7 Σεπ 2009

Ουρανοξύστες στα Χρόνια της Χολέρας...





Οι ουρανοξύστες της La Defence μια ομιχλώδη μέρα με τον πύργο του Άιφελ΄και τον Πύργο Montparnasse στο βάθος...
Πηγή: Skyscrapercity.com





___________________________________________________

Σημείωση: Η συγκεκριμένη δημοσίευση συντάχθηκε λίγες μόνο βδομάδες πριν την κυβερνητική αλλαγή του Οκτωβρίου 2009 και φυσικά πριν την έλευση της "Τρόικας", του "μνημονίου", τις μειώσεις μισθών, συντάξεων κλπ, τα καουμποϋλίκια των συντεχνιών, τους αυτοοικτιρμούς  των κυβερνητικών στελεχών, τις ευτέλειες των κομμάτων και ΜΜΕ, και την απίστευτη ανωριμότητα και μικρότητα ψυχής που άπαντες επέδειξαν πλην ενδεχομένως κάποιων που είναι χαμένοι στις δημοσκοπήσεις σαν "ΔΓ/ΔΑ" ή του 30% που τιμωρείται πλέον ανοικτά διότι το αντιπροσωπεύει ο "κανένας", και οι οποίοι αισθάνονται πλέον περισσότερο από ποτέ άλλοτε όμηροι των ολίγιστων και των μικρόψυχων. 


Είναι τραγικό ότι παρά την απουσία μου για ένα έτος από το ιστολόγιο, το άρθρο που ακολουθεί παραμένει στην ολότητά του επίκαιρο μέχρι κεραίας. 


Καλό Χειμώνα. Κυριολεκτικά και μεταφορικά... 

Γρηγόρης Μαλούκος - gm2263
21/9/2010


_____________________________________________________________________________

Τα Χρόνια της Χολέρας

Για όσους έχουν διαβάσει το βιβλίο του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μαρκές, "Ερωτας στα χρόνια της χολέρας" γνωρίζουν καλύτερα από εμένα ότι τα χρόνια της χολέρας ήταν τα πολλά, άνυδρα εκείνα χρόνια που το ηρωικό ζευγάρι του του μυθιστορήματος υπέμενε στωικά τις κακουχίες που διέκοπταν μια γκρίζα μετριότητα πραγματικότητας μέχρις ότου σμίξουν... γερόντια πια, μετά από πενήντα χρόνια αναμονής.

Κάπως έτσι αισθάνομαι κι' εγώ αλλά και πολλοί άλλοι συνομήλικοί μου γύρω στα σαραντα-κάτι με σαρανταφεύγα τα τελευταία χρόνια ιδίως μετά τους Ολυμπιακούς αγώνες (οι οποίοι όπως και να το κάνουμε πρόσφεραν μια αρκετά αστραφτερή ψευδαίσθησιακή παρένθεση μεγαλείου).

Μια αίσθηση ομηρείας και ανημποριάς διακατέχει πολύ κόσμο τώρα τελευταία απέναντι σε μια πραγματικότητα που παραπαίει ανάμεσα στη μετριότητα του τώρα και την απειλή από το αύριο και όπου όλα εκείνα τα μικρά και τα μεγάλα που μας κράτησαν στη ζωή (μουσικές, ήχοι και εικόνες αγαπημένες, οραματισμοί ή προσωπικοί στόχοι, οικογένεια, όσοι έχουν) φαίνονται ασήμαντα και κυνικά αποδομημένα απέναντι στην γκριζαμάρα που πάνε να μας επιβάλλουν.

Δυστυχώς, έπρεπε να περάσουν πολλά χρόνια από τότε έως τώρα που γράφεται το παρόν για να συνειδητοποιήσω ότι η μη ανέγερση υψηλών κτιρίων δεν είναι απλά "άλλη μια" ιδιοτροπία, μέρος του ΝεοΕλληνικόύ ιδιομορφικού παράδοξου, και ότι μάλλον δεν υπάρχουν μεμονωμένες "ιδιοτροπίες", υπάρχει μια συνολική παθογένεια του Ελληνικού υπαρξιακού μοντέλου η οποία έχει πάμπολλες παραφυάδες και εκφάνσεις σε κάθε τομέα της κοινωνικής, πολιτικής και οικονομικής ζωής, και ότι η σε αντίθετη σε κάθε λογική απόλυτη και πείσμων αντίδραση στην ανέγερση τέτοιων κτιρίων είναι απλά μια από αυτές τις παραξενιές. Όπως συμβαίνει με κάτι περίεργα κλειστά επαγγέλματα. Ή με το θέμα της ιδιωτικής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Ή το θέμα της χαρακτηριστικής καθυστέρησης στην σύνταξη του δασολογίου και του κτηματολογίου που αποτελεί μείζονα παράγοντα της ανωμαλίας που παρατηρούμε στην διαχείριση των δημόσιων και εθνικών εκτάσεων που καταλήγει πολλές φορές σε τραγικά αποτελέσματα μηδέ εξαιρουμένων των τεράστιων πυρκαγιών των ετών 2007-2009.

Δυστυχώς, ακόμα κι' εγώ και πολλοί άλλοι εδώ πέρα δεν έχουμε συνειδητοποιήσει ίσως πόσο βαθύτατα πολιτικό είναι το πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε, ή καλύτερα, πόσο πολύ η μικροπολιτική επηρεάζει την ανάπτυξη της χώρας.

Μα συνδέονται όλα αυτά μεταξύ τους; Για σκεφτείτε λίγο; Μήπως, λέω μήπως συνδέονται;

Όπως λέει και ο Καβάφης:


"Tη μια μονότονην ημέραν άλλη
μονότονη, απαράλλακτη ακολουθεί. Θα γίνουν
τα ίδια πράγματα, θα ξαναγίνουν πάλι-
η όμοιες στιγμές μάς βρίσκουνε και μας αφίνουν.

Μήνας περνά και φέρνει άλλον μήνα.
Αυτά που έρχονται κανείς εύκολα τα εικάζει
Είναι τα χθεσινά τα βαρετά εκείνα.
Και καταντά το αύριο πια σαν αύριο να μη μοιάζει."


K.Καβάφης, 1908



"Πως την πατήσαμε έτσι;"


Η αλήθεια είναι ότι όλοι κάτι περιμέναμε να γίνει όσον αφορά το θέμα των ψηλών κτιρίων αφότου οι μεγάλες κλίμακες επανεισήχθηκαν στο αστικό λεξιλόγιο της Αθήνας το 2004 με αφορμή τους Ολυμπιακούς αγώνες. Εις μάτην βέβαια, εφόσον
τίποτα δεν έγινε, αν και θα περίμενε κάποιος οι πρώτοι αρμόδιοι υπουργοί της "νέας διακυβέρνησης" να είναι πιο θετικά διακείμενοι στην ανέγερση ψηλών κτιρίων σε σύγκριση με τους προηγούμενους. Αντίθετα, οι τότε (2004) απελθόντες, αν και επί μακρό διάστημα εμφανίστηκαν να εμφορούνται εν πολλοίς από τις γνωστές μεταπολιτευτικές αγκυλώσεις οι οποίες περιγράφονται ΕΔΩ κι' ΕΔΩ, τουλάχιστον τόλμησαν την εξαίρεση της μίσθωσης Καλατράβα, η οποία άφησε και μερικά τοπόσημα τα οποία βέβαια κανείς δεν μπόρεσε να αξιοποιήσει κατόπιν.

Δυστυχώς, ενώ πολλοί περίμεναν ότι η Αθήνα θα μεγαλουργούσε και κάπως θα ακολουθούσαμε μια επιτυχημένη μεταολυμπιακή πορεία (στο κάτω-κάτω υπήρχε και το φωτεινό παράδειγμα της Βαρκελώνης) η ΝεοΕλληνική και συνάμα ΠαλαιοΒαλκανική πραγματικότητα κατόρθωσε και πάλι να μας εκπλήξει.

Δεν είναι ότι οι υπουργοί της "νέας διακυβέρνησης" όταν παρέλαβαν κοίταζαν τα μεγάλων κλιμάκων Ολυμπιακά έργα με το ίδιο τρομαγμένο βλέμμα που οι κεφαλοκυνηγοί της Παπουασίας θα κοιτούσαν τις πυραμίδες του Καϊρου αν κάποιος τους δακτίνιζε από τη χώρα τους στην Αϊγυπτο (Beam me up Skotty!!! που θάλεγε και μια ψυχή από τα παλιά). Δεν είναι τα παλαβά που ακουγόταν από επίσημα χείλη όπως "τι το θέλαμε το παλιοστέγαστρο"(1) και "το θέμα των Ολυμπιακών ακινήτων θα τεθεί επί τάπητος" (Φάνη Πετραλιά). Είναι η βεβαιότητα ότι αντιμετώπισαν το θέμα της Ολυμπιακής κληρονομιάς με τον ίδιο τρόμο που ένας μειωμένων ικανοτήτων υπαλληλίσκος θα αντιδρούσε αν ο διευθυντής του τον καλούσε έξω από τη αφάνεια της ανώνυμης ασφάλειας και του "που να τρέχεις τώρα..." και τον έβγαζε στο φως λέγοντας του: "Αυτή είναι η πρόκληση και η ευκαιρία της ζωής σου. Πρόσεξε μη με απογοητεύσεις γιατί περιμένω πολλά από εσένα". Και είναι εξοργιστική η προβλέψιμη αντίδραση του υπαλληλίσκου ο οποίος λέει από μέσα του: "Αμάν, πως την πάτησα έτσι; Τώρα θα πρέπει να δουλέψω!!!"


Το Σήμερα που κατάντησε σαν Αύριο πια να μη μοιάζει (2)

...και με ετούτα και εκείνα φτάσαμε στο σήμερα. Ένα αλλόκοτο σήμερα όπου η χώρα μοιάζει να διολισθαίνει προς ένα μεγάλο ΤΙΠΟΤΑ με μπόλικο καθόλου. Αρκετοί φίλοι εντός και εκτός διαδικτύου οι οποίοι βρίσκουν κάποια ανάσα από την αλλόκοτη και φθοροποιά καθημερινότητα που ζούμε, με ρωτούν συχνά-πυκνά για το που βρίσκεται η υπόθεση των ψηλών κτιρίων στην Ελλάδα. Αν υπάρχει Ελπίδα, να "γίνει κάτι" στο "ορατό μέλλον". Και η απάντηση μου είναι απλά δυο λέξεις: Δεν ξέρω. Η μάλλον όχι. Ξέρω αλλά αυτό που ξέρω είναι τόσο αποτρόπαιο που καλύτερα να μην το ήξερα.

Αν η καταρρέουσα αλλά γαντζωμένη στην εξουσία ακόμα (7/9/2009) Νέα Διακυβέρνηση έκανε ένα πολύ μεγάλο κακό, αυτό δεν είναι το ότι απέτυχε κατά κράτος και έχασε όλες τις μάχες (πλην εξαιρέσεων, κάτι Ολυμπιακές και ΟΤΕ δεν σώζουν την κατάσταση) και εξόργισε τους φυσικούς της συμμάχους. Είναι το ότι η αποτυχία τους στιγμάτισε ένα κοινωνικοπολιτικό μοντέλο το οποίο αν και ποτέ δεν εφαρμόστηκε σωστά στην Ελλάδα, εν τούτοις τάισε κόσμο και κοσμάκη, και μιλάω φυσικά για την ιδιωτική πρωτοβουλία καθώς και την οικονομία της κατά το δυνατόν Ελεύθερης αγοράς.

Δυστυχώς, καλώς ή κακώς, τα κτίρια μεγάλων κλιμάκων, ιδίως δε τα ψηλά κτίρια γραφείων (και κατοικιών) είναι ταυτισμένα με και με μια επίδειξη αστικής ισχύος, η οποία σε ΟΛΑ τα δυτικά κράτη είναι συνδεδεμένη με την ευρωστία του ιδιωτικού (ή/ και του δημόσιου επίσης) τομέα της οικονομίας. Με τα λάθη της αλλά και τη φοβισμένη αποστροφή της απέναντι στον "νεοφιλελευθερισμό", η ΝΔ κατόρθωσε να συντηρήσει τα μίζερα στοιχεία του κρατικίστικου μοντέλου το οποίο παρέλαβε, ενώ ταυτόχρονα ανάστησε και πολιτικοκοινωνικές δυνάμεις οι οποίες είχαν "λουφάξει" κατά το παρελθόν, και των οποίων ο αντικειμενικός σκοπός δεν ήταν η εκφορά ενός σύγχρονου πολιτικοκοινωνικού λόγου ο οποίος θα αντιμετώπιζε επί τούτου τα μείζονα προβλήματα της εποχής μας, αλλά μια στείρα αντίδραση απέναντι σε οτιδήποτε θα άλλαζε το μεταπολιτευτικό status quo.

Η πλήρης αποτυχία εκφοράς ενός ιδεολογικού discourse το οποίο από τη μια θα έσυρε τους αρνητιστές σε διάλογο, και από την άλλη, με σύμμαχο τα χειμαζόμενα εκείνα τμήματα της κοινής γνώμης τα οποία σε ανησυχητικά μεγάλα ποσοστά πλέον είτε προτιμούν τον "κανένα" για πρωθυπουργό, είτε πάνε για μπάνιο αντί να ψηφίζουν, θα μπορούσε να διεμβολίσει αυτή την κρούστα, αυτό το παχύ αδρανειακό στρώμα του ΝεοΕλληνικού Matrix, και θα μπορούσε φυσικά να κινητοποιήσει δημιουργικές δυνάμεις τις οποίες, όπως ο Ανδρέας Παπανδρέου έβαλε τις λαϊκές μειοψηφίες (όπως τις έβαλε...) μέσα στο παιχνίδι του κοινωνικού γίγνεσθαι, έτσι και η παρούσα διακυβέρνηση θα μπορούσε να δημιουργήσει τις δικές της συμμαχίες με όλα εκείνα τα ευαίσθητα και δημιουργικά μυαλά τα οποία πλέον βρίσκονται "στην απέξω", και να δημιουργήσει ένα δεύτερο πόλο, ένα δυνατό ρεύμα "ανάπτυξης", μακριά από την στυλιζαρισμένη διαλεκτική των "παραθύρων" των "οκτώ", των μίσθαρνων δημοσιογράφων που αλλού ψάχνουν γωνία στο δεκάρικο και αλλού σιωπούν κατά το που φυσάει ο άνεμος.

Δεν το έκανε.


Θα υπήρχαν αντιδράσεις. Καιροσκοπικές. Φτηνές. Μικροπολιτικάντικες. Σίγουρα. Σκεφτείτε όμως την ανάταση της επίτευξης όταν νέας γενεάς οικοδομήματα από τους καλύτερους Έλληνες και ξένους θα δημιουργούσαν μια νέα εικόνα αστικής προπτικής εκεί που τώρα βρίσκονται χαλάσματα; Με τα ωραία πάρκα γύρω τους; Με τα χαρακτηριστικά νέας τεχνοτροπίας σχέδια τους; Με τους άνετους δημόσιους χώρους, τους κήπους και τα αίθρια, την άνεση χώρου. Ποιος θα είχε πια τόση ξινίλα για να αρνηθεί τα αυτονόητα; Εδώ ένα mall έγινε και βούιξε ο τόπος.

Φανταστείτε τη λαχτάρα που έχει ένα μεγάλο κομμάτι πληθυσμού για την υπέρβαση σε ανώτερες κλίμακες και άλλες τάξεις μεγέθους. Με ποιο δικαίωμα -χωρίς να ενοχλούμε τις επιθυμητές και υπάρχουσες μικροκλίμακες των υπαρχουσών περιοχών κατοικίας- δεν αφήνουν κάποιοι να δημιουργηθούν ΚΑΙ στην Αθήνα υπέρ-τόποι δημιουργικής ανάτασης και χωρικής ανάταξης ενώ οι ανάγκες φαίνεται πως υπάρχουν; Ενώ είναι αποδεδειγμένο ότι το κοινό ΚΑΙ του μη στρατευμένου σε αγκυλωτικά θεωρήματα τεχνικού κόσμου, αλλά και η ίδια η κοινωνία, κατά πως φαίνεται θα ήθελε να δει έστω και σε πειραματικό στάδιο μια υπέρβαση; Βουλιάζει που να πάρει η ευχή κάθε νέο mall και μουσείο, πράγματα που σε άλλες χώρες είναι αυτονόητα. Υπάρχει η δυναμική, ΘΕΛΗΣΗ δεν βλέπω να υπάρχει.



Στασιμότητα

Για συντομεύουμε, κατά τη γνώμη μου, οι παρακάτω είναι οι λόγοι για τους οποίους δε θα δούμε σύντομα ψηλά κτίρια στην Αθήνα, με βάση τα δεδομένα της κατάστασης όπως καταγράφονται τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές:

1. Η ανικανότητα της παρούσας διακυβέρνησης έδωσε μεγάλες αφορμές στους συκοφάντες της ιδιωτικής πρωτοβουλίας, ιδίως δε αυτής που σχετίζεται με μεγάλα κατασκευαστικά έργα. Σαν αποτέλεσμα, ΚΑΙ με δική τους ευθύνη, οι μεγάλοι κατασκευαστές και ο κατασκευαστικός κλάδος (και εδώ είναι το παράδοξο) ο οποίος ευθύνεται για απειροελάχιστο από το χάλι της Αθήνας (δε μιλάω για μικροκατασκευαστές - μικροεργολάβους πολυκατοικιών) αναγορεύεται σαν κύριος ένοχος από την λυσσαλέα αρθρογραφία όχι μόνον "ανεξάρτητων" γραφίδων, αλλά και από εκείνη μεγαλοδημοσιογράφων οι οποίοι ανήκουν σε από μεγάλα εκδοτικά συγκροτήματα τα οποία έχουν και κατασκευαστικό κλάδο (!!!), ενώ οι μικροεργολάβοι οι οποίοι είναι και οι κύριοι ένοχοι τη σκαπουλάρουν και συνεχίζουν το καταστροφικό τους έργο.

2. Η διεθνής κρίση η οποία έχει "δαγκώσει" πολύ τον κατασκευαστικό κλάδο οπότε και δεν αναλαμβάνονται ρίσκα τόσο εύκολα, ιδίως σε ένα εχθρικό καλώς ή κακώς για τέτοιες αναπτύξεις περιβάλλον.

3. Το γεγονός ότι στην Ελλάδα ορισμένα πράγματα έχουν στοχοποιηθεί για πολιτικάντικους λόγους, από κάποιους που έχουν βήμα και μπορούν να φωνασκούν. Παράδειγμα αποτελούν ΚΑΙ τα ψηλά κτίρια για τα οποία συνεχώς βρίσκονται στο στόχαστρο, άσχετα αν η κοινωνία έχει δεχτεί με θέρμη τις
καλές κατασκευές, είτε πρόκειται για μουσεία, είτε πρόκειται για εμπορικά κέντρα, είτε ακόμα απέναντι και στην προοπτική των ψηλών κτιρίων.

Δυστυχώς, το θέμα δεν βρίσκεται ψηλά στην ατζέντα των κομμάτων εξουσίας και όπως έχω γράψει και στο skyscrapercity, όπως έχουν εξελιχτεί τα πράγματα, είναι πολύ πιο πιθανόν να δούμε ουρανοξύστες με κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ παρά με κυβέρνηση ΝΔ. Η ΝΔ το "έκαψε" το "χαρτί" των ψηλών κτιρίων με την ατολμία της, και το θέμα κατέληξε να είναι άλλος ένας σάκος του μποξ από την καιροφυλακτούσα και υποκριτικά καιροσκοπική ελάσσονα αντιπολίτευση.

4. Η απουσία δημοσίων σχέσεων από μέρους του τεχνικού κόσμου και η προφανής απροθυμία του να θέσει το θέμα επί τάπητος, παρά το γεγονός ότι σε γειτονικές και άλλες ανατολικές χώρες μεγάλοι Ελληνικοί όμιλοι και τεχνικές εταιρείες μεγαλουργούν, ενώ στην Ελλάδα ασχολούνται μόνο με δημόσια έργα ή κτίζουν μεζονέτες είναι ενδεχομένως ενδεικτικές του κλίματος απαξίας σχετικά με την έννοια του ψηλού κτιρίου στην Ελλάδα. Το ανησυχητικό είναι ότι τηρείται ένοχη σιωπή ενώ αν οι ίδιες οι τεχνικές εταιρείες από μόνες τους το επεδίωκαν, θα μπορούσαν με μίνι εκδηλώσεις αλλά και μεγάλο συνέδριο (όπως εκείνο του 1975) να ξανανοίξουν τη συζήτηση, σε ένα γενικότερο πλαίσιο του τι πόλεις θέλουμε εν κατακλείδι. Δυστυχώς, πέρα από κάποιες μεμονωμένες ενέργειες γνωστών και μη αρχιτεκτόνων η συζήτηση δεν "άναψε", ήρθε στο μεταξύ και η "κρίση" και το θέμα πάγωσε, έστω και σε διαλεκτικό επίπεδο.

5.
Οι περιβαλλοντικές καταστροφές του 2007 και του 2009 οι οποίες (καλώς ή κακώς) δεν αποτελούν και ότι καλύτερο σαν προηγούμενο όσον αφορά την προώθηση της ιδέας των ψηλών κτιρίων, και των ουρανοξυστών τα οποία πολύ εύκολα και συλλήβδην εκλαμβάνονται από τον ποδηγετούμενο κόσμο σαν "τσιμεντοποποίηση", έχοντας υπόψη τους την καθημερινότητα του συνεχούς συστήματος δόμησης των πενταώροφων του κέντρου της Αθήνας. Φυσικά κανένας δε θα πήγαινε να κτίσει ουρανοξύστες στη εξοχή και στα καμένα, βίλες πάνε να κτίσουν οι άνθρωποι, αλλά είναι τέτοιο το ταμπού που άνετα οι άκτιστοι ουρανοξύστες γίνονται θέμα εκμετάλλευσης και κακοποίησης, άσχετα βέβαια αν πλέον ένα μεγάλο τμήμα του κόσμου έχει αρχίσει και αλλάζει γνώμη.


6. Το αλλοπρόσαλλο της νεοΕλληνικής πραγματικότητας. Παράδειγμα, από τη μια ο κατασκευαστικός και μεσιτικός κλάδος οδύρεται για το ότι υπάρχουν πολλές χιλιάδες διαμερίσματα απούλητα και ξενοίκιαστα, αλλά ο Σουφλιάς, ήδη δημοπρατεί δεκάδες χιλιόμετρα νέων αυτοκινητοδρόμων σε άκτιστες εκτάσεις της Αττικής; οι οποίοι -λένε, αντιστοιχούν σε πόλη 8 εκατομμυρίων, όταν οι εκτάσεις αυτές κτιστούν (που ΘΑ κτιστούν). Μα σε μια χώρα που πάσχει από υπογεννητικότητα, που θα βρεθούν τόσοι νέοι ένοικοι;

Δεν τολμώ να σκεφτώ την απάντηση στο ερώτημα...

Και για μια στιγμή, εδώ πέρα: Γιατί πρέπει ντε και καλά να "ξεχειλώσει" τόσο πολύ η Αθήνα, και σε βάρος του περιαστικού πρασίνου, όσου απέμεινε, ιδίως τη στιγμή που στο κέντρο ολόκληρα τετράγωνα γκετοποιούνται και παραδίδονται σε παράνομους μετανάστες; Γιατί δεν γίνεται ένα "συμμάζεμα" της υπάρχουσας κατάστασης με- γιατί όχι- ένα-δυο πειραματισμούς - να δούμε πως θα ήταν βρε αδελφέ, όπου σε κάποια περιοχή, ένα ολόκληρο τετράγωνο πενταώροφων πολυκατοικιών θα μπορούσε να αντικατασταθεί από δυο-τρία σχετικά ψηλά κτίρια και ο περιβάλλον χώρος να γίνει πάρκο;

Ή το άλλο, το οποίο το σκεπτόμουν τις τελευταίες μέρες με αφορμή τα εγκαίνια του σταθμού μετρό του νομισματοκοπείου: Γιατί στην μεγάλη ευρύτερη έκταση του Νομισματοκοπείου όπου και ο νέος περίλαμπρος σταθμός, δεν κτίζεται ένα σύγχρονο διοικητικό κέντρο όπου θα μεταστεγαστούν όλες εκείνες οι διάσπαρτες υπηρεσίες ΙΚΑ, Σύκα, Μίκα, ΟΑΕΔ, Νομαρχία Ανατ. Αττικής και τρέχα-γύρευε οι οποίες είναι διάσπαρτες κατά μήκος της Μεσογείων; Γιατί να χαραμιστούν από ένα μετριότατο σε βαθμό κακουργήματος κτίριο για το υπουργείο Οικονομικών το οποίο αποτελείται από πολλά τριώροφα και πενταώροφα το οποίο θα μπορούσε -και αυτό- να μεταστεγαστεί καθ υπέρβαση των διατάξεων ύψους - για μια φορά ΕΛΕΟΣ, ας τολμήσουμε - στη λεωφόρο Κηφισίας σε έναν ουρανοξύστη δίπλα στο μέγαρο του ΟΤΕ ας πούμε;

Δυστυχώς καπάκι στην κρίση (η οποία δείχνει παρόλα αυτά κάποια σημάδια κάμψης) έρχεται και η γνωστή μαύρη τρύπα της λογικής. Ιδίως σε φορτισμένες εποχές όπως η σημερινή.

Ας ελπίσουμε τουλάχιστον πως ο Θεός της Ελλάδος δεν έχει ακόμα μεταναστεύσει.


_________________________________________________

(1) Ο χαρακτηρισμός ήταν βαρύτερος αλλά χάριν κοσμιότητας τον απέδωσα πιο απαλά.
(2) Παράφραση ενός στίχου από το ποίημα του Καβάφη που παρατίθεται στην αρχή της παρούσας δημοσίευσης.

5 Απρ 2009

Ερωτηματολόγιο για την Κατασκευή Ψηλών κτιρίων στην Ελλάδα - Από τον Αλέξιο Βανδώρο, Αρχιτέκτονα Μηχανικό



Το παρακάτω κείμενο έχει συγγραφεί από τον αρχιτέκτονα μηχανικό Αλέξιο Βανδώρο και αποτελεί συνοδευτικό άρθρο του σε έρευνα για την κατασκευή ψηλών κτιρίων στην Ελλάδα και την αποδοχή τους ή μη από το ευρύτερο κοινό.

Ο Αλέξιος Βανδώρος είναι ένας από τους ελάχιστους "μαχόμενους" επαγγελματίες μηχανικούς που έχει ασχοληθεί από επαγγελματικό και προσωπικό ενδιαφέρον για το θέμα των ψηλών κτιρίων στον Ελληνικό χώρο και έχει στο ενεργητικό του πλήθος σχετικών δημοσιεύσεων σέ έγκριτα έντυπα, καθώς και στο διαδίκτυο.

Η συγκεκριμένη έρευνα λαμβάνει χώρα στα πλαίσια της εκπόνησης της διδακτορικής διατριβής του αρχιτέκτονα, είναι ανοικτή στο κοινό και τα αποτελέσματα της θα αποτελέσουν ένα έγκυρο υλικό επιστημονικής ανάλυσης εφόσον αποτελούν μέρος επιστημονικής εργασίας.

Για το λόγο αυτό, όσοι ενδιαφέρονται να "κάνουν τη διαφορά" στο θέμα της κατασκευής των ψηλών κτιρίων στην Ελλάδα, μπορούν να το κάνουν συμπληρώνοντας το ερωτηματολόγιο κάνοντας κλικ στον ακόλουθο σύνδεσμο: http://www.vandoros.net/poll.html



Ακολουθεί το αρχικό κείμενο του άρθρου:


__________________________________________________



ΚΤΙΖΟΝΤΑΣ ΨΗΛΑ – ΠΡΟΣ ΜΙΑ ‘ΝΕΑ’ ΕΛΛΑΔΑ..

Τον 21ο αιώνα αναζωπυρώθηκε η παγκόσμια διαμάχη μεταξύ χωρών και εταιρειών για την κατασκευή του πιο ψηλού κτιρίου. Παράλληλα βέβαια οι ουρανοξύστες κατακλύζουν τις σύγχρονες μεγαλουπόλεις, αποτελώντας το πεδίο εφαρμογής και πειραματισμού νέων υλικών και μεθόδων σχεδιασμού.


Μέσα στα παγκόσμια αυτά δεδομένα βρίσκεται η Ελλάδα, η οποία για διάφορους γνωστούς και λιγότερο γνωστούς λόγους απέχει από τον παραπάνω κατασκευαστικό ‘διάλογο’.

Πρόκειται για μια χώρα όπου ο αφορισμός των ψηλών κτιρίων (για τους όποιους λόγους, γνωστούς και άγνωστους, σωστούς και μη..) έχει οδηγήσει στο παγκόσμιο φαινόμενο, όχι μόνο της μη κατασκευής τους αλλά και στην πλήρη ανυπαρξία οποιασδήποτε σκέψης πιθανής εφαρμογής τους – ακόμα και από την αρχιτεκτονική κοινότητα.

Μπορεί η Ελλάδα για ποικίλους ιστορικούς λόγους να βρίσκεται περίπου 30 χρόνια πίσω σε εξέλιξη από τον υπόλοιπο Δυτικό Κόσμο, και αυτό δυστυχώς φαίνεται σε όλες τις εκφάνσεις της πολιτιστικής και τεχνολογικής της ανάπτυξης.

Αυτό όμως δεν αναιρεί το γεγονός ότι η Αθήνα έχει εξελιχθεί σε μια ‘μεγάπολη’ και η Θεσσαλονίκη σε μια μεγαλούπολη, και πως και οι δύο στερούνται των στοιχειωδέστερων υποδομών. Αναφορικά με την Αθήνα, παρά την προσπάθεια που έγινε με την αφορμή των Ολυμπιακών Αγώνων και την εισροή των τεράστιων αναπτυξιακών κονδυλίων, φαίνεται πως η δημιουργία των υποδομών (αττική οδός, μετρό και επεκτάσεις, τραμ, περιφερειακή Υμηττού, κόμβος Εθνικής οδού στο Φάληρο κ.α.) δεν επαρκεί ούτε για τα σημερινά δεδομένα. Πόσο μάλλον για τις ερχόμενες δεκαετίες.

ΑΣΤΙΚΟΙ ΜΥΘΟΙ

Στην Ελλάδα κυριαρχούν ορισμένοι αστικοί μύθοι γύρω από τα ψηλά κτίρια. Λόγω περιορισμένου χώρου τους μύθους αυτούς μπορεί να δει κάποιος στο:

www.greekarchitects.gr/index.php?maincat=22&newid=1908

Το θέμα δεν είναι ούτε κατασκευαστικό (αν είναι δηλαδή ακριβότερο το μέταλλο από το σκυρόδεμα, αν υπάρχουν σεισμοί, και λοιπές δικαιολογίες), ούτε αισθητικό (εκτός και αν υπάρχει κάποιος πολίτης που πιστεύει ότι η εικόνα των πόλεων μας αρμόζει στην αισθητική του – ίσως και να αρμόζει δυστυχώς…), ούτε καν νομικό (με ένα απλό προεδρικό διάταγμα ύστερα από υπερψήφιση στη Βουλή και οποιαδήποτε περιοχή μπορεί να αποκτήσει ειδικούς όρους δόμησης).

Δε χρειάζεται να δοκιμάσεις για να μάθεις γιατί υπάρχει τέτοια διεθνής εμπειρία που είναι στατιστικά αδύνατο (αν και στην Ελλάδα όλα είναι δυνατά..) να αποτύχει μια τέτοια μορφή ανάπτυξης. Κι όμως δεν τολμάει κανείς πολιτικός να το προτείνει, φοβούμενος το πολιτικό κόστος (που δε θα έπρεπε κανονικά να έχει σε μια υγιώς σκεπτόμενη κοινωνία – που μόνο υγιής δεν είναι την τελευταία δεκαπενταετία από την είσοδο της ιδιωτικής τηλεόρασης στα σαλόνια των πολιτών).

Οι μηχανικοί μέσα στο κουκούλι των κατασκευών, των μελετοκατασκευών και των δημόσιων έργων, και στην πλήρη απαξίωση και καρεκλοκενταυρία του επίσημου φορέα τους (ΤΕΕ) που είναι θεωρητικά και επίσημος συνομιλητής του κράτους για τεχνικά θέματα αγρόν αγοράζουν. Και οι πολίτες, μέσα από την αριστοτεχνική σύνδεση των ψηλών κτιρίων με τη δικτατορία, το μύθο της διατήρησης του αττικού τοπίου και της ‘θέας’ προς την Ακρόπολη και τον πλήρη υπνωτισμό τους από τα ΜΜΕ και τους φρενήρεις ρυθμούς της καθημερινότητας απλά αδυνατούν να σκεφτούν.

Είναι ίσως λίγο άδικο να κατηγορηθούν οι πολίτες και για αυτή την παγκόσμια ελληνική πρωτοτυπία. Δυστυχώς όμως, μέσα από τη στρατευμένη επί δεκαετίες παιδεία και την πλήρη μετάλλαξη οποιουδήποτε ίχνους αισθητικής μέσα από τη διαχρονική ενηλικίωση γενεών μέσα στο απεχθές αστικό περιβάλλον των ελληνικών πόλεων, η ελληνική κοινωνία έχει οδηγηθεί σε μια υπνωτισμένη πορεία προς την ‘α’σχημια. Μεγάλη μερίδα πολιτών, όταν έφτασε η ώρα να φτιάξουν το δικό τους σπίτι, ή να το αγοράσουν προσέθεσαν το δικό τους λιθαράκι στη σημερινή κατάσταση. Διότι όταν αποφασίζεις να αποκτήσεις το σπίτι σου – όνειρο ζωής για τον Έλληνα του 20ου αιώνα – και διαλέγεις έναν μηχανικό και όχι έναν αρχιτέκτονα να στο σχεδιάσει, τότε είσαι άξιος της μοίρας σου. Δεν προλαβαίνω να αναφέρω το ανεπαρκές θεσμικό πλαίσιο, το οποίο ανέχεται το καθεστώς της πλήρους παράνομης δόμησης, και όλων των παρελκομένων – με τη συνένοχη όμως αποδοχή των πολιτών/αγοραστών.

Αφού η χώρα αυτή αδυνατεί να προχωρήσει σε χαρτογράφηση των επαγγελματικών δικαιωμάτων και οι ίδιοι οι πολίτες αδυνατούν να κατανοήσουν ότι είναι συνυπεύθυνοι του κτισμένου περιβάλλοντος, τότε πιστεύω ότι έχουμε τις πόλεις που μας αξίζουν.

Βεβαίως ακόμα πιο παράδοξο είναι το γεγονός πως οι μεγάλοι κατασκευαστές, οι διεθνείς developers που κατασκευάζουν και εκμεταλλεύονται πληθώρα ψηλών κτιρίων στη Μέση Ανατολή και γενικότερα ανά τον κόσμο σιωπούν ενοχικά. Σε μια χώρα που κάθε είδους πολιτική απόφαση ποδηγετείται από κάθε είδους οικονομικά συμφέροντα, προξενεί εντύπωση πως ένα τομέας όπως ο κατασκευαστικός, ο οποίος αποτελεί για χρόνια το βασικό μοχλό της ελληνικής οικονομίας, διατηρεί έναν τέτοιο περιοριστικό κανονισμό. Είναι απορίας άξιο πως τόσοι άνθρωποι, οι οποίοι καθοδηγούν έως και την εξωτερική πολιτική της χώρας στο βωμό του κέρδους, όχι μόνο δεν πιέζουν προς την απελευθέρωση των υψών αλλά έχουν κυριολεκτικά αφανίσει κάθε τέτοιου είδους συζήτηση.

Ακόμα και η εκάστοτε πολιτική ηγεσία της χώρας θα μπορούσε ανά πάσα στιγμή, μπροστά στο αναμφισβήτητο γεγονός της παροχολογίας (προεκλογικής και μη), να εφαρμόσει την επιλεκτική (μελετημένη μέσα από ένα εθνικό χωροταξικό σχέδιο προφανώς) απελευθέρωση των υψών. Πριμοδοτώντας δηλαδή το ύψος – και όχι απαραίτητα το συντελεστή δόμησης – σε περιοχές όπου θέλει να δημιουργήσει ελεύθερους επίγειους χώρους, θα μπορούσε να προσδώσει υπεραξία σε αρκετές περιοχές. Κοιτώντας το ζήτημα έστω και μικροπολιτικά, όπως συνηθίζεται στην Ελλάδα, δεν προκύπτει κάποιο λογικοφανές συμπέρασμα. Οποιαδήποτε μικροπαροχή και αν εξαγγείλει ένα κόμμα, σκεφτείτε τι θα σήμαινε η ξαφνική πριμοδότηση αυτού του μεγέθους και τι ευεργετικές κομματικές ψήφους θα έφερνε αυτή η απόφαση. Αναιρείται έτσι και η έννοια του πολιτικού κόστους.

Ενοχική σιωπή διατηρεί και ο Σύλλογος Αρχιτεκτόνων, ο οποίος καταναλώνοντας όλα τα τελευταία αρχιτεκτονικά συνέδρια γύρω από φιλοσοφικές συζητήσεις και χαράσσοντας στρατηγικές επί χάρτου για την επανάκτηση των χαμένων από τη δεκαετία του ‘40 επαγγελματικών δικαιωμάτων. Φυσικά και η χαρτογράφηση των επαγγελματικών δικαιωμάτων αποτελεί μέγιστη προτεραιότητα για τον κλάδο των Αρχιτεκτόνων, αλλά αυτό δεν αποτελεί δικαιολογία για την αποφυγή δημόσιων παρεμβάσεων γύρω από φλέγοντα ζητήματα της ελληνικής πόλης και συνεπώς της κοινωνίας ευρύτερα. Στο τελευταίο Αρχιτεκτονικό Συνέδριο (από το 1999 μέχρι σήμερα απουσιάζει ο επίσημος αρχιτεκτονικός διάλογος) με τίτλο: ‘Η Αρχιτεκτονική και η Ελληνική Πόλη στον 21ο αιώνα’ δεν αναφέρθηκε πουθενά η έννοια των ψηλών κτιρίων, έστω και σαν υπόθεση προς απόρριψη. Όπως συνέβη και σε όλα τα προηγούμενα Αρχιτεκτονικά Συνέδρια. Εξαίρεση αποτελεί το ‘Ελληνικό Συνέδριο Υψηλών κτιρίων’ που διοργάνωσε το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος το 1975, την περίοδο δηλαδή που χτίστηκαν και τα μοναδικά ελάχιστα ψηλά κτίρια στην Ελλάδα.


Η ΑΝΤΙΘΕΤΗ ΑΠΟΨΗ

Αποτελεί η χωροθέτηση ψηλών κτιρίων πανάκεια για όλες τις πόλεις σε όλο τον κόσμο που αντιμετωπίζουν πρόβλημα έντονης πληθυσμιακής ανάπτυξης; Προφανώς και όχι. Η αρχιτεκτονική οφείλει να διατηρεί ως ένα σημείο τα τοπικά χαρακτηριστικά της εκάστοτε περιοχής παρέμβασης. Επομένως σε καμία περίπτωση δεν προτείνεται η τοποθέτηση ενός μικρού Manhattan ή δεκάδων γυάλινων πυργίσκων σε οποιαδήποτε ελληνική πόλη.

Όταν αναφέρεται κανείς σε μια πιθανή χωροθέτηση ψηλών κτιρίων στην πόλη της Αθήνας, σίγουρα δεν φαντάζεται τις αστικές πυκνότητες των κινέζικων μεγαπόλεων, ούτε φυσικά την κατασκευή γυάλινων πύργων που θα προσβάλλουν το αττικό τοπίο. Αν και θα έπρεπε να θεωρούνται εξίσου προσβλητικά και απεχθή τα δεκάδες γυάλινα κτίρια που έχουν ανεγερθεί στην Αθήνα και τα οποία εκτός από ενεργοβόρα, επικίνδυνα για τους οδηγούς λόγω των αντανακλάσεων, είναι και ιδιαίτερα αντιαισθητικά.

Πρόκειται για ενδεχόμενη κατασκευή μεμονωμένων ή ομάδων ψηλών κτιρίων σε στρατηγικές τοποθεσίες, με ένα οικοδομικό κανονισμό ο οποίος θα πριμοδοτεί το ύψος με αντάλλαγμα τη μικρή κάλυψη. Και φυσικά με τη σωστή χάραξη μεγάλων λεωφόρων, ώστε να υπάρχουν μεγάλες αποστάσεις ανάμεσα στα οικοδομικά τετράγωνα. Ως αποτέλεσμα θα υπάρχει ικανοποιητικός φωτισμό και αερισμός (στο μέτρο που αυτό είναι δυνατό) των περισσοτέρων χώρων της πόλης. Με την απαραίτητη πολεοδομική και χωροταξική μελέτη να προηγείται και να καθοδηγεί τις αναπτύξεις αυτές.


ΕΘΝΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ

Το πρόβλημα επομένως ανάγεται στην ευρύτερη κατηγορία προβλημάτων αυτής της χώρας, δηλαδή σε επίπεδο στρατηγικής και προγραμματισμού. Μια χώρα που ουσιαστικά έχει αναπτυχθεί τυχαία, με την απουσία εθνικού χωροταξικού σχεδιασμού και γενικών πολεοδομικών σχεδίων, δεν είναι σε θέση να προγραμματίσει και να χαράξει εθνική στρατηγική. Οι προτάσεις είναι πολλές και τα προβλήματα ακόμα περισσότερα. Πρέπει επιτέλους να δημιουργηθούν εκείνοι οι εθνικοί φορείς οι οποίοι, ανεξάρτητα από τη μικροπολιτική των εκάστοτε κυβερνήσεων, να μελετήσουν, στη συνέχεια να σχεδιάσουν και τέλος να εφαρμόσουν μια μακροπρόθεσμη εθνική στρατηγική οικοδομικής ανάπτυξης της χώρας – η οποία θα έχει τρομερές ευεργετικές επιπτώσεις και στην οικονομία και στην υγεία και στον τουρισμό.

Ακόμα και σε επίπεδο Ο.Τ.Α. – μέσα στο πλαίσιο της παραπάνω εθνικής στρατηγικής – υπάρχει η δυνατότητα μέσω των αστικών αναπλάσεων και της εφαρμογής έργων αστικής κλίμακας να εφαρμοστούν πολιτικές οι οποίες θα οδηγήσουν τις ελληνικές πόλεις ανταγωνιστικά στην παγκοσμιοποιημένη κοινωνία που ήδη βιώνουμε. Δε χρειάζεται να αντιγράψει καμιά πόλη το πολυσυζητημένο παράδειγμα της Βαρκελώνης ή οποιασδήποτε άλλης πόλης. Κάθε πόλη μέσα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της πρέπει να αποκτήσει δομές και λειτουργίες παγκόσμιου επιπέδου.

Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να θεωρηθεί ότι η πρόταση χωροθέτησης ψηλών κτιρίων είναι μονόδρομος για τον παραπάνω προβληματισμό ή ότι όλη η προαναφερθείσα εθνική στρατηγική θα έχει ως κύριο άξονα την κατασκευή ψηλών κτιρίων. Απλή και λογική διαπίστωση και πρόταση του συγγραφέα είναι ότι η Ελλάδα πρέπει επιτακτικά να χαράξει εθνική στρατηγική για την ανάπτυξη των πόλεων και του αστικού της ιστού και μέσα στο πλαίσιο αυτό κρίνεται δόκιμη η επιλεκτική απελευθέρωση των υψών και η κατασκευή ψηλών κτιρίων.

Στο σύνδεσμο: www.vandoros.net/poll.html μπορείτε να συμμετέχετε στην έρευνα πεδίου του γράφοντα γύρω από τα ψηλά κτίρια.

_______________________________________

Οι απόψεις αυτού του άρθρου εκφράζουν αποκλειστικά τον συγγραφέα και αποτελούν πνευματική ιδιοκτησία του ιδίου. Για οποιαδήποτε αναδημοσίευση μέρους ή όλου του άρθρου απαιτείται έγγραφη άδεια του συγγραφέα.