Αθήνας όσον αφορά το επιχειρηματικό σκέλος πρέπει να καταλάβουμε ότι αν τα πολλά μικρά και μεγάλα που κάνουν τη ζωή μας πατίνι ώρες ώρες μπορεί να είναι άκρως εκνευριστικά (στην καλύτερη περίπτωση) για μας, εν τούτοις είναι επικίνδυνα για ένα άνθρωπο σε πόστο υψηλής ευθύνης και ο οποίος έχει και το μειονέκτημα ότι δεν μιλάει τη γλώσσα μας.

Το δεύτερο που πρέπει να διερωτηθούμε είναι το αν θέλουμε ξένα στελέχη και ενδεχόμενα ξένες επιχειρήσεις στη χώρα μας. Ακούγεται αστείο αλλά με ετούτα και με εκείνα, συμπεριφερόμαστε πολλές φορές σουρεαλιστικά. Μισούμε ας πούμε ιδεολογικά την ιδέα του ατσαλάκωτου στελέχους στον ουρανοξύστη ή στο μεγάλο εταιρικό κτίριο; Μα έχουμε το δικαίωμα ή την επιλογή (και από τα αποτελέσματα της έρευνας φαίνεται ότι την έχουμε κάνει ήδη ...) με εύσχημο τρόπο να μην τους... ενθαρρύνουμε να εγκατασταθούν στα... μέρη μας. Αν όμως τους θέλουμε, πρέπει να τους εξασφαλίσουμε ένα minimum ποιότητας υπηρεσιών την οποία που να πάρει η ευχή δικαιούμαστε και για τους εαυτούς μας. Εκτός αν ήδη εγκαταλείψαμε τα υψηλά όνειρα για "επιχειρηματικά κέντρα της Μεσογείου" και ακούγονται ρυθμικά και πάλι από τη γωνία οι τρύπιες παντόφλες της... θείας Ψωροκώσταινας την οποία θυμόμαστε και επικαλούμαστε όταν αρχίζουν οι δύσκολες προκλήσεις .

Σε κάθε περίπτωση όμως, αν επιλογή μας είναι η Αθήνα εκτός από μια καλή μεσανατολική πόλη να γίνει όντως επιχειρηματικό κέντρο, τότε θα πρέπει να προσπαθήσουμε πολύ. Και όσον αφορά την αλλαγή στάσης απέναντι στην επιχειρηματικότητα, αλλά και σε ένα άλλο αστικό προσανατολισμό όπως τον περιγράφουμε και εγώ και οι άλλοι φίλοι στα blogs και τα forums.

Χωρίς νεοπλουτίστικες υστερίες θα πρέπει να επιλεγούν δυο τρία μέρη (ταχουμε πει, μην τα ξαναλέμε) όπου θα κατασκευαστούν οι απαραίτητες υποδομές να στεγάσουν επιχειρήσεις και να δώσουν μια νέα εικόνα στην πόλη. Ύστερα, θα πρέπει να υπάρξει σχέδιο το οποίο θα περιλαμβάνει την ένταξη των ψηλών κτιρίων στον αστικό ιστό της πόλης πράγμα το οποίο γίνεται με την ύπαρξη ΠΟΛΛΩΝ ελεύθερων και ελεύθερα προσβάσιμων χώρων (όχι άλλοι βλοσυροί security στα αίθρια των πενταώροφων της Κηφισίας, λες και φυλάνε τον Πάπα, καταντάει αστείο ), όπου οι Αθηναίοι θα εξοικειωθούν με τις κλίμακες αυτών των αναπτύξεων.

Τέλος, οι δράσεις αυτές θα πρέπει να είναι μέρος μιας ευρύτερης δυναμικής επέμβασης ανάταξης της πόλης της Αθήνας, η οποία θα περιλαμβάνει ΚΑΙ εκτάσεις υψηλού πρασίνου που όλοι το θέλουν αλλά ποτέ δεν γίνεται, ΚΑΙ ποδηλατόδρομους, ΚΑΙ οτιδήποτε χρειάζεται τέλος πάντων αυτή η δύσμοιρη πόλη. Θα πάρει χρόνο, δεκαετίες ενδεχομένως εφόσον όλες οι πόλεις εξελίσσονται στο διηνεκές. Παρόλα αυτά, σε ελάχιστα χρόνια, όταν τα πρώτα κτίρια θα έχουν ολοκληρωθεί και οι περιβάλλοντες χώροι τους θα έχουν ήδη διαμορφωθεί, θα έχει γίνει ένα ελπιδοφόρο ξεκίνημα το οποίο θα δώσει νέα πνοή στο σημείο της συγκεκριμένης ανάπτυξης (Ελαιώνας; )

Εκείνο όμως από το οποίο πρέπει πάση θυσία να ξεφύγουμε, και γι' αυτό αγωνιζόμαστε όλοι οι φίλοι εδώ πέρα, είναι η μίζερη λογική των απαγορεύσεων, των αφοριστικών ιδεοληψιών, με λίγα λόγια της αποξένωσης από το σύγχρονο αστικό γίγνεσθαι και πράττειν.

Η συγκεκριμένη έρευνα στην οποία αναφερόμαστε χτύπησε ένα μεγάλο καμπανάκι εφόσον δεν προέρχεται ούτε από εμάς τους ίδιους, ούτε από τουρίστες της μιας βραδιάς, αλλά από επαγγελματίες και μας λέει πολλά ανησυχητικά μεν, χρήσιμα δε πράγματα τα οποία δεν τα ακούμε διότι νομίζουμε μέσα στην αυταρέσκεια μας πως επειδή κάναμε ένα Μετρό, μια Αττική οδό και ένα EL. Venizelos, καθαρίσαμε για άλλα πενήντα χρόνια .

Λάθος!!!

Ο αγώνας για την Υψηλή Αθήνα μόλις άρχισε και συνεχίζεται.

Ας είμαστε έτοιμοι για την συνέχεια, για μια Αθήνα που όντως μας αξίζει, την δικαιούμαστε και μπορούμε να την κατακτήσουμε!!!.

14 Σεπ 2008

Οι Ουρανοξύστες της Κωνσταντινούπολης και μερικά διδάγματα για την Αθήνα

Πανoράματα των ουρανοξυστών της Κωνσταντινούπολης από την Ασιατική πλευρά (Camlica)
(c) Wow Turkey & Skyscrapercity.com


1. Η "Άλλη" Κωνσταντινούπολη


Λόγω της ιστορικής της σχέσης με τον Ελληνικό γεωγραφικό και εθνικό χώρο ή Κωνσταντινούπολη ανέκαθεν δημιουργούσε στους Έλληνες μια αντιφατική εντύπωση ανάμεσα στο μύθο και την πραγματικότητα. Εννοείται πως, για τους ξεριζωμένους Έλληνες κατοίκους της η ανάμνηση του αποχωρισμού αποτελεί μια οδυνηρή εμπειρία. Από την άλλη όμως, μεγάλο μέρος της οδύνης δεν αποτελούν μόνο τα πάνδεινα που υπέστησαν οι πρόσφυγες Πολίτες Έλληνες, αλλά ο καθαυτό αποχωρισμός και ο ξεριζωμός "από μια τέτοια πόλη", όπως πολύ παραστατικά το λέει και ο χαρακτήρας που υποδύεται ο Ιεροκλής Μηχαηλίδης στην ταινία του Τάσου Μπουλμέτη "Πολίτικη Κουζίνα".


Οι ζωντανές διηγήσεις των πρώην κατοίκων της Πόλης που ήρθαν στην Ελλάδα πριν τη δεκαετία του 1960 περιγράφουν μια όμορφη, γραφική, πλην ξεχασμένη από το χρόνο και σχεδόν υπανάπτυκτη πόλη γύρω στο ένα με δύο εκατομμύρια κατοίκους (όσο και η Αθήνα δηλαδή), με πολλές φυσικές ομορφιές αλλά και άσχημα σημεία, τα οποία όμως τα κάλυπτε (και τα καλύπτει ακόμα) σαν μαγική ομίχλη η αύρα του Βοσπόρου που διαπνέει αυτή τη μοναδική από κάθε άποψη πόλη των δύο ηπείρων.


Απόγευμα στην Πόλη - Μερική άποψη της γέφυρας του Γαλατά και των τζαμιών

(c) Γρηγόρης Μαλούκος - gm2263


Αποτελεί έκπληξη λοιπόν για τον πολύ κόσμο όταν τυχαία, βλέποντας φωτογραφίες από ηλεκτρονικές ή έντυπες πηγές, ή κατόπιν διηγήσεων μαθαίνει μια "άλλη πλευρά" της Πόλης όπου ολόκληρες περιοχές έχουν μεταμορφωθεί σε υψηλού επιπέδου αστικά περιβάλλοντα τα οποία σε καμία περίπτωση δεν θυμίζουν τις διηγήσεις και εικόνες άλλων εποχών (πχ παζάρια, τζαμιά, κλπ), εικόνες που πολλές φορές πολλές φορές απουσιάζουν από τους σημερινούς τουριστικούς χάρτες και οδηγούς, οι οποίοι στην πλειοψηφία τους σχεδόν αποσιωπούν ή/ και αγνοούν την μοντέρνα της όψη.


Και όμως, στην πραγματικότητα, ολόκληρες περιοχές της Πόλης μεταβάλλονται τάχιστα σε εμπορικά και επιχειρηματικά κέντρα με ευρείες λεωφόρους, βουλεβάρτα και άφθονα πάρκα, εμπορικά κέντρα και καταστήματα (όπου το μεγαλύτερο, το Cevahir Mall περιλαμβάνει 348.000 τετρ. μέτρα ενοικιάσιμων χώρων – κάντε σύγκριση με τα 58.500 του "the Mall Athens" για να καταλάβετε για τι μέγεθος μιλάμε, και αυτό είναι το μεγαλύτερο από καμιά δεκαπενταριά σε όλη την Κωνσταντινούπολη που είναι σε μέγεθος μεγαλύτερο, ίδιο ή/ και συγκρίσιμο με το "Mall"), μεγάλα ξενοδοχεία, εξαιρετικής ποιότητας συγκροτήματα κατοικιών…


…και φυσικά ουρανοξύστες.



(c) Wow Turkey & Skyscrapercity.com


Βλέποντας μια εικόνα σαν την παραπάνω η οποία φυσικά διαφέρει από αυτό που πολλοί Έλληνες θα ήθελαν να μοιάζει η Πόλη, και μετά από κάποιες στιγμές αμηχανίας αρχίζουν συνήθως και τα σχόλια τα οποία στην πλειοψηφία τους είναι είτε συγκρατημένα, είτε ανοικτά πικρόχολα. (εντάξει, έχτισαν και δυο ουρανοξύστες και τι έγινε, η υπόλοιπη πόλη είναι ερείπια, ότι και αν κάνουν Ευρωπαίοι δε γίνονται, κλπ κλπ).


Είναι όμως έτσι;


2. Ουρανοξύστες στην Κωνσταντινούπολη – Μια επισκόπηση


Κατά μια μεγάλη ειρωνεία της τύχης η αρχή της κατασκευής πραγματικά ψηλών κτιρίων στην Κωνσταντινούπολη άρχισε στα μέσα της δεκαετίας του 80, ακριβώς τη στιγμή που η ανέγερση τους απαγορεύτηκε στην Αθήνα με το Γενικό Οικοδομικό Κανονισμό του 1985. Μέχρι εκείνη τη στιγμή, η Αθήνα είχε ήδη δημιουργήσει ένα απόθεμα 40+ κτιρίων από 12 έως 28 πατώματα, εκ των οποίων ορισμένα, όπως πχ τα ψηλά κτίρια των Αμπελοκήπων, έδιναν, ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του 70 από ορισμένες γωνίες την εντύπωση ενός πρωτογενούς skyline (ουρανογραμμή της πόλης που σχηματίζεται από ψηλά κτίρια).


Τα λιγοστά ψηλά κτίρια της Αθήνας στους Αμπελοκήπους από το Χίλτον
(c) Γρηγόρης Μαλούκος - gm2263


Από τότε σχεδόν τίποτα δεν άλλαξε στον ορίζοντα της Αθήνας με αποτέλεσμα η μεν Αθήνα να δίνει την εντύπωση μιας περίεργης στασιμότητας σε όλη της την έκταση και όχι μόνο όπως θα περίμενε κανείς, στις περιοχές πλησίον του ιστορικού κέντρου, ενώ η Κωνσταντινούπολη από την άλλη, τουλάχιστον στο θέμα των κτιριακών υποδομών να φαίνεται ότι προοδεύει συνεχώς. Και ενώ πράγματι, οι απέραντες λαϊκές συνοικίες με τα αυθαίρετα κτίσματα τις γνωστές "κατοικίες της μιας νυκτός" (overnight dwellings ή gecekondu στην Τουρκική γλώσσα), συνεχίζουν να υπάρχουν, από την άλλη, διαπιστώνει κανείς μια αυξημένη κινητικότητα, μια "αγωνία" θα έλεγε κανένας, οι όποιες άσχημες εικόνας να μην είναι ορατές από τον μέσο τουρίστα (εκτός και εάν κάποιος την "ψάξει" τη φάση), και το κυριότερο, εκεί που φαίνονται, να δίνουν την περίπτωση μιας προσωρινής και όχι παγιωμένης κατάστασης η οποία όπου να' ναι θα αλλάξει.

Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η εξέλιξη και η εξάπλωση της κατασκευής ψηλών κτιρίων στην Κωνσταντινούπολη αποτελεί μια καλοδουλεμένη εκδοχή ενός Ελληνικού μοντέλου που θα μπορούσε να είχε εφαρμοστεί και στην Αθήνα σε ένα εναλλακτικό σύμπαν. Αυτή, κυρίως όσον αφορά την ανάπτυξη ουρανοξυστών "γοήτρου" (δηλαδή των γνωστών πολυώροφων κτιρίων με γυάλινες προσόψεις), φαίνεται να ανέπτυξε την χωροθέτηση τους πάνω σε ένα εκτεταμένο οδικό άξονα όπως πριν από 30-35 χρόνια φαινόταν ότι θα γινόταν με τη λεωφόρο Συγγρού και τη Λεωφόρο Κηφισίας οι οποίες συγκεντρώνουν ένα μεγάλο αριθμό ψηλών κτιρίων αλλά και χαμηλών τα οποία ακολούθησαν στις δεκαετίες του 80 και μετέπειτα και αποτελούν δείγματα -άλλες φορές πετυχημένα και άλλες όχι- "αρχιτεκτονικής γοήτρου".

Στην περίπτωση της Κωνσταντινούπολης ο συγκεκριμένος οδικός άξονας φαίνεται να είναι η αυτός που αρχίζει από τη λεωφόρο Barbaros (από το γνωστό πειρατή Μπαρμπαρόσσα) και συνεχίζει σαν Λεωφόρος Buyukdere. Αν θα θέλαμε να εντοπίσουμε τα σημεία πύκνωσης την κάθετης ανάπτυξης της Πόλης, θα βλέπαμε ότι αυτή επικεντρώνεται σε τέσσερα σημεία, από τα οποία τα τρία, δηλαδή οι συνοικίες Levent, Maslak και Sisli βρίσκονται πάνω στο συγκεκριμένο οδικό άξονα ή σε παρακείμενες περιοχές, ενώ η τέταρτη ανάπτυξη, στην περιοχή του Kozyatagi βρίσκεται στην Ασιατική πλευρά της πόλης και στην ουσία λαμβάνει χώρα γύρω από το τεράστιο Carrefour της περιοχής.

Στην παρακάτω φωτογραφία σημειώνονται με κίτρινα γράμματα αυτές οι περιοχές (κλικ στην φωτογραφία για ανάπτυξη:

Επεξεργασμένος χάρτης με τις κυριότερες περιοχές συγκεντρώσεις ψηλών κτιρίων επαγγελματικής χρήσης στην Πόλη
(c) Google Earth


3. Κάθετες αναπτύξεις στην Κωνσταντινούπολη

-
Levent


Η περιοχή του Levent με αναπαράσταση του υπό περάτωση αυτή τη στιγμή νέου ψηλώτερου κτιριου "Sapphire of Istanbul" (ύψος 261μ) στα δεξιά της εικόνας
(c) WoW Turkey.com

Είναι ίσως η χαρακτηριστικότερη περιοχή υψηλών κτιρίων της πόλης και κατά πολλούς το καμάρι της, εφόσον εκεί υπάρχουν αν όχι τα ομορφότερα, πάντως τα εντυπωσιακότερα ψηλά κτίρια της Κωνσταντινούπόλης. Η δόμηση της περιοχής είναι σχετικά αραιή, με άφθονους ελεύθερους δημόσιους χώρους και ένα από τα χαρακτηριστικά της (και όχι μόνον) είναι η πληθώρα δίδυμων πύργων που στη βάση τους υπάρχουν εμπορικά κέντρα. Τα πιό χαρακτηριστικά από αυτά είναι το Metrocity Millennuium και το Istanbul Kanyon.

Ίσως σε κάποια παράλληλη διάσταση, η Λεωφόρος Κηφησίας από το ύψος του "Υγεία" μέχρι τη διασταύρωση με την Αττική οδό να έμοιαζε κάπως έτσι, εφόσον σε κάποια σημεία της τη θυμίζει πολύ...

Οι φωτογραφίες που ακολουθούν είναι από από το Levent και έχουν τραβηχτεί ανά διάφορες περιόδους και γι' αυτό οι προσεκτικοί παρατηρητές μπορεί να παρατηρήσουν τις ελλείψεις ή προσθέσεις σε ορισμένα κτίρια ανάλογα με το πόσο πρόσφατη είναι η κάθε φωτογραφία.

Όλες οι επόμενες φωτογραφίες του κειμένου (c) Wow Turkey, skyscrapercity.com ή/ και skyscraperlife.com εκτός αν αναφέρεται διαφορετικός δικαιούχος.








Αυτό πρέπει να είναι το χρηματιστήριο της Πόλης το οποίο φυσικά σε καμιά περίπτωση δε θυμίζει το νέο αποτυχημένο κτίριο του ΧΑΑ της Λ. Καβάλας.



Στην επόμενη φωτογραφία βλέπουμε ένα τμήμα του εμπορικού κέντρου Istanbul Kanyon όπως φαίνεται από ένα από τα κτίρια του συγκροτήματος.

Θα μπορούσε να είναι το ως ώρας άκτιστο οικόπεδο δίπλα από το "Υγεία" στη Λεωφόρο Κηφισίας. Σε μια παράλληλη πραγματικότητα, ίσως...



Η επόμενη φωτογραφία είναι αφιερωμένη εξαιρετικά σε όσους είτε επίτηδες είτε λόγω πλάνης διαδίδουν ότι οι ουρανοξύστες συνοδεύονται από μείωση του αστικού πρασίνου:

Φανταστείτε τον Ελαιώνα έτσι σε καμιά δεκαριά χρόνια (λέμε τώρα, dream on...)


-Maslak

Η περιοχή αυτή βρίσκεται προς τα βόρεια και σχεδόν στα όρια της πόλης πάνω στη Λεωφόρο Buyukdere. Η πρώτη γενεά κτιρίων της κατασκευάστηνε στστα μέσα της δεκαετίας του 1990. Η πυκνότητα δόμησης, χωρίς να είναι απαγορευτική, εν τούτοις είναι πιό υψηλή από αυτή του Levent. Μεγάλο αντιστάθμισμα όμως σε αυτό αποτελεί η γειτνίαση της περιοχής με εμγάλες εκτάσεις δασών και γενικά υψηλού περιαστικού πρασίνου.

Μια μεγάλη ώθηση στην περιοχή του Maslak έδωσε η ανέγερση ενός συγκροτήματος πολλών πύργων των 33 ορόφων προς τα νοτιο-δυτικά των ήδη υπαρχουσών κατασκευών, πράγμα το οποίο αναβάθμισε εν γένει την εικόμα της περιοχής και της έδωσε μια πιό "ώριμη" όψη.



Ακολουθούν διάφορες φωτογραφίες από την περιοχή





Το "αστέρι" της περιοχής είναι ένα υπό ανέγερση (με αργούς ρυθμούς...) κτίριο γνωστό και σαν "Diamond of Istanbul" ύψους 270μ και σχεδόν 70 ορόφων το οποίο στην ουσία είναι ένας πολυ-ουρανοξύστης (multiscraper) που αποτελείται από τρεις πτέρυγες που συνδέονται μεταξύ τους με ένα πύργο κατακορύγων επικοινωνιών, κάτι σαν σε αναλογία με το κτίριο του ΟΤΕ στο Μαρούσι.

Το συγκεκριμένο κτίριο θεωρείται ότι αποτελεί, μαζί με το Sapphire of Istanbul την επίσημη είσοδο της Κωνσταντινούπολης σε μια ομάδα πόλεων οι οποίες θεωρούνται ότι οδηγούν την εξέλιξη των ψηλών κτιρίων στον κόσμο.

Ακολουθούν αναπαραστάσεις του κτιρίου:




-Sisli

Η συγκεκριμένη περιοχή είναι αντικείμενο μεικτης ανάπτυξης που αποτελείται από κτίρια γραφείων, κατοικιών, καθώς και από το τεράστιο εμπορικό κέντρο Cevahir που αναφέραμε στην αρχή. Από αυτή την περιοχή μέχρι και τα όρια του ιστορικού κέντρου της πόλης είναι διάσπαρτα κάποια ψηλά κτίρια αν και οι αντιδράσεις είναι πολλές λόγω της γειτνίασης της με τις ακτές του Βοσπόρου και με το ιστορικό κέντρο της πόλης.


-Kozyatagi

Η συγκεκριμένη ανάπτυξη λαμβάνει χώρα γύρω από το τεράστιο Carrefour της περιοχής. Υπάρχει ένας αριθμός πολλών ψηλών κτιρίων γραφείων ο οποίος περιβάλλεται από δεκάδες κτίρια κατοικιών μέσου ύψους 15 ορόφων.

Παρά το γεγονός ότι στην περιοχή υπάρχει μια κατασκευαστική κινητικότητα, εν τούτοις η περιοχή απέχει παρασάγγες από το να συγκριθεί με τις υπόλοιπες που εξετάσαμε, αν και, τα ψηλά κτίρια γραφείων που ήδη υπάρχουν εκεί πέρα θα έκαναν εντύπωση αν, ας πούμε, τα μεταφέραμε στο Μαρούσι ή στη Δραπετσώνα...




Κλείνοντας αυτή την ενότητα, θα πρέπει να παρατηρήσουμε ότι ο αριθμός των κτιρίων αναλόγου ύψους που κάποτε χαρακτηρίζαμε "πύργους" στην Αθήνα είναι πολύ μεγάλος. Αν και όχι απαραίτητα υψηλής αισθητικής εν τούτοις, η Κωνσταντινούπολη έχει πάρα πολλά ψηλά κτίρια. Άξιοι μνείας είναι πολλοί πύργοι κατοικιών και ολόκληρα συγκροτήματα όπως το Andromeda ή το Bahcesehir που βλέπουμε πιό κάτω:



Ποια είναι όμως τα θετικά συμπεράσματα που μπορούμε να συναγάγουμε από όσα διαβάσαμε πιο πάνω;


4. Μερικά συμπεράσματα

Επειδή με την Κωνσταντινούπολη ασχολούμαι αρκετά χρόνια, όπως αντιλαμβάνεται κανένας, έχω δείξει πολλές από τις φωτογραφίες που είδαμε (και που δεν είναι οι μόνες, φυσικά) σε αρκετό κόσμο. Οι αντιδράσεις φυσικά ποικίλλουν. Στους περισσότερους, ιδίως στα άτομα κάποιας νεαρής ηλικίας τους πέφτει το σαγόνι γιατί φυσικά η εικόνα που έχουν για την Πόλη είναι σχεδόν τριτοκοσμική.

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι γνώμες εκείνων οι οποίοι παρουσιάζουν άρνηση να δεχτούν ότι σε αυτό τον τομέα τουλάχιστον, οι Τούρκοι μας έχουν ξεπεράσει. Συνήθως παθαίνουν ταραχή, παίρνουν φόρα και αρχίζουν να μιλούν για το ότι όταν αυτοί ήταν στα δέντρα/ έτρωγαν βελανίδια/ περπατούσαν με τα τέσσερα/ εμείς χτίζαμε Παρθενώνες (τα γνωστά...), ότι η μικρούλα η χώρα μας μετά από 400 χρόνια σκλαβιάς ακόμα υποφέρει (και ας πέρασαν 200 χρόνια σχεδόν από την απελευθέρωση), ότι ότι και να κάνουν οι Τούρκοι είναι Ασιάτες, Μογγόλοι, κλπ κλπ.

Τέλος. υπάρχει και η χαρακτηριστική αντίδραση ενός φίλου ο οποίος με αγανάκτηση με ρώτησε: "Μα καλά, δεν υπάρχει κάποιος να πάει να δείξει αυτές τις φωτογραφίες (στην πραγματικότητα δεν ήταν τόσο αβρός στις εκφράσεις του, αλλά αυτό ήταν το κεντρικό νόημα) στο Σουφλιά", και η απάντηση μου φυσικά είναι ότι οι πολιτικοί μας τα έχουν δει... μάλλον.

Το θέμα είναι ότι δεν υπάρχει η βούληση να αλλάξει κάτι, και ότι ΚΑΙ το θέμα των ψηλών κτιρίων προσφέρεται για πολιτική εκμετάλλευση και μάλιστα από αυτούς που ξέρουν ότι υπό όρους, η κατασκευή ψηλών κτιρίων στην Αθήνα θα της προσέδιδε μια πιο "μητροπολιτική" όψη ΚΑΙ θα βοηθούσε ενδεχόμενα στην αναδιάρθρωση ορισμένων αστικών λειτουργιών.

Οι παραπάνω εικόνες λοιπόν από την Κωνσταντινούπολη, αν τις δούμε με θετικό μάτι μας διδάσκουν τα εξής:

1. Η κατασκευή των ψηλών κτιρίων με λελογισμένη χρήση γης δεν αντίκειται στη δημιουργία πρασίνου ή ελευθέρων χώρων. Τουναντίον, όλα τα σύγχρονα συγκροτήματα με ψηλά κτίρια αφήνουν πολλούς ελεύθερους χώρους οι οποίοι επιτρέπουν και στους χρήστες τους να θαυμάζουν αυτά τα δημιουργήματα, σε αντίθεση με τα χαμηλά αλλά "κολλημένα" κτίρια του συνεχούς συστήματος δομήσεως το οποίο κατέστρεψε την Αθήνα (και την Κωνσταντινούπολη).

2. Η κατασκευή καλής ποιότητας ψηλών κτιρίων αναβαθμίζει την εικόνα και το "status" μιας πόλης, πράγμα που είναι απαραίτητο στην προώθηση της πόλης στο διεθνές γίγνεσθαι.

3. Οι ουρανοξύστες μπορούν να υπάρξουν σε μια ιστορική πόλη υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα προσβάλλουν τα ιστορικά της τοπόσημα. Αντίθετα, η εναλλαγή από το παλιό στο καινούριο κάνει τη ζωή σε μια τέτοια πόλη συναρπαστική και της δίνει σε μια επιπλέον διάσταση.

4. Είναι γνωστό ότι η Κωνσταντινούπολη είναι φτωχομάνα. Υπολογίζεται ότι ένας πληθυσμός ανάλογος της Αθήνας ζει κάτω από τέτοιες συνθήκες φτώχειας. Εκεί όμως δεν ακούγεται σαν δικαιολογία το "όλα τάχε η Μαριωρή, ο φερετζές της έλειπε" όπως ακούγεται κατά κόρον από τους υποστηρικτές της αστικής συντήρησης στην Ελλάδα, αν και, παρεμπιπτόντως, η Πόλη είναι μια από τις κοιτίδες του συγκεκριμένου ενδύματος.

5. Η Κωνσταντινούπολη καταβάλλει μεγάλες προσπάθειες ώστε να φαίνεται (και να είναι) μια πόλη νοικοκυρεμένη. Τα ψηλά κτίρια πολλές φορές συντείνουν σε αυτή την εντύπωση, την έστω μερική και περιορισμένη. Λειτουργούν σαν "ενάρετες νησίδες" παραγωγής πολιτισμού και αστικής νοικοκυροσύνης. Δημιουργούν αστικά πρότυπα αισθητικής και συμπεριφοράς πολιτών, όπως έγινε πχ με το Μετρό στην Αθήνα.

6. Οι ουρανοξύστες μαζί με το κατάλληλο οικονομικό κλίμα βοηθούν την προσπάθεια μιας κυβέρνησης να προσελκύσει επενδύσεις. Η πόλη η οποία φιλοξενεί ψηλά κτίρια σε πυρήνες όπως το Levent ή το Maslak δείχνει μια φιλικότητα προς τον επενδυτή ο οποίος θα ήθελε να στεγαστεί σε αυτή την πόλη. Αντίθετα, η εσωστρεφική και ισοπεδωτική εικόνα της Αθήνας με την υπερπροσφορά μεν χώρων αλλά και έλλειψη υψηλής ποιότητας και προδιαγραφών συγκροτημάτων επαγγελματικών κτιρίων (το τριώροφο "συγκρότημα γραφείων" σε πάροδο-γειτονιά της Κηφισίας ΔΕΝ αποτελεί παράδειγμα επαγγελματικού κτιρίου), προβάλλουν μια "άμα σας αρέσει" αντίληψη πραγμάτων που καταδεικνύει μια αντιπάθεια σε τέτοιου είδους κτίρια αλλά και τους εν δυνάμει χρήστες τους και διώχνει όποιον δεν είναι διατεθειμένος ή δεν έχει υποχρέωση να αναχθεί τέτοιες παραδοξότητες.

Σαν αποτέλεσμα των ανωτέρω, η Κωνσταντινούπολη φαίνεται να είναι μια πόλη που ναι, έχει υποστεί μεγαλύτερη ζημιά από την Αθήνα σε σχέση με την ποιότητα του αστικού της περιβάλλοντος (από εκεί που η Αθήνα και η Κωνσταντινούπολη είχαν 1,5 εκατομμύρια κατοίκους μετά τον Β' παγκόσμιο πόλεμο, τώρα η Πόλη κατέληξε να έχει τριπλάσιο πληθυσμό, και φυσικά, αυτό κάτι σημαίνει).

Από την άλλη όμως, η Κωνσταντινούπολη κερδίζει τις εντυπώσεις διότι σαν πόλη φαίνεται ότι
το παλεύει το πράγμα. Η Αθήνα αντίθετα, φαίνεται να είναι μια πόλη που από το 2004 και μετά, με μερικές φωτεινές εξαιρέσεις, φαίνεται να έχει παραδώσει τα όπλα. Διότι αλίμονό μας αν καταφέραμε και πάλι μετά από Ολυμπιακούς Αγώνες το μόνο που έχουμε να δείξουμε να είναι η Ακρόπολη και η Πλάκα, εφόσον βέβαια οι κύριες αθλητικές Ολυμπιακές εγκαταστάσεις στο ΟΑΚΑ είναι (ακόμα) κλειστές για το κοινό ενώ άλλες αναπτύξεις όπως αυτή του Ελληνικού βρίσκονται τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές στο στάδιο της διαβούλευσης μεταξύ ανένδοτων δημάρχων που θέλουν "πράσινο, πράσινο και μόνο πράσινο" σε 6.500 στρέμματα γης (δυο φορές το Central Park της Νέας Υόρκης) ενώ δεν είναι άξιοι να διατηρήσουν αλσύλλια των πέντε στρεμμάτων.

Και καλά, όταν αρχίζουν τα δύσκολα το πόπολο μπορούμε να το ξεγελάμε με εθνικιστικές κορώνες, προγονοκαπηλεία και τα γνωστά, και να χτίζουμε (για ελληνικές εταιρείες μιλάω) ουρανοξύστες στη Μόσχα και τη Σόφια (ναι, καλά διαβάσατε) αλλά να μην επιτρέπεται να τους χτίσουμε στην πρωτεύουσα του κράτους μας ή στη συμπρωτεύουσα. Α, όχι, αυτές κατά παγκόσμια πρωτοτυπία τις θέλουμε να είναι και "μητροπόλεις των Βαλκανίων" αλλά με όψη μεγαλοχωρίου για να μη χαλάμε τις... "ανθρώπινες κλίμακες", ακόμα και αν μιλάμε για την Λεωφόρο Κηφισίας, την Αττική οδό ή την Εθνική οδό, τη Δραπετσώνα και τα Σπάτα. Με αποτέλεσμα άλλο ένα νεο-Ελληνικό παράδοξο, κτίρια που θα κοσμούσαν την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη να χτίζονται στη Μόσχα, τη Σόφια και τα... Τίρανα από Ελληνικές εταιρείες, και οι πόλεις αυτές να προοδεύουν με Ελληνική τεχνογνωσία και προσπάθεια. Εκεί φτάσαμε.

Πάλι καλά που χτίζουν ουρανοξύστες στην Πόλη τουλάχιστον, διότι "όταν με χρόνια, με καιρούς πάλι δικά μας θά'ναι", θα τους βρούμε έτοιμους. Κάτι είναι κι' αυτό.

Επιπλέον μερικές πηγές:

σελίδα της Κωνσταντινούπολης από το skyscrapers.com / emporis.com

-Istanbul Skyline pictures από το skyscrapercity.com

-Projects and Construction in Istanbul and Turkey - από το skyscrapercity.com.

...και τα συμπεράσματα δικά σας.