Tall Athens

... Fin de siecle

2010-11-15T10:51:00.011+02:00

Αθήνα 2010 - Περιοχή Αρχαιολογικού Μουσείου

(C) Καθημερινή 14-11-2010

«Είπατε τω βασιλεί χαμαί πέσε δαίδαλος αυλά. Ουκέτι Φοίβος έχει καλύβην, ου μάντιδα δάφνιν, ου παγάν λαλέουσαν, απέσβετο και λάλον ύδωρ».

...ποιοι ουρανοξύστες!!!

Κωνσταντινούπολη 2010... (κλικ στην εικόνα για μεγέθυνση)

Ουρανοξύστες στα Χρόνια της Χολέρας...

2009-09-07T07:40:00.019+03:00

Οι ουρανοξύστες της La Defence μια ομιχλώδη μέρα με τον πύργο του Άιφελ΄και τον Πύργο Montparnasse στο βάθος...
Πηγή: Skyscrapercity.com

___________________________________________________

Σημείωση: Η συγκεκριμένη δημοσίευση συντάχθηκε λίγες μόνο βδομάδες πριν την κυβερνητική αλλαγή του Οκτωβρίου 2009 και φυσικά πριν την έλευση της "Τρόικας", του "μνημονίου", τις μειώσεις μισθών, συντάξεων κλπ, τα καουμποϋλίκια των συντεχνιών, τους αυτοοικτιρμούς των κυβερνητικών στελεχών, τις ευτέλειες των κομμάτων και ΜΜΕ, και την απίστευτη ανωριμότητα και μικρότητα ψυχής που άπαντες επέδειξαν πλην ενδεχομένως κάποιων που είναι χαμένοι στις δημοσκοπήσεις σαν "ΔΓ/ΔΑ" ή του 30% που τιμωρείται πλέον ανοικτά διότι το αντιπροσωπεύει ο "κανένας", και οι οποίοι αισθάνονται πλέον περισσότερο από ποτέ άλλοτε όμηροι των ολίγιστων και των μικρόψυχων.

Είναι τραγικό ότι παρά την απουσία μου για ένα έτος από το ιστολόγιο, το άρθρο που ακολουθεί παραμένει στην ολότητά του επίκαιρο μέχρι κεραίας.

Καλό Χειμώνα. Κυριολεκτικά και μεταφορικά...

Γρηγόρης Μαλούκος - gm2263
21/9/2010

_____________________________________________________________________________

Τα Χρόνια της Χολέρας

Για όσους έχουν διαβάσει το βιβλίο του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μαρκές, "Ερωτας στα χρόνια της χολέρας" γνωρίζουν καλύτερα από εμένα ότι τα χρόνια της χολέρας ήταν τα πολλά, άνυδρα εκείνα χρόνια που το ηρωικό ζευγάρι του του μυθιστορήματος υπέμενε στωικά τις κακουχίες που διέκοπταν μια γκρίζα μετριότητα πραγματικότητας μέχρις ότου σμίξουν... γερόντια πια, μετά από πενήντα χρόνια αναμονής.

Κάπως έτσι αισθάνομαι κι' εγώ αλλά και πολλοί άλλοι συνομήλικοί μου γύρω στα σαραντα-κάτι με σαρανταφεύγα τα τελευταία χρόνια ιδίως μετά τους Ολυμπιακούς αγώνες (οι οποίοι όπως και να το κάνουμε πρόσφεραν μια αρκετά αστραφτερή ψευδαίσθησιακή παρένθεση μεγαλείου).

Μια αίσθηση ομηρείας και ανημποριάς διακατέχει πολύ κόσμο τώρα τελευταία απέναντι σε μια πραγματικότητα που παραπαίει ανάμεσα στη μετριότητα του τώρα και την απειλή από το αύριο και όπου όλα εκείνα τα μικρά και τα μεγάλα που μας κράτησαν στη ζωή (μουσικές, ήχοι και εικόνες αγαπημένες, οραματισμοί ή προσωπικοί στόχοι, οικογένεια, όσοι έχουν) φαίνονται ασήμαντα και κυνικά αποδομημένα απέναντι στην γκριζαμάρα που πάνε να μας επιβάλλουν.

Δυστυχώς, έπρεπε να περάσουν πολλά χρόνια από τότε έως τώρα που γράφεται το παρόν για να συνειδητοποιήσω ότι η μη ανέγερση υψηλών κτιρίων δεν είναι απλά "άλλη μια" ιδιοτροπία, μέρος του ΝεοΕλληνικόύ ιδιομορφικού παράδοξου, και ότι μάλλον δεν υπάρχουν μεμονωμένες "ιδιοτροπίες", υπάρχει μια συνολική παθογένεια του Ελληνικού υπαρξιακού μοντέλου η οποία έχει πάμπολλες παραφυάδες και εκφάνσεις σε κάθε τομέα της κοινωνικής, πολιτικής και οικονομικής ζωής, και ότι η σε αντίθετη σε κάθε λογική απόλυτη και πείσμων αντίδραση στην ανέγερση τέτοιων κτιρίων είναι απλά μια από αυτές τις παραξενιές. Όπως συμβαίνει με κάτι περίεργα κλειστά επαγγέλματα. Ή με το θέμα της ιδιωτικής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Ή το θέμα της χαρακτηριστικής καθυστέρησης στην σύνταξη του δασολογίου και του κτηματολογίου που αποτελεί μείζονα παράγοντα της ανωμαλίας που παρατηρούμε στην διαχείριση των δημόσιων και εθνικών εκτάσεων που καταλήγει πολλές φορές σε τραγικά αποτελέσματα μηδέ εξαιρουμένων των τεράστιων πυρκαγιών των ετών 2007-2009.

Δυστυχώς, ακόμα κι' εγώ και πολλοί άλλοι εδώ πέρα δεν έχουμε συνειδητοποιήσει ίσως πόσο βαθύτατα πολιτικό είναι το πρόβλημα που αντιμετωπίζουμε, ή καλύτερα, πόσο πολύ η μικροπολιτική επηρεάζει την ανάπτυξη της χώρας.

Μα συνδέονται όλα αυτά μεταξύ τους; Για σκεφτείτε λίγο; Μήπως, λέω μήπως συνδέονται;

Όπως λέει και ο Καβάφης:

"Tη μια μονότονην ημέραν άλλη
μονότονη, απαράλλακτη ακολουθεί. Θα γίνουν
τα ίδια πράγματα, θα ξαναγίνουν πάλι-
η όμοιες στιγμές μάς βρίσκουνε και μας αφίνουν.
Μήνας περνά και φέρνει άλλον μήνα.
Αυτά που έρχονται κανείς εύκολα τα εικάζει
Είναι τα χθεσινά τα βαρετά εκείνα.
Και καταντά το αύριο πια σαν αύριο να μη μοιάζει."

K.Καβάφης, 1908

"Πως την πατήσαμε έτσι;"

Η αλήθεια είναι ότι όλοι κάτι περιμέναμε να γίνει όσον αφορά το θέμα των ψηλών κτιρίων αφότου οι μεγάλες κλίμακες επανεισήχθηκαν στο αστικό λεξιλόγιο της Αθήνας το 2004 με αφορμή τους Ολυμπιακούς αγώνες. Εις μάτην βέβαια, εφόσον τίποτα δεν έγινε, αν και θα περίμενε κάποιος οι πρώτοι αρμόδιοι υπουργοί της "νέας διακυβέρνησης" να είναι πιο θετικά διακείμενοι στην ανέγερση ψηλών κτιρίων σε σύγκριση με τους προηγούμενους. Αντίθετα, οι τότε (2004) απελθόντες, αν και επί μακρό διάστημα εμφανίστηκαν να εμφορούνται εν πολλοίς από τις γνωστές μεταπολιτευτικές αγκυλώσεις οι οποίες περιγράφονται ΕΔΩ κι' ΕΔΩ, τουλάχιστον τόλμησαν την εξαίρεση της μίσθωσης Καλατράβα, η οποία άφησε και μερικά τοπόσημα τα οποία βέβαια κανείς δεν μπόρεσε να αξιοποιήσει κατόπιν.

Δυστυχώς, ενώ πολλοί περίμεναν ότι η Αθήνα θα μεγαλουργούσε και κάπως θα ακολουθούσαμε μια επιτυχημένη μεταολυμπιακή πορεία (στο κάτω-κάτω υπήρχε και το φωτεινό παράδειγμα της Βαρκελώνης) η ΝεοΕλληνική και συνάμα ΠαλαιοΒαλκανική πραγματικότητα κατόρθωσε και πάλι να μας εκπλήξει.

Δεν είναι ότι οι υπουργοί της "νέας διακυβέρνησης" όταν παρέλαβαν κοίταζαν τα μεγάλων κλιμάκων Ολυμπιακά έργα με το ίδιο τρομαγμένο βλέμμα που οι κεφαλοκυνηγοί της Παπουασίας θα κοιτούσαν τις πυραμίδες του Καϊρου αν κάποιος τους δακτίνιζε από τη χώρα τους στην Αϊγυπτο (Beam me up Skotty!!! που θάλεγε και μια ψυχή από τα παλιά). Δεν είναι τα παλαβά που ακουγόταν από επίσημα χείλη όπως "τι το θέλαμε το παλιοστέγαστρο"(1) και "το θέμα των Ολυμπιακών ακινήτων θα τεθεί επί τάπητος" (Φάνη Πετραλιά). Είναι η βεβαιότητα ότι αντιμετώπισαν το θέμα της Ολυμπιακής κληρονομιάς με τον ίδιο τρόμο που ένας μειωμένων ικανοτήτων υπαλληλίσκος θα αντιδρούσε αν ο διευθυντής του τον καλούσε έξω από τη αφάνεια της ανώνυμης ασφάλειας και του "που να τρέχεις τώρα..." και τον έβγαζε στο φως λέγοντας του: "Αυτή είναι η πρόκληση και η ευκαιρία της ζωής σου. Πρόσεξε μη με απογοητεύσεις γιατί περιμένω πολλά από εσένα". Και είναι εξοργιστική η προβλέψιμη αντίδραση του υπαλληλίσκου ο οποίος λέει από μέσα του: "Αμάν, πως την πάτησα έτσι; Τώρα θα πρέπει να δουλέψω!!!"

Το Σήμερα που κατάντησε σαν Αύριο πια να μη μοιάζει (2)

...και με ετούτα και εκείνα φτάσαμε στο σήμερα. Ένα αλλόκοτο σήμερα όπου η χώρα μοιάζει να διολισθαίνει προς ένα μεγάλο ΤΙΠΟΤΑ με μπόλικο καθόλου. Αρκετοί φίλοι εντός και εκτός διαδικτύου οι οποίοι βρίσκουν κάποια ανάσα από την αλλόκοτη και φθοροποιά καθημερινότητα που ζούμε, με ρωτούν συχνά-πυκνά για το που βρίσκεται η υπόθεση των ψηλών κτιρίων στην Ελλάδα. Αν υπάρχει Ελπίδα, να "γίνει κάτι" στο "ορατό μέλλον". Και η απάντηση μου είναι απλά δυο λέξεις: Δεν ξέρω. Η μάλλον όχι. Ξέρω αλλά αυτό που ξέρω είναι τόσο αποτρόπαιο που καλύτερα να μην το ήξερα.

Αν η καταρρέουσα αλλά γαντζωμένη στην εξουσία ακόμα (7/9/2009) Νέα Διακυβέρνηση έκανε ένα πολύ μεγάλο κακό, αυτό δεν είναι το ότι απέτυχε κατά κράτος και έχασε όλες τις μάχες (πλην εξαιρέσεων, κάτι Ολυμπιακές και ΟΤΕ δεν σώζουν την κατάσταση) και εξόργισε τους φυσικούς της συμμάχους. Είναι το ότι η αποτυχία τους στιγμάτισε ένα κοινωνικοπολιτικό μοντέλο το οποίο αν και ποτέ δεν εφαρμόστηκε σωστά στην Ελλάδα, εν τούτοις τάισε κόσμο και κοσμάκη, και μιλάω φυσικά για την ιδιωτική πρωτοβουλία καθώς και την οικονομία της κατά το δυνατόν Ελεύθερης αγοράς.

Δυστυχώς, καλώς ή κακώς, τα κτίρια μεγάλων κλιμάκων, ιδίως δε τα ψηλά κτίρια γραφείων (και κατοικιών) είναι ταυτισμένα με και με μια επίδειξη αστικής ισχύος, η οποία σε ΟΛΑ τα δυτικά κράτη είναι συνδεδεμένη με την ευρωστία του ιδιωτικού (ή/ και του δημόσιου επίσης) τομέα της οικονομίας. Με τα λάθη της αλλά και τη φοβισμένη αποστροφή της απέναντι στον "νεοφιλελευθερισμό", η ΝΔ κατόρθωσε να συντηρήσει τα μίζερα στοιχεία του κρατικίστικου μοντέλου το οποίο παρέλαβε, ενώ ταυτόχρονα ανάστησε και πολιτικοκοινωνικές δυνάμεις οι οποίες είχαν "λουφάξει" κατά το παρελθόν, και των οποίων ο αντικειμενικός σκοπός δεν ήταν η εκφορά ενός σύγχρονου πολιτικοκοινωνικού λόγου ο οποίος θα αντιμετώπιζε επί τούτου τα μείζονα προβλήματα της εποχής μας, αλλά μια στείρα αντίδραση απέναντι σε οτιδήποτε θα άλλαζε το μεταπολιτευτικό status quo.

Η πλήρης αποτυχία εκφοράς ενός ιδεολογικού discourse το οποίο από τη μια θα έσυρε τους αρνητιστές σε διάλογο, και από την άλλη, με σύμμαχο τα χειμαζόμενα εκείνα τμήματα της κοινής γνώμης τα οποία σε ανησυχητικά μεγάλα ποσοστά πλέον είτε προτιμούν τον "κανένα" για πρωθυπουργό, είτε πάνε για μπάνιο αντί να ψηφίζουν, θα μπορούσε να διεμβολίσει αυτή την κρούστα, αυτό το παχύ αδρανειακό στρώμα του ΝεοΕλληνικού Matrix, και θα μπορούσε φυσικά να κινητοποιήσει δημιουργικές δυνάμεις τις οποίες, όπως ο Ανδρέας Παπανδρέου έβαλε τις λαϊκές μειοψηφίες (όπως τις έβαλε...) μέσα στο παιχνίδι του κοινωνικού γίγνεσθαι, έτσι και η παρούσα διακυβέρνηση θα μπορούσε να δημιουργήσει τις δικές της συμμαχίες με όλα εκείνα τα ευαίσθητα και δημιουργικά μυαλά τα οποία πλέον βρίσκονται "στην απέξω", και να δημιουργήσει ένα δεύτερο πόλο, ένα δυνατό ρεύμα "ανάπτυξης", μακριά από την στυλιζαρισμένη διαλεκτική των "παραθύρων" των "οκτώ", των μίσθαρνων δημοσιογράφων που αλλού ψάχνουν γωνία στο δεκάρικο και αλλού σιωπούν κατά το που φυσάει ο άνεμος.

Δεν το έκανε.

Θα υπήρχαν αντιδράσεις. Καιροσκοπικές. Φτηνές. Μικροπολιτικάντικες. Σίγουρα. Σκεφτείτε όμως την ανάταση της επίτευξης όταν νέας γενεάς οικοδομήματα από τους καλύτερους Έλληνες και ξένους θα δημιουργούσαν μια νέα εικόνα αστικής προπτικής εκεί που τώρα βρίσκονται χαλάσματα; Με τα ωραία πάρκα γύρω τους; Με τα χαρακτηριστικά νέας τεχνοτροπίας σχέδια τους; Με τους άνετους δημόσιους χώρους, τους κήπους και τα αίθρια, την άνεση χώρου. Ποιος θα είχε πια τόση ξινίλα για να αρνηθεί τα αυτονόητα; Εδώ ένα mall έγινε και βούιξε ο τόπος.

Φανταστείτε τη λαχτάρα που έχει ένα μεγάλο κομμάτι πληθυσμού για την υπέρβαση σε ανώτερες κλίμακες και άλλες τάξεις μεγέθους. Με ποιο δικαίωμα -χωρίς να ενοχλούμε τις επιθυμητές και υπάρχουσες μικροκλίμακες των υπαρχουσών περιοχών κατοικίας- δεν αφήνουν κάποιοι να δημιουργηθούν ΚΑΙ στην Αθήνα υπέρ-τόποι δημιουργικής ανάτασης και χωρικής ανάταξης ενώ οι ανάγκες φαίνεται πως υπάρχουν; Ενώ είναι αποδεδειγμένο ότι το κοινό ΚΑΙ του μη στρατευμένου σε αγκυλωτικά θεωρήματα τεχνικού κόσμου, αλλά και η ίδια η κοινωνία, κατά πως φαίνεται θα ήθελε να δει έστω και σε πειραματικό στάδιο μια υπέρβαση; Βουλιάζει που να πάρει η ευχή κάθε νέο mall και μουσείο, πράγματα που σε άλλες χώρες είναι αυτονόητα. Υπάρχει η δυναμική, ΘΕΛΗΣΗ δεν βλέπω να υπάρχει.

Στασιμότητα

Για συντομεύουμε, κατά τη γνώμη μου, οι παρακάτω είναι οι λόγοι για τους οποίους δε θα δούμε σύντομα ψηλά κτίρια στην Αθήνα, με βάση τα δεδομένα της κατάστασης όπως καταγράφονται τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές:

1. Η ανικανότητα της παρούσας διακυβέρνησης έδωσε μεγάλες αφορμές στους συκοφάντες της ιδιωτικής πρωτοβουλίας, ιδίως δε αυτής που σχετίζεται με μεγάλα κατασκευαστικά έργα. Σαν αποτέλεσμα, ΚΑΙ με δική τους ευθύνη, οι μεγάλοι κατασκευαστές και ο κατασκευαστικός κλάδος (και εδώ είναι το παράδοξο) ο οποίος ευθύνεται για απειροελάχιστο από το χάλι της Αθήνας (δε μιλάω για μικροκατασκευαστές - μικροεργολάβους πολυκατοικιών) αναγορεύεται σαν κύριος ένοχος από την λυσσαλέα αρθρογραφία όχι μόνον "ανεξάρτητων" γραφίδων, αλλά και από εκείνη μεγαλοδημοσιογράφων οι οποίοι ανήκουν σε από μεγάλα εκδοτικά συγκροτήματα τα οποία έχουν και κατασκευαστικό κλάδο (!!!), ενώ οι μικροεργολάβοι οι οποίοι είναι και οι κύριοι ένοχοι τη σκαπουλάρουν και συνεχίζουν το καταστροφικό τους έργο.

2. Η διεθνής κρίση η οποία έχει "δαγκώσει" πολύ τον κατασκευαστικό κλάδο οπότε και δεν αναλαμβάνονται ρίσκα τόσο εύκολα, ιδίως σε ένα εχθρικό καλώς ή κακώς για τέτοιες αναπτύξεις περιβάλλον.

3. Το γεγονός ότι στην Ελλάδα ορισμένα πράγματα έχουν στοχοποιηθεί για πολιτικάντικους λόγους, από κάποιους που έχουν βήμα και μπορούν να φωνασκούν. Παράδειγμα αποτελούν ΚΑΙ τα ψηλά κτίρια για τα οποία συνεχώς βρίσκονται στο στόχαστρο, άσχετα αν η κοινωνία έχει δεχτεί με θέρμη τις καλές κατασκευές, είτε πρόκειται για μουσεία, είτε πρόκειται για εμπορικά κέντρα, είτε ακόμα απέναντι και στην προοπτική των ψηλών κτιρίων.

Δυστυχώς, το θέμα δεν βρίσκεται ψηλά στην ατζέντα των κομμάτων εξουσίας και όπως έχω γράψει και στο skyscrapercity, όπως έχουν εξελιχτεί τα πράγματα, είναι πολύ πιο πιθανόν να δούμε ουρανοξύστες με κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ παρά με κυβέρνηση ΝΔ. Η ΝΔ το "έκαψε" το "χαρτί" των ψηλών κτιρίων με την ατολμία της, και το θέμα κατέληξε να είναι άλλος ένας σάκος του μποξ από την καιροφυλακτούσα και υποκριτικά καιροσκοπική ελάσσονα αντιπολίτευση.

4. Η απουσία δημοσίων σχέσεων από μέρους του τεχνικού κόσμου και η προφανής απροθυμία του να θέσει το θέμα επί τάπητος, παρά το γεγονός ότι σε γειτονικές και άλλες ανατολικές χώρες μεγάλοι Ελληνικοί όμιλοι και τεχνικές εταιρείες μεγαλουργούν, ενώ στην Ελλάδα ασχολούνται μόνο με δημόσια έργα ή κτίζουν μεζονέτες είναι ενδεχομένως ενδεικτικές του κλίματος απαξίας σχετικά με την έννοια του ψηλού κτιρίου στην Ελλάδα. Το ανησυχητικό είναι ότι τηρείται ένοχη σιωπή ενώ αν οι ίδιες οι τεχνικές εταιρείες από μόνες τους το επεδίωκαν, θα μπορούσαν με μίνι εκδηλώσεις αλλά και μεγάλο συνέδριο (όπως εκείνο του 1975) να ξανανοίξουν τη συζήτηση, σε ένα γενικότερο πλαίσιο του τι πόλεις θέλουμε εν κατακλείδι. Δυστυχώς, πέρα από κάποιες μεμονωμένες ενέργειες γνωστών και μη αρχιτεκτόνων η συζήτηση δεν "άναψε", ήρθε στο μεταξύ και η "κρίση" και το θέμα πάγωσε, έστω και σε διαλεκτικό επίπεδο.

5. Οι περιβαλλοντικές καταστροφές του 2007 και του 2009 οι οποίες (καλώς ή κακώς) δεν αποτελούν και ότι καλύτερο σαν προηγούμενο όσον αφορά την προώθηση της ιδέας των ψηλών κτιρίων, και των ουρανοξυστών τα οποία πολύ εύκολα και συλλήβδην εκλαμβάνονται από τον ποδηγετούμενο κόσμο σαν "τσιμεντοποποίηση", έχοντας υπόψη τους την καθημερινότητα του συνεχούς συστήματος δόμησης των πενταώροφων του κέντρου της Αθήνας. Φυσικά κανένας δε θα πήγαινε να κτίσει ουρανοξύστες στη εξοχή και στα καμένα, βίλες πάνε να κτίσουν οι άνθρωποι, αλλά είναι τέτοιο το ταμπού που άνετα οι άκτιστοι ουρανοξύστες γίνονται θέμα εκμετάλλευσης και κακοποίησης, άσχετα βέβαια αν πλέον ένα μεγάλο τμήμα του κόσμου έχει αρχίσει και αλλάζει γνώμη.

6. Το αλλοπρόσαλλο της νεοΕλληνικής πραγματικότητας. Παράδειγμα, από τη μια ο κατασκευαστικός και μεσιτικός κλάδος οδύρεται για το ότι υπάρχουν πολλές χιλιάδες διαμερίσματα απούλητα και ξενοίκιαστα, αλλά ο Σουφλιάς, ήδη δημοπρατεί δεκάδες χιλιόμετρα νέων αυτοκινητοδρόμων σε άκτιστες εκτάσεις της Αττικής; οι οποίοι -λένε, αντιστοιχούν σε πόλη 8 εκατομμυρίων, όταν οι εκτάσεις αυτές κτιστούν (που ΘΑ κτιστούν). Μα σε μια χώρα που πάσχει από υπογεννητικότητα, που θα βρεθούν τόσοι νέοι ένοικοι;

Δεν τολμώ να σκεφτώ την απάντηση στο ερώτημα...

Και για μια στιγμή, εδώ πέρα: Γιατί πρέπει ντε και καλά να "ξεχειλώσει" τόσο πολύ η Αθήνα, και σε βάρος του περιαστικού πρασίνου, όσου απέμεινε, ιδίως τη στιγμή που στο κέντρο ολόκληρα τετράγωνα γκετοποιούνται και παραδίδονται σε παράνομους μετανάστες; Γιατί δεν γίνεται ένα "συμμάζεμα" της υπάρχουσας κατάστασης με- γιατί όχι- ένα-δυο πειραματισμούς - να δούμε πως θα ήταν βρε αδελφέ, όπου σε κάποια περιοχή, ένα ολόκληρο τετράγωνο πενταώροφων πολυκατοικιών θα μπορούσε να αντικατασταθεί από δυο-τρία σχετικά ψηλά κτίρια και ο περιβάλλον χώρος να γίνει πάρκο;

Ή το άλλο, το οποίο το σκεπτόμουν τις τελευταίες μέρες με αφορμή τα εγκαίνια του σταθμού μετρό του νομισματοκοπείου: Γιατί στην μεγάλη ευρύτερη έκταση του Νομισματοκοπείου όπου και ο νέος περίλαμπρος σταθμός, δεν κτίζεται ένα σύγχρονο διοικητικό κέντρο όπου θα μεταστεγαστούν όλες εκείνες οι διάσπαρτες υπηρεσίες ΙΚΑ, Σύκα, Μίκα, ΟΑΕΔ, Νομαρχία Ανατ. Αττικής και τρέχα-γύρευε οι οποίες είναι διάσπαρτες κατά μήκος της Μεσογείων; Γιατί να χαραμιστούν από ένα μετριότατο σε βαθμό κακουργήματος κτίριο για το υπουργείο Οικονομικών το οποίο αποτελείται από πολλά τριώροφα και πενταώροφα το οποίο θα μπορούσε -και αυτό- να μεταστεγαστεί καθ υπέρβαση των διατάξεων ύψους - για μια φορά ΕΛΕΟΣ, ας τολμήσουμε - στη λεωφόρο Κηφισίας σε έναν ουρανοξύστη δίπλα στο μέγαρο του ΟΤΕ ας πούμε;

Δυστυχώς καπάκι στην κρίση (η οποία δείχνει παρόλα αυτά κάποια σημάδια κάμψης) έρχεται και η γνωστή μαύρη τρύπα της λογικής. Ιδίως σε φορτισμένες εποχές όπως η σημερινή.

Ας ελπίσουμε τουλάχιστον πως ο Θεός της Ελλάδος δεν έχει ακόμα μεταναστεύσει.

_________________________________________________

(1) Ο χαρακτηρισμός ήταν βαρύτερος αλλά χάριν κοσμιότητας τον απέδωσα πιο απαλά.
(2) Παράφραση ενός στίχου από το ποίημα του Καβάφη που παρατίθεται στην αρχή της παρούσας δημοσίευσης.

Ερωτηματολόγιο για την Κατασκευή Ψηλών κτιρίων στην Ελλάδα - Από τον Αλέξιο Βανδώρο, Αρχιτέκτονα Μηχανικό

2009-04-05T21:00:00.003+03:00

Το παρακάτω κείμενο έχει συγγραφεί από τον αρχιτέκτονα μηχανικό Αλέξιο Βανδώρο και αποτελεί συνοδευτικό άρθρο του σε έρευνα για την κατασκευή ψηλών κτιρίων στην Ελλάδα και την αποδοχή τους ή μη από το ευρύτερο κοινό.

Ο Αλέξιος Βανδώρος είναι ένας από τους ελάχιστους "μαχόμενους" επαγγελματίες μηχανικούς που έχει ασχοληθεί από επαγγελματικό και προσωπικό ενδιαφέρον για το θέμα των ψηλών κτιρίων στον Ελληνικό χώρο και έχει στο ενεργητικό του πλήθος σχετικών δημοσιεύσεων σέ έγκριτα έντυπα, καθώς και στο διαδίκτυο.

Η συγκεκριμένη έρευνα λαμβάνει χώρα στα πλαίσια της εκπόνησης της διδακτορικής διατριβής του αρχιτέκτονα, είναι ανοικτή στο κοινό και τα αποτελέσματα της θα αποτελέσουν ένα έγκυρο υλικό επιστημονικής ανάλυσης εφόσον αποτελούν μέρος επιστημονικής εργασίας.

Για το λόγο αυτό, όσοι ενδιαφέρονται να "κάνουν τη διαφορά" στο θέμα της κατασκευής των ψηλών κτιρίων στην Ελλάδα, μπορούν να το κάνουν συμπληρώνοντας το ερωτηματολόγιο κάνοντας κλικ στον ακόλουθο σύνδεσμο: http://www.vandoros.net/poll.html

Ακολουθεί το αρχικό κείμενο του άρθρου:

__________________________________________________

ΚΤΙΖΟΝΤΑΣ ΨΗΛΑ – ΠΡΟΣ ΜΙΑ ‘ΝΕΑ’ ΕΛΛΑΔΑ..

Τον 21ο αιώνα αναζωπυρώθηκε η παγκόσμια διαμάχη μεταξύ χωρών και εταιρειών για την κατασκευή του πιο ψηλού κτιρίου. Παράλληλα βέβαια οι ουρανοξύστες κατακλύζουν τις σύγχρονες μεγαλουπόλεις, αποτελώντας το πεδίο εφαρμογής και πειραματισμού νέων υλικών και μεθόδων σχεδιασμού.

Μέσα στα παγκόσμια αυτά δεδομένα βρίσκεται η Ελλάδα, η οποία για διάφορους γνωστούς και λιγότερο γνωστούς λόγους απέχει από τον παραπάνω κατασκευαστικό ‘διάλογο’.

Πρόκειται για μια χώρα όπου ο αφορισμός των ψηλών κτιρίων (για τους όποιους λόγους, γνωστούς και άγνωστους, σωστούς και μη..) έχει οδηγήσει στο παγκόσμιο φαινόμενο, όχι μόνο της μη κατασκευής τους αλλά και στην πλήρη ανυπαρξία οποιασδήποτε σκέψης πιθανής εφαρμογής τους – ακόμα και από την αρχιτεκτονική κοινότητα.

Μπορεί η Ελλάδα για ποικίλους ιστορικούς λόγους να βρίσκεται περίπου 30 χρόνια πίσω σε εξέλιξη από τον υπόλοιπο Δυτικό Κόσμο, και αυτό δυστυχώς φαίνεται σε όλες τις εκφάνσεις της πολιτιστικής και τεχνολογικής της ανάπτυξης.

Αυτό όμως δεν αναιρεί το γεγονός ότι η Αθήνα έχει εξελιχθεί σε μια ‘μεγάπολη’ και η Θεσσαλονίκη σε μια μεγαλούπολη, και πως και οι δύο στερούνται των στοιχειωδέστερων υποδομών. Αναφορικά με την Αθήνα, παρά την προσπάθεια που έγινε με την αφορμή των Ολυμπιακών Αγώνων και την εισροή των τεράστιων αναπτυξιακών κονδυλίων, φαίνεται πως η δημιουργία των υποδομών (αττική οδός, μετρό και επεκτάσεις, τραμ, περιφερειακή Υμηττού, κόμβος Εθνικής οδού στο Φάληρο κ.α.) δεν επαρκεί ούτε για τα σημερινά δεδομένα. Πόσο μάλλον για τις ερχόμενες δεκαετίες.

ΑΣΤΙΚΟΙ ΜΥΘΟΙ

Στην Ελλάδα κυριαρχούν ορισμένοι αστικοί μύθοι γύρω από τα ψηλά κτίρια. Λόγω περιορισμένου χώρου τους μύθους αυτούς μπορεί να δει κάποιος στο:

www.greekarchitects.gr/index.php?maincat=22&newid=1908

Το θέμα δεν είναι ούτε κατασκευαστικό (αν είναι δηλαδή ακριβότερο το μέταλλο από το σκυρόδεμα, αν υπάρχουν σεισμοί, και λοιπές δικαιολογίες), ούτε αισθητικό (εκτός και αν υπάρχει κάποιος πολίτης που πιστεύει ότι η εικόνα των πόλεων μας αρμόζει στην αισθητική του – ίσως και να αρμόζει δυστυχώς…), ούτε καν νομικό (με ένα απλό προεδρικό διάταγμα ύστερα από υπερψήφιση στη Βουλή και οποιαδήποτε περιοχή μπορεί να αποκτήσει ειδικούς όρους δόμησης).

Δε χρειάζεται να δοκιμάσεις για να μάθεις γιατί υπάρχει τέτοια διεθνής εμπειρία που είναι στατιστικά αδύνατο (αν και στην Ελλάδα όλα είναι δυνατά..) να αποτύχει μια τέτοια μορφή ανάπτυξης. Κι όμως δεν τολμάει κανείς πολιτικός να το προτείνει, φοβούμενος το πολιτικό κόστος (που δε θα έπρεπε κανονικά να έχει σε μια υγιώς σκεπτόμενη κοινωνία – που μόνο υγιής δεν είναι την τελευταία δεκαπενταετία από την είσοδο της ιδιωτικής τηλεόρασης στα σαλόνια των πολιτών).

Οι μηχανικοί μέσα στο κουκούλι των κατασκευών, των μελετοκατασκευών και των δημόσιων έργων, και στην πλήρη απαξίωση και καρεκλοκενταυρία του επίσημου φορέα τους (ΤΕΕ) που είναι θεωρητικά και επίσημος συνομιλητής του κράτους για τεχνικά θέματα αγρόν αγοράζουν. Και οι πολίτες, μέσα από την αριστοτεχνική σύνδεση των ψηλών κτιρίων με τη δικτατορία, το μύθο της διατήρησης του αττικού τοπίου και της ‘θέας’ προς την Ακρόπολη και τον πλήρη υπνωτισμό τους από τα ΜΜΕ και τους φρενήρεις ρυθμούς της καθημερινότητας απλά αδυνατούν να σκεφτούν.

Είναι ίσως λίγο άδικο να κατηγορηθούν οι πολίτες και για αυτή την παγκόσμια ελληνική πρωτοτυπία. Δυστυχώς όμως, μέσα από τη στρατευμένη επί δεκαετίες παιδεία και την πλήρη μετάλλαξη οποιουδήποτε ίχνους αισθητικής μέσα από τη διαχρονική ενηλικίωση γενεών μέσα στο απεχθές αστικό περιβάλλον των ελληνικών πόλεων, η ελληνική κοινωνία έχει οδηγηθεί σε μια υπνωτισμένη πορεία προς την ‘α’σχημια. Μεγάλη μερίδα πολιτών, όταν έφτασε η ώρα να φτιάξουν το δικό τους σπίτι, ή να το αγοράσουν προσέθεσαν το δικό τους λιθαράκι στη σημερινή κατάσταση. Διότι όταν αποφασίζεις να αποκτήσεις το σπίτι σου – όνειρο ζωής για τον Έλληνα του 20ου αιώνα – και διαλέγεις έναν μηχανικό και όχι έναν αρχιτέκτονα να στο σχεδιάσει, τότε είσαι άξιος της μοίρας σου. Δεν προλαβαίνω να αναφέρω το ανεπαρκές θεσμικό πλαίσιο, το οποίο ανέχεται το καθεστώς της πλήρους παράνομης δόμησης, και όλων των παρελκομένων – με τη συνένοχη όμως αποδοχή των πολιτών/αγοραστών.

Αφού η χώρα αυτή αδυνατεί να προχωρήσει σε χαρτογράφηση των επαγγελματικών δικαιωμάτων και οι ίδιοι οι πολίτες αδυνατούν να κατανοήσουν ότι είναι συνυπεύθυνοι του κτισμένου περιβάλλοντος, τότε πιστεύω ότι έχουμε τις πόλεις που μας αξίζουν.

Βεβαίως ακόμα πιο παράδοξο είναι το γεγονός πως οι μεγάλοι κατασκευαστές, οι διεθνείς developers που κατασκευάζουν και εκμεταλλεύονται πληθώρα ψηλών κτιρίων στη Μέση Ανατολή και γενικότερα ανά τον κόσμο σιωπούν ενοχικά. Σε μια χώρα που κάθε είδους πολιτική απόφαση ποδηγετείται από κάθε είδους οικονομικά συμφέροντα, προξενεί εντύπωση πως ένα τομέας όπως ο κατασκευαστικός, ο οποίος αποτελεί για χρόνια το βασικό μοχλό της ελληνικής οικονομίας, διατηρεί έναν τέτοιο περιοριστικό κανονισμό. Είναι απορίας άξιο πως τόσοι άνθρωποι, οι οποίοι καθοδηγούν έως και την εξωτερική πολιτική της χώρας στο βωμό του κέρδους, όχι μόνο δεν πιέζουν προς την απελευθέρωση των υψών αλλά έχουν κυριολεκτικά αφανίσει κάθε τέτοιου είδους συζήτηση.

Ακόμα και η εκάστοτε πολιτική ηγεσία της χώρας θα μπορούσε ανά πάσα στιγμή, μπροστά στο αναμφισβήτητο γεγονός της παροχολογίας (προεκλογικής και μη), να εφαρμόσει την επιλεκτική (μελετημένη μέσα από ένα εθνικό χωροταξικό σχέδιο προφανώς) απελευθέρωση των υψών. Πριμοδοτώντας δηλαδή το ύψος – και όχι απαραίτητα το συντελεστή δόμησης – σε περιοχές όπου θέλει να δημιουργήσει ελεύθερους επίγειους χώρους, θα μπορούσε να προσδώσει υπεραξία σε αρκετές περιοχές. Κοιτώντας το ζήτημα έστω και μικροπολιτικά, όπως συνηθίζεται στην Ελλάδα, δεν προκύπτει κάποιο λογικοφανές συμπέρασμα. Οποιαδήποτε μικροπαροχή και αν εξαγγείλει ένα κόμμα, σκεφτείτε τι θα σήμαινε η ξαφνική πριμοδότηση αυτού του μεγέθους και τι ευεργετικές κομματικές ψήφους θα έφερνε αυτή η απόφαση. Αναιρείται έτσι και η έννοια του πολιτικού κόστους.

Ενοχική σιωπή διατηρεί και ο Σύλλογος Αρχιτεκτόνων, ο οποίος καταναλώνοντας όλα τα τελευταία αρχιτεκτονικά συνέδρια γύρω από φιλοσοφικές συζητήσεις και χαράσσοντας στρατηγικές επί χάρτου για την επανάκτηση των χαμένων από τη δεκαετία του ‘40 επαγγελματικών δικαιωμάτων. Φυσικά και η χαρτογράφηση των επαγγελματικών δικαιωμάτων αποτελεί μέγιστη προτεραιότητα για τον κλάδο των Αρχιτεκτόνων, αλλά αυτό δεν αποτελεί δικαιολογία για την αποφυγή δημόσιων παρεμβάσεων γύρω από φλέγοντα ζητήματα της ελληνικής πόλης και συνεπώς της κοινωνίας ευρύτερα. Στο τελευταίο Αρχιτεκτονικό Συνέδριο (από το 1999 μέχρι σήμερα απουσιάζει ο επίσημος αρχιτεκτονικός διάλογος) με τίτλο: ‘Η Αρχιτεκτονική και η Ελληνική Πόλη στον 21ο αιώνα’ δεν αναφέρθηκε πουθενά η έννοια των ψηλών κτιρίων, έστω και σαν υπόθεση προς απόρριψη. Όπως συνέβη και σε όλα τα προηγούμενα Αρχιτεκτονικά Συνέδρια. Εξαίρεση αποτελεί το ‘Ελληνικό Συνέδριο Υψηλών κτιρίων’ που διοργάνωσε το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος το 1975, την περίοδο δηλαδή που χτίστηκαν και τα μοναδικά ελάχιστα ψηλά κτίρια στην Ελλάδα.

Η ΑΝΤΙΘΕΤΗ ΑΠΟΨΗ

Αποτελεί η χωροθέτηση ψηλών κτιρίων πανάκεια για όλες τις πόλεις σε όλο τον κόσμο που αντιμετωπίζουν πρόβλημα έντονης πληθυσμιακής ανάπτυξης; Προφανώς και όχι. Η αρχιτεκτονική οφείλει να διατηρεί ως ένα σημείο τα τοπικά χαρακτηριστικά της εκάστοτε περιοχής παρέμβασης. Επομένως σε καμία περίπτωση δεν προτείνεται η τοποθέτηση ενός μικρού Manhattan ή δεκάδων γυάλινων πυργίσκων σε οποιαδήποτε ελληνική πόλη.

Όταν αναφέρεται κανείς σε μια πιθανή χωροθέτηση ψηλών κτιρίων στην πόλη της Αθήνας, σίγουρα δεν φαντάζεται τις αστικές πυκνότητες των κινέζικων μεγαπόλεων, ούτε φυσικά την κατασκευή γυάλινων πύργων που θα προσβάλλουν το αττικό τοπίο. Αν και θα έπρεπε να θεωρούνται εξίσου προσβλητικά και απεχθή τα δεκάδες γυάλινα κτίρια που έχουν ανεγερθεί στην Αθήνα και τα οποία εκτός από ενεργοβόρα, επικίνδυνα για τους οδηγούς λόγω των αντανακλάσεων, είναι και ιδιαίτερα αντιαισθητικά.

Πρόκειται για ενδεχόμενη κατασκευή μεμονωμένων ή ομάδων ψηλών κτιρίων σε στρατηγικές τοποθεσίες, με ένα οικοδομικό κανονισμό ο οποίος θα πριμοδοτεί το ύψος με αντάλλαγμα τη μικρή κάλυψη. Και φυσικά με τη σωστή χάραξη μεγάλων λεωφόρων, ώστε να υπάρχουν μεγάλες αποστάσεις ανάμεσα στα οικοδομικά τετράγωνα. Ως αποτέλεσμα θα υπάρχει ικανοποιητικός φωτισμό και αερισμός (στο μέτρο που αυτό είναι δυνατό) των περισσοτέρων χώρων της πόλης. Με την απαραίτητη πολεοδομική και χωροταξική μελέτη να προηγείται και να καθοδηγεί τις αναπτύξεις αυτές.

ΕΘΝΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ

Το πρόβλημα επομένως ανάγεται στην ευρύτερη κατηγορία προβλημάτων αυτής της χώρας, δηλαδή σε επίπεδο στρατηγικής και προγραμματισμού. Μια χώρα που ουσιαστικά έχει αναπτυχθεί τυχαία, με την απουσία εθνικού χωροταξικού σχεδιασμού και γενικών πολεοδομικών σχεδίων, δεν είναι σε θέση να προγραμματίσει και να χαράξει εθνική στρατηγική. Οι προτάσεις είναι πολλές και τα προβλήματα ακόμα περισσότερα. Πρέπει επιτέλους να δημιουργηθούν εκείνοι οι εθνικοί φορείς οι οποίοι, ανεξάρτητα από τη μικροπολιτική των εκάστοτε κυβερνήσεων, να μελετήσουν, στη συνέχεια να σχεδιάσουν και τέλος να εφαρμόσουν μια μακροπρόθεσμη εθνική στρατηγική οικοδομικής ανάπτυξης της χώρας – η οποία θα έχει τρομερές ευεργετικές επιπτώσεις και στην οικονομία και στην υγεία και στον τουρισμό.

Ακόμα και σε επίπεδο Ο.Τ.Α. – μέσα στο πλαίσιο της παραπάνω εθνικής στρατηγικής – υπάρχει η δυνατότητα μέσω των αστικών αναπλάσεων και της εφαρμογής έργων αστικής κλίμακας να εφαρμοστούν πολιτικές οι οποίες θα οδηγήσουν τις ελληνικές πόλεις ανταγωνιστικά στην παγκοσμιοποιημένη κοινωνία που ήδη βιώνουμε. Δε χρειάζεται να αντιγράψει καμιά πόλη το πολυσυζητημένο παράδειγμα της Βαρκελώνης ή οποιασδήποτε άλλης πόλης. Κάθε πόλη μέσα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της πρέπει να αποκτήσει δομές και λειτουργίες παγκόσμιου επιπέδου.

Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να θεωρηθεί ότι η πρόταση χωροθέτησης ψηλών κτιρίων είναι μονόδρομος για τον παραπάνω προβληματισμό ή ότι όλη η προαναφερθείσα εθνική στρατηγική θα έχει ως κύριο άξονα την κατασκευή ψηλών κτιρίων. Απλή και λογική διαπίστωση και πρόταση του συγγραφέα είναι ότι η Ελλάδα πρέπει επιτακτικά να χαράξει εθνική στρατηγική για την ανάπτυξη των πόλεων και του αστικού της ιστού και μέσα στο πλαίσιο αυτό κρίνεται δόκιμη η επιλεκτική απελευθέρωση των υψών και η κατασκευή ψηλών κτιρίων.

Στο σύνδεσμο: www.vandoros.net/poll.html μπορείτε να συμμετέχετε στην έρευνα πεδίου του γράφοντα γύρω από τα ψηλά κτίρια.

_______________________________________

Οι απόψεις αυτού του άρθρου εκφράζουν αποκλειστικά τον συγγραφέα και αποτελούν πνευματική ιδιοκτησία του ιδίου. Για οποιαδήποτε αναδημοσίευση μέρους ή όλου του άρθρου απαιτείται έγγραφη άδεια του συγγραφέα.

Koyaanisqatsi(*): Ζωή σε Αποσύνθεση, oι Ουρανοξύστες και η Δικτατορία του Απολύτου

2008-12-26T21:30:00.010+02:00

(*) Στη γλώσσα των Ινδιάνων Χόπι: Ζωή σε αποσύνθεση. Ζωή σε αναταραχή. Καθεστώς ζωής που παραπέμπει σε αλλαγή του τρόπου ζωής.

"Αν και... είναι κάτι στιγμές που η μοναξιά είναι τόσο στυγνή που ξεσκίζει την καρδιά και το μυαλό. Είναι κάτι στιγμές που ονειρεύομαι περίεργα και αλλόκοτα πράγματα. Είναι στιγμές που φαντάζομαι όλους αυτούς που υπέφεραν κάποτε, όλα αυτά τα αδέρφια μας στον πόνο και τη μοναξιά των λίγων όχι σε σκοτεινά δωμάτια του πόνου και της απομόνωσης αλλά στο δρόμο, με πύρινα δαυλιά να καίνε και να καταστρέφουν όλα αυτά τα φυτώρια υπανθρώπων, όλες αυτές τις ποντικοφωλιές των τρωκτικών της ψυχής μας, με μάτια που γυαλίζουν από τη χαρά της καταστροφής, με βλέμμα τρελό από το πύρωμα που γεννά η σφυρηλάτηση της ψυχής από την αδικία και το κρίμα, με χέρια ματωμένα από το αίμα των αδίκων με ψυχή χαλυβδωμένη από το πνιγμένο δίκιο...

Ονειρεύομαι ένα ξέφρενο γιορτάσι όλων αυτών που ανεξάρτητα από ταξικές διαφορές, διεφθαρμένα πολιτικά χωρίσματα, ενωμένους ΓΙΑ ΜΙΑ ΦΟΡΑ σε ένα ντελίριο μέθης από τη δικαίωση με τον τρόπο που οι βασανισμένες ψυχές μόνο ξέρουν, οι ψυχές αυτών που πόνεσαν, υπέφεραν, μάτωσαν και έκλαψαν για να ζουν σε βάρος τους όλα αυτά τα κτήνη που περπατούν πάνω σε αυτή τη γη και προσποιούνται πως είναι άνθρωποι".

Άν νομίζετε ότι αυτό είναι απόσπασμα από κάποιο πρόσφατο έντυπο που μοιράζουν οι "αντιεξουσιαστές" ατυχήσατε. Προέρχεται από ένα ανέκδοτο και αδημοσίευτο πόνημα του γράφοντος, από το 1989 με τίτλο: "Επιμύθιον: Σαν Ένα Αντίο για Όλα Όσα Δεν Προλάβαμε Να Αποχαιρετήσουμε".

Περίεργο δεν είναι;

Βέβαια, αν διαβάσει κάποιος τα γραπτά μου εδώ πέρα, θα θεωρήσει ότι πολλά πράγματα άλλαξαν από τότε μέσα μου. Ή μήπως όχι;

Ας δούμε λοιπόν...

__________________________________________

Επικρατούσε μια περίεργη ησυχία εκείνο το απόγευμα της Παρασκευής (12/12/2008) στο τεράστιο διασκεδαστήριο στη Λεωφόρο Κηφισίας. Είχα πάει να δω τον Κeanu Ρeeves στο "Τhe Day the Earth Stood Still". Παρά το γεγονός ότι που και που πηγαίνω σινεμά μόνος μου για να ηρεμήσω και να κάνω ένα ιδιότυπο δώρο στον εαυτό μου χωρίς την τριβή της όποιας απαιτούμενης επικοινωνίας με τρίτους, η αλήθεια είναι ότι το συγκεκριμένο απόγευμα ήθελα την ησυχία μου για ένα παραπάνω λόγο: τα πρόσφατα εκείνη τη στιγμή γεγονότα της δολοφονίας ενός παιδιού απο ένα ένστολο δίποδο κομμάτι κρέας αλλά και οι μετέπειτα καταστροφές με είχαν (και έχουν) συγκλονίσει. Όπως επίσης με είχε κουράσει και η υποκριτική γλώσσα των δημοσιογράφων, η ξύλινη γλώσσα των πολιτικών, η καταστροφική μανία όλων, και σε φραστικό αλλά και -κυρίως- σε επίπεδο πράξεων.

Κατευθύνθηκα προς το δισκάδικο -πάντα μου άρεσε να κοιτάω τα χιλιάδες CD και DVD στα "δισκάδικα" όπως θα τα λέγαμε κάποτε, άσχετα αν ξεπουλούσαν σε μετασκευασμένες συσκευασίες πολλά παλιά, αγαπημένα αλλά όχι και ξεχασμένα τεμάχια μουσικής μνήμης.

Στο δισκάδικο δεν ήταν κανένας, ή σχεδόν κανένας εκτός από τον υπάλληλο ο οποίος κινούταν ανάμεσα στα ράφια σιωπηλά, μοναχικά, μηχανικά, τακτοποιώντας τα περιεχόμενα τους. Μουσική δεν ακουγόταν, προφανώς το προηγούμενο CD στην κονσόλα είχε τελειώσει και o υπάλληλος δεν βιαζόταν να το αντικαταστήσει εφόσον δεν υπήρχε ψυχή στο μαγαζί.

Προς την έξοδο τα neon φώτα αλληλοϋφαίνονταν σε μια χρωματική συμφωνία σε κόκκινο ελάσσονα, τα θυμάμαι αυτά τα φωτεινά ματωμένα ηλιοβασιλέματα του Δεκεμβρίου από τότε που ήμουνα γυμνασιόπαιδο. Απορροφημένος από τις σκέψεις μου, αφημένος σε μια υποβόσκουσα λύπη που μου κατέτρωγε τα σωθικά μέσα σε μια εκκωφαντική πονεμένη σιωπή, ακούστηκε πρώτα το πιάνο, μελαγχολικό, αλλά και σημάδι πως ο υπάλληλος έβαλε καινούριο CD στην κονσόλα. Νότες γνώριμες, χιλιοακουσμένες, τώρα από φρέσκια εκτέλεση, απο κάποιο live, από τον ίδιο τραγουδιστή, γνωστό αλλά εμφανώς γερασμένο "να λέει με μια βραχνή φωνή τα παρακάτου λόγια" όπως λέει και ένα γνωστό τραγούδι / ποίημα:

Mamma loves her baby
And daddy loves you too
And the sea may look warm to you, baby
And the sky may look blue
But oooh babe
Oooh baby blue

If you should go skating
On the thin ice of modern life
Dragging behind you the silent reproach
Of a million tear stained eyes
Don't be surprised, when a crack in the ice
Appears under your feet
You slip out of your depth and out of your mind
With your fear, flowing out behind you
As you claw the thin ice

...και για μια στιγμή σαν ο ουρανός όλος να κοκκίνισε ακόμα πιο πολύ, σαν τα Μάτια της Οικουμένης να έκλαιγαν με αυτά τα κατακόκκινα χρώματα που ξεχείλιζαν από το βάθος του ουρανού για όλα αυτά που χάθηκαν και πρόκειται να χαθούν... Ενός ουρανού από τον οποίο εκείνη τη στιγμή το λιγότερο που έλειπε ήταν τα ψηλά κτίρια.

Όλοι όσοι γράψαμε κάτι σε αυτό το blog αλλά και όλοι όσοι απλά έχουν συνδεθεί με αυτό για να γράψουν κάποια στιγμή, όλοι μας, ελπίζαμε ότι εκείνη η περίφημη πεταλούδα για την οποία έγραφα στο αρχικό post σε αυτό το blog, θα ήταν η αρχή μιας νέας εποχής όπου η άνω-θρώσκουσα υψιπέτεια, η ανάγκη για την Υψηλή ενατένιση θα έβρισκε το δρόμο της σε αυτή την περίεργη κατακερματισμένη κοινωνία. Μια πεταλούδα που θα γέμιζε χρώματα τον κόσμο όλο, που θα οδηγούσε τη ματιά μας ακόμα πιο ψηλά, σε δημιουργήματα που θα κοσμούσαν τον ουρανό.

Αυτό δεν ήταν γραφτό να γίνει. Η πεταλούδα που εκτινάχτηκε με ένα δυνατό κρότο από το κουκούλι της εκείνη την καταραμένη βραδιά της 6ης Δεκεμβρίου του 2008 δεν είχε πολύχρωμα φτερά. Ήταν μονοχρωματικά μεταλλική και συμμετρική, με μια κρύα και ανόσια απλουστευτική γεωμετρία πάνω της και αντί για φτερούγισμα έσκισε τον αέρα αφήνοντας στη σύντομη διάρκεια της πορείας της ένα ανατριχιαστικό σφύριγμα, σαν να την έσπρωχνε η σιωπηλή ανάσα χιλίων δαιμόνων μέχρι τη στιγμή που κατά πως λένε ορισμένοι, χτύπησε σε μια "ανελαστική" επιφάνεια πριν καταλήξει στον αρχαίο και νομοτελειακά διαλεγμένο στόχο της: Την σάρκα, το αίμα και την καρδιά ενός παιδιού 15 χρονών.

Έχουν γραφτεί και το κυριότερο διαπραχθεί τόσα πολλά από εκείνη τη στιγμή που ο αρχαίος χορός των δαιμόνων άρχισε για άλλη μια φορά να ανακατεύει την αρχαία πυρά με εκείνο τον γρήγορο, κυκλικό και ανεξέλεγκτο ρυθμό του, ενώ το περίεργο συνονθύλευμα ανθρώπων που επιβαρύνει καιρό τώρα με το βάρος και τις πράξεις του αυτή τη γωνιά της χθόνιας μητέρας όπως ήταν αναμενόμενο απέτυχε στη συγκεκριμένη δοκιμασία κατά κράτος και εκδήλωσε για άλλη φορά τον κοινωνικό κανιβαλισμό και τη συγκαλυμμένη μισανθρωπία του είτε πυροβολώντας, είτε εκτοξεύοντας ανώδυνες "ρεαλιστικές προσεγγίσεις", ανθρωποφαγικής υποκρισίας πίσω από τηλεοπτικά στούντιο, όλος αυτός ο βόρβορος της λεγόμενης "νεοΕλληνικής πραγματικότητας", όπως διαμορφώθηκε στη μετα-δικτατορική της εκδοχή, διερράγη σαν από καιρό έτοιμος και μας αποκάλυψε την αληθινή μας φύση, ένα καρμικό καλειδοσκόπιο με εκατομμύρια ανακλάσεις που οι νοητικοί μας αμφιβληστροειδείς με συμπονετική επιλεκτικότητα δε μας αφήνουν να αντιληφθούμε το πλήρες μέγεθος του, όσο και αν το υποψιαζόμαστε... Δε μας το επιτρέπουν...

Όπως δεν το επιτρέπουν οι καλοζωιστές πρωθυπουργοί-τροχονόμοι των συμφερόντων και των φτιαχτών "γκάλοπ". Δεν το επιτρέπουν οι "αξιωματικοί" αντιπολιτευόμενοι που βρυχώνται με ανάστημα κανίς και ξερογλείφονται βλέποντας να εξέρχονται αναβαπτισμένοι και άμωμοι στη συνείδηση ενός λαού που αποτελείται από θλιβερούς υπηκόους με στομάχια ιπποπόταμων, συνειδήσεις και καρδιά χοίρων, μάτια ύαινας, ψυχές βούβαλων, και εγκέφαλους και μνήμη χρυσόψαρου.

Δεν το επιτρέπουν οι ηλικιωμένοι ζάπλουτοι γενειοφόροι που γκαρίζουν επαναστατικά λόγια των οπισθίων της μαϊμούς χωρίς να προτείνουν ΤΙΠΟΤΑ ενώ νέμονται υποκριτικά τις προσόδους από το αστικό σύστημα που τους εξέθρεψε και το οποίο με περισσή παράνοια και αφροσύνη (νομίζουν πως) εκδικούνται, ενώ οι νεότεροι θλιβεροί μαθητευόμενοι τους, εμφανίζονται καθημερινά με ξυρισμένα πρόσωπα και μάτια αρπακτικών που στο βάθος τους υπάρχει ένα κατάμαυρο σκοτεινό μηδέν, περιμένοντας να σφετεριστούν και να σκοτώσουν ακόμα πιο ύπουλα από το πιστόλι του ενστόλου κρέατος αθώες και άγουρες παιδικές ψυχές, να συλήσουν και να ασχημονήσουν ψηφοθηρικά και αυτοί με τη σειρά τους πάνω στον πολιτισμό που τόσο μίσησαν.

Δεν το επιτρέπουν όμως και από την άλλη όλοι οι εκείνοι οι διευθυντάδες και τα μεγαλοστελέχη των επιχειρήσεων στα "γυάλινα" κολαστήρια της Κηφισίας, όλος αυτός ο πολιτισμός της γυαλιστερής εξαθλίωσης που δεν μπορεί να εγγυηθεί τίποτα σε κανέναν άσχετα από την απόδωση του γιατί οι ίδιοι οι κορυφαίοι αξιωματικοί του δεν μπορούν να συγκρατήσουν την απληστία τους. Εκεί που θα μπορούσε να υπάρχει μια στοιχειώδης κοινωνική συναίνεση, όχι σου λέει. Δημιουργούμε γραφεία-κολαστήρια, χώρους δουλειάς όπου αν μπορούσαν να μιλήσουν οι τοίχοι και οι μοκέτες θα μέναμε άφωνοι από τη βδελυρή φτήνια της ψυχής, την περιφρόνηση προς το φιλότιμο, την εργατικότητα και την αγαθή προαίρεση για χάρη της ρουφιανιάς, της δουλικής υποταγής στον ολίγιστο προϊστάμενο, και της κομπίνας. Και οι είλωτες αυτοί, θύματα, θύτες και δήμιοι, όλοι αναλώσιμοι, δεν έχουν καμία ΓΣΕΕ από πίσω τους να τους υποστηρίζει...

Δεν το επιτρέπει η "παιδεία" σε σχολεία-φυλακές εκτροφεία εκβαρβαρισμού, όπου υποπληρωμένοι και εξουθενωμένοι λειτουργοί προσπαθούν να νουθετήσουν κακοφορμισμένες άγουρες παιδικές ψυχές που εξωτερικεύουν τον πόνο τους καταστρέφοντας το γύρω περιβάλλον τους.

Δεν το επιτρέπουν οι πλανημένοι "ενεργοί πολίτες" οι οποίοι μέσα στην αγανάκτηση τους σταματάνε τα πάντα παίζοντας το παιχνίδι δημάρχων και πολιτικάντηδων οι οποίοι είτε από εμπάθεια είτε από συμφέρον σταματούν όχι μόνο ουρανοξύστες (που δεν.. τολμά κανείς να τους προτείνει με την τόση ιδεοληψία που κυριαρχεί) αλλά και αστικές αναπλάσεις κάθε είδους, εγκαταστάσεις ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, δρόμους, επεκτάσεις σιδηροδρομικών και οδικών δικτύων,

Δεν το επιτρέπουν οι περίεργοι νεόπλουτοι με το γυάλινο βλέμμα, την αίσθηση ανωτερότητας στην τροφική αλυσίδα (food chain), το παρκάρισμα των τζιπ παντού, μαύρων σαν το πουρί της πωρωμένης ψυχής τους, την αίσθηση του "ξέρεις ποιος είμαι εγώ", την ατιμωρησία, καθώς και οι κατασκευαστές-νυφίτσες (για να έρθουμε στα καθ' ημάς) οι οποίοι τόσα χρόνια δεν έχουν διαμαρτυρηθεί για το παράλογο όριο των 27 μέτρων, αλλά βολεύονται εκεί, με τις φτηνιάρικες λύσεις με τα τετραώροφα κτίρια γραφείων στα παραδρομάκια και σοκάκια της Κηφισίας για να τα έχουν καλά με όλους.

Δεν αντέχει η κοινωνία αυτή να δει το σιχαμερό της είδωλο, αντιδρά σπασμωδικά, σπαρταράει όταν εκτίθεται στο φως σαν τα ψάρια που ζουν σε αβυσσαλέα βάθη.

Έτσι, το βδελυρό οικοδόμημα του νεοΕλληνικού πολιτισμού κάηκε σαν το Χριστουγεννιάτικο δέντρο ενώ όλοι μας, μα όλοι μας, αποτύχαμε χαρακτηριστικά σε μια δοκιμασία όπου ανέτοιμοι οι μεγαλύτεροι βρεθήκαμε ξεχασμένοι μέσα στην επιμονή μας να επιβιώσουμε με τα ξεροκόμματα αξιοπρέπειας που μας πετούν οι Επικυρίαρχοι, ή να αγκαλιάσουμε υποκριτικές ιδεολογίες από ξεπεσμένα καθεστώτα που οι ίδιοι οι λαοί τους τα ξωπέταξαν, ή να ζητάμε ικμάδες ονείρου από την αυλή των άπληστων ολιγαρχών γιατί η χώρα, εγκλωβισμένη στην απληστία τους δεν έχει τους πόρους να προσφέρει ευκαιρίες σε όλους, ανέτοιμοι λοιπόν, δεν είδαμε τη συμφορά που πλησίαζε.

Οι δαίμονες μίλησαν μέσα μας σε γλώσσες παράξενες με εκατομμύρια ακατονόμαστους φθόγγους, με φωνήεντα δυσπρόφερτα, μας εμφύσησαν για άλλη μια φορά τον κυνισμό της θέσης και την μισαλλοδοξία προς κάθε αντί-θέση. Μας φτώχυναν πολύ, μας ξεζουμισαν.

Όπως συμβαίνει σε παρόμοιες περιπτώσεις, φοβάμαι πως σύντομα μια δικτατορία του απολύτου θα κυριαρχήσει. Σαν άνθρωποι, σαν κοινωνία και σαν χώρα, φοβάμαι ότι υποστήκαμε ΤΕΡΑΣΤΙΑ οπισθοδρόμηση όλοι μας ατομικά και συλλογικά, και για να επανέλθουμε στα καθ' ημάς, για το λόγο αυτό είναι μάλλον απίθανο να εξεταστεί ένα αίτημα κατασκευής ψηλών κτιρίων πλέον, εφόσον από τη μια έχουμε ένα εσμό μικροπολιτικών συμφερόντων που καθοδηγούνται από παμπόνηρους εχθρούς της προόδου και οι οποίοι προσβλέπουν -εν γνώσει του ότι βλάπτουν την κοινωνία- να προσποριστούν προσωπικά οφέλη από δήθεν κοινωνικούς αγώνες ματαιώνοντας τα πάντα, ενώ από την άλλη έχουμε να κάνουμε με ένα παράλυτο αστικό κράτος το οποίο κινείται ανάμεσα στη δολοφονία μικρών παιδιών από ενστόλους και στην ενοχική παραλυσία. Δεν υπάρχει η κοινωνική συναίνεση για μια τέτοια δημιουργική υπέρβαση...

Οπότε, μάλλον δε θα δούμε ουρανοξύστες για κάμποσο καιρό στην Αθήνα ή σε κάποια άλλη Ελληνική πόλη. Έχουμε από ότι φαίνεται ΠΑΡΑ ΠΟΛΛΑ θέματα, πιο επείγοντα που προηγούνται...

Ας λυθούν τουλάχιστον...

Στην ταινία "Reign of Fire" ακούγεται η φράση"

Envy the country that has heroes
Pity the country that needs them...

Στην περίπτωση μας ισχύει το:

Envy the country that has visions
Pity the country that needs them...

...και ευτυχισμένο το 2009 (όσο μπορεί να είναι)

Η Αθήνα και η Ανάγκη Δημιουργίας Νέου Επιχειρηματικού Κέντρου (2)

2008-10-10T08:00:00.012+03:00

Μαρούσι: Το... "skyline" του παραλίγο δεύτερου επιχειρηματικού κέντρου της Αθήνας και ο παραλογισμός του Αστικού κενού όπως φαίνεται από το "the Mall Athens". Κι' όμως ήμασταν τόσο κοντά...
________________________________________

Η συγκεκριμένη δημοσίευση έρχεται σαν συνέχεια μιας δημοσίευσης του ovem, φίλου και συνεργάτη στο Tall Athens Blog με τον ίδιο τίτλο (κλικ ΕΔΩ για να τη διαβάσετε), εξ ου και το νούμερο (2) που συνοδεύει τον τίτλο της δικής μου δημοσίευσης.

Αφορμή για το παρόν αποτέλεσε μια πρόσφατη έρευνα που διεξήχθη από τον Βρετανικό οίκο Real Estate, Cushman & Wakefield η Αθήνα βαθμολογείται στην τελευταία θέση από 34 πόλεις όσον αφορά τη λειτουργία της σαν "επιχειρηματικού κέντρου". Η έρευνα λαμβάνει υπόψη της τις γνώμες μεγάλου αριθμού στελεχών τα οποία βαθμολογούν την κάθε πόλη αναφορικά με μια σειρά συγκριτικών παραμέτρων.

Όπως φαίνεται και από τα αποτελέσματα της έρευνας είμαστε "χάλι μαύρο", παρά τις μεγάλες βελτιώσεις σε υποδομές μεταφορών ένεκα των Ολυμπιακών αγώνων του 2004, τα κοινοτικά πακέτα και δε συμμαζεύεται, μάλιστα σύμφωνα με την παραπάνω είμαστε και σε ακόμα χειρότερη μοίρα από το 1990, μια μακρινή εποχή που για τους περισσότερους που θυμούνται, άνετα θα την χαρακτήριζαν σαν "αστικό πρωτογονισμό" αναφορικά με την έλλειψη των υποδομών που στην κυριολεξία "ιδρώσαμε" και χρυσοπληρώσαμε για να αποκτήσουμε, όπως το Μετρό, το αεροδρόμιο, το τραμ, τους αυτοκινητοδρόμους, την περίφημη ανακατασκευή των Αρχαιολογικών χώρων (πεζοδρόμηση Δ. Αρεοπαγίτου κλπ), αναπαλαιώσεις ιστορικών και μη κτιρίων κοκ. .

Δίκαια κάποιος λοιπόν θα εδικαιούτο να αναρωτηθεί αφού πραγματοποιήσαμε τα (διόλου ασήμαντα) κατασκευαστικά έργα που αναφέρονται πιο πάνω, γιατί δεν μας... "βγαίνει το χαρτί" ιδίως όταν γίνεται (κατά πολλούς για πρώτη φορά συντονισμένη) προσπάθεια για την άνοδο του συνεδριακού τουρισμού στην Αθήνα, στην καθιέρωση της πόλης σαν συνεδριακού κέντρου, weekend break/ getaway destination και δε συμμαζεύεται, ενώ όντως τα κονδύλια και οι καμπάνιες για την προβολή της Αθήνας στο εξωτερικό φαίνονται να είναι πρωτόγνωρα; Τι φταίει;

Καιρός λοιπόν να ξεκαθαρίσουμε μερικά πράγματα...

Ι. Τι είναι ένα Επιχειρηματικό Κέντρο σε μια πόλη.

Κατ' αρχήν όταν μιλάμε για τη λειτουργία μιας πόλης ως επιχειρηματικό κέντρο, εννοούμε, πόσο αποτελεσματικά μπορεί η πόλη να στηρίξει με τις υποδομές που διαθέτει, τις λειτουργίες των επιχειρήσεων που θα την επέλεγαν σαν βάση τους. Κύριο ρόλο σε αυτή τη λειτουργία παίζει και η φυσική ύπαρξη ενός επιχειρηματικού κέντρου (CBD/ Downtown), το οποίο λογικό είναι να διαφέρει στην όψη και στις λειτουργίες, από το ιστορικό τμήμα της πόλης, ή από τις περιοχές κατοικιών.

Για να μορφώσουμε μια αρχική άποψη, σχετικά με τα παραπάνω, σύμφωνα με την Wikipedia, με τις λέξεις "επιχειρηματικό κέντρο" ορίζουμε το εμπορικό και ενίοτε γεωγραφικό σημείο μέσα στην πόλη το οποίο στο οποίο παρατηρείται συγκέντρωση εμπορικών, διοικητικών και οικονομικών λειτουργιών. Λόγω αυτής λειτουργικής συγκέντρωσης παρατηρείται και ανάλογη πύκνωση των εγκαταστάσεων ή κτισμάτων που φιλοξενούν αυτές τις λειτουργίες με αποτέλεσμα, στις περισσότερες αν όχι όλες τις μεγάλες πόλεις στον κόσμο που φιλοξενούν τέτοιου είδους πυρήνες αστικής λειτουργικότητας, να αποτελεί μια αποδεκτή πραγματικότητα το ύψος και η πυκνότητα των κτιρίων να είναι (κατά πολύ) μεγαλύτερα του μέσου όρου των κτιρίων της υπόλοιπης πόλης.

Βέβαια, εννοείται πως δε μπορεί ΟΛΗ η πόλη να έχει χαρακτηριστικά εμπορικού / επιχειρησιακού κέντρου διότι τότε θα ήταν τρομερά αφιλόξενη προς τους κατοίκους της. Παρόλα αυτά, φαίνεται ότι οι επιχειρηματικές λειτουργίες μιας πόλης, στο βαθμό που αυτές υπάρχουν ή υποστηρίζονται σε αυτή, απαιτούν μια σειρά ομοιογενών χαρακτηριστικών ώστε να μπορούν οι επιχειρήσεις να κάνουν καλύτερα τη δουλειά τους προς όποιο όφελος δικό τους αλλά και της αστικής κοινωνίας η οποία της φιλοξενεί.

ΙΙ. Αντιπαραβολή του "Ιστορικού" με το "Επιχειρηματικό Κέντρο" σε Ευρώπη και Β. Αμερική

Κλασικό παράδειγμα τέτοιων πόλεων με διακριτό επιχειρηματικό κέντρο αποτελούν για εμάς τους Ευρωπαίους οι Αμερικανικές (και τώρα και οι Ασιατικές) πόλεις όπου (ιδίως στη Β. Αμερική) το κέντρο των πόλεων (το γνωστό και σαν "downtown") αποτελείται από πολύ ψηλά κτίρια, ενώ στην περιφέρεια των πόλεων οι αστικές πυκνώσεις τείνουν να είναι κατά πολύ μικρότερες, με την εξαίρεση ενδεχομένως ορισμένων τοπικών διοικητικών και εμπορικών κέντρων όπως οι ανάλογες πχ στην Κηφισιά, ή Αγία Παρασκευή, με τη διαφορά ότι η δόμηση τείνει να είναι τρεις φορές πιο αραιή και οι δρόμοι τρεις φορές πιο φαρδιοί από τα σοκάκια που διασχίζουν τις ως άνω περιοχές.

Παρότι αυτό το μοντέλο υπήρξε επιτυχημένο στην Αμερική, στην Ευρώπη, λόγω της ιστορικότητας των πόλεων,οι προκλήσεις που έπρεπε να αντιμετωπιστούν ήταν πιο πολύπλοκες. Στη Β. Αμερική το ιστορικό κέντρο των πόλεων ήταν ή σχεδόν ανύπαρκτο, είτε είχε επιτυχώς συμμειχθεί με το οικονομικό κέντρο εφόσον, λόγω του μικρού χρονικού διαστήματος αστικής εξέλιξης (γύρω στα 200 χρόνια) διαφαινόταν μια ορατή συνέχεια ανάμεσα στο σχετικά πρόσφατο χτες και το (τότε) σήμερα ενώ το αύριο φαινόταν να είναι μια ελέγξιμη παράμετρος που μπορούσε εύκολα να ενσωματωθεί με φυσικό τρόπο στο ιστορικό συνεχές της πόλης χωρίς να προσβάλλει ιστορικές μνήμες.

Αντίθετα, στην Ευρώπη η έννοια του "ιστορικού κέντρου", μιας περιοχής δηλαδή που χαρακτηρίζεται από τοπόσημα, μνημεία και χρωματίζεται από ιστορικές μνήμες, ήταν πιο άμεση και αποτελούσε μια διαμορφωμένη αστική πραγματικότητα, για πόλεις μάλιστα όπως το Λονδίνο, η Βιεννη, η Μαδρίτη, η Ρώμη ή το Παρίσι, αντανακλούσε και στο αυτοκρατορικό παρελθόν των χωρών στις οποίες ανήκουν.

Σε αντίθεση με την Αμερική όμως η Ευρώπη βρέθηκε σε δύσκολη θέση, ιδίως μετά το Β' Παγκόσμιο πόλεμο. Και τούτο διότι σε αυτές τις πόλεις η (όποια) ανάπτυξη λάμβανε χώρα στο ήδη υπάρχον "κέντρο" και ξαφνικά βρέθηκε να χρησιμοποιεί τις όποιες υποδομές αιώνων απλά προσπαθώντας να συμβιβάσει την ιστορική κληρονομιά με νέα είδη λειτουργικών αναγκών όπου (πχ στο Λονδίνο) ιδίως πριν από κάποιες δεκαετίες οι περισσότερες από τις μεγάλες επιχειρήσεις στεγάζονταν σε κτίρια αιώνων (όπως πχ η Ασφαλιστική εταιρεία LLoyds), και μάλιστα η ιστορικότητα του εκάστοτε κτιρίου αποτελούσε και τεκμήριο κύρους ανεξάρτητα από το εάν οι ανάγκες της εκάστοτε εταιρείας ικανοποιούνταν από τη χρήση του υπεραιονόβιου κτιρίου στο οποίο στεγαζόταν (κατ αναλογία, τα κεντρικά γραφεία της Γενικής τράπεζας που για πολλές δεκαετίες στεγάζονταν στο μέχρι πρότινος κτίριο του Μετοχικού Ταμείου Στρατού, το γνωστό μας σήμερα City Link με το πολυκατάστημα Attica).

ΙΙΙ. Η Πρόκληση: Η Ενσωμάτωση της Νέας Επιχειρηματικότητας στην Ευρωπαϊκή Πόλη.

Η πρόκληση αναφορικά με το πως η ξέφρενη μεταπολεμική οικονομική ανάπτυξη που απαιτούσε θεμελιωδώς άλλες δομές και αστικές λειτουργίες θα ενσωματώνονταν μέσα σε ένα προϋπάρχοντα αστικό ιστό στην Ευρωπαϊκή πόλη, ήταν όπως όλοι φανταζόμαστε, μεγάλη.

Δεν ήταν τυχαίο ας πούμε το γεγονός ότι πόλεις όπως το Λονδίνο και το Παρίσι, πόλεις που, όπως και πολλές άλλες που ανέκαθεν χαρακτηριζόταν από τη βαρύτητα της ιστορικής μνήμης αλλά και συγκεκριμένη πολιτισμική ταυτότητα και κοινωνικά χαρακτηριστικά αντιμετώπισαν τη συγκεκριμένη πρόκληση με σοβαρότητα, αν και το Παρίσι φάνηκε τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή, να διαθέτει μεγαλύτερη οξυδέρκεια όσον αφορά τις δράσεις που θα έπρεπε να αναληφθούν.

Συγκεκριμένα, αντιμετωπίζοντας το σαφές δίλημμα του είτε να αφήσει να καταστραφεί το ιστορικό του κέντρο από μια ενδεχόμενη ανοικοδόμηση, είτε να βρεθεί σε υστέρηση σε σχέση με ανταγωνιστικές πόλεις μην επιτρέποντας την ανάπτυξη του επιχειρηματικού σκέλους των λειτουργιών της πόλης, προχώρησε στην τρίτη λύση, δηλαδή την κατασκευή εκ του μηδενός ενός δεύτερου πόλου αστικής ανάπτυξης όπου την μνημειακή ιστορικότητα του κλασικού "βαθέως κέντρου" θα τη διαδεχόταν βαθμιαία πάνω στον ίδιο αστικό άξονα (Place de La Concorde, Avenue des Champs Élises, Place de L' Étoile Avenue de La Grande Armée) μια νεωτερική αστικότητα όπου το μνημειακό στοιχείο θα είχε σαν αφετηρία την επιχειρηματική δημιουργία και όχι την κληρονομημένη ιστορική διαχρονικότητα.

Η Λεωφόρος των Ηλισίων Πεδίων (Avenue des Champs Élises) και το επιχειρηματικό κέντρο της La Defence όπως φαίνεται από την ταράτσα της Αψίδας του Θριάμβου (Ark de Triomphe)

Κατ' αυτό τον τρόπο δημιουργήθηκε ένα αστικό δίπολο όπου οι δύο θεμελιώδεις πυλώνες του σύγχρονου αστικού πολιτισμού, η ιστορική κληρονομιά και η επιχειρηματική δημιουργικότητα, ο σεβασμός στο παλιό και η άφοβη ενατένιση του καινούριου, έφθασαν -στην κυριολεξία- σε νέα ύψη!!! Αυτή είναι και η γνωστή μας περιοχή της La Defence η οποία στην ουσία βρίσκεται στην τομή των Δήμων Courbevoie, Nanterre και Puteaux και η οποία αποτελεί και το μέχρι στιγμής πλέον επιτυχημένο παράδειγμα του "διπόλου" σαν εργαλείου διαχείρισης αστικών πιέσεων.

Το παράδειγμα του Παρισιού είναι και το πιο χαρακτηριστικό, το πιο επιτυχημένο αλλά και το πιο παλιό αν και δεν άργησαν να ακολουθήσουν και το Λονδίνο (Canary Wharf), Η Μαδρίτη (Nazca, Paseo de la Castellana), Ευρωπαϊκή Κωνσταντινούπολη (τάχουμε πει) η Βιέννη (Donaw City) αλλά και οι περισσότερες (ή μήπως όλες; ) οι Ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

Πρωτεύοντα ρόλο φυσικά σε αυτή τμημάτων των παραπάνω πόλεων έπαιξε η κατασκευή ψηλών κτιρίων-ουρανοξυστών τα οποία έγιναν νέα αστικά σύμβολα και επέτρεψαν στις πόλεις να ανανεώσουν το δημιουργικό τους απόθεμα εφόσον η παράδοση με την εξέλιξη βάδισαν -και βαδίζουν στη συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων- χέρι χέρι.

IV. H Ατυχής Περίπτωση της Αθήνας

Σε αντίθεση με αυτά, η Αθήνα (όπως συμβαίνει συνήθως στην Ελλάδα) ακολούθησε μια φοβική και αλλοπρόσαλλη πορεία από το ένα άκρο στο άλλο, όσον αφορά την ένταξη του επιχειρηματικού κτιρίου στον αστικό της χώρο.

Στην αρχή είχαμε μια τολμηρή ακόμα και για τα διεθνή και Ευρωπαίκά δεδομένα, πλην όμως απρογραμμάτιστη εισαγωγή του διεθνούς στυλ (international style) από τα τέλη της δεκαετίας του 1960 η οποία εκφράστηκε ΚΑΙ με μια πρωτόγνωρη αύξηση του ύψους των κτιρίων σε μια προσπάθεια απόδοσης ενός κοσμοπολίτικου ύφους στην αρχιτεκτονική της πόλης.

Δυστυχώς τα αποτελέσματα δεν ήταν τα αναμενόμενα λόγω της σχετικής κατάχρησης του εργαλείου του ύψους από τους συνήθεις εργολάβους εφόσον, σε αντίθεση με ότι θα περίμενε κανένας, τα περισσότερα ψηλά κτίρια των Αθηνών ΔΕΝ είναι κτίρια γραφείων σχεδιασμένα από αρχιτέκτονες αλλά απλές πολυώροφες πολυκατοικίες άτακτα διεσπαρμένες στον αστικό ιστό.

Στις αρχές της δεκαετίας του 80 και κατόπιν αρκετών συζητήσεων οι οποίες άρχισαν από την πολιτική αλλαγή της μεταπολίτευσης και χρωματίστηκαν από μια γενικότερη συναισθηματική φόρτιση της εποχής, έχουμε μια συνεχή και βίαιη κατασυκοφάντηση των ψηλών κτιρίων αλλά και κατ' επέκταση των εταιρικών/ επαγγελματικών κτιρίων γενικότερα.

Όπως γνωρίζουν οι τακτικοί μας επισκέπτες και οι "ψαγμένοι" φίλοι μας εδώ πέρα, η μη κατασκευή ουρανοξυστών στην Αθήνα δεν οφείλεται σε κανένα μεταφυσικό αίτιο ή στην περίφημη "ψωροκώσταινα" που επικαλούνται κάποιοι αρνητιστές αλλά στο απλό γεγονός ότι στην Αθήνα τα ύψη των κτιρίων είναι δια νόμου καθηλωμένα στο μέγιστο ύψος των 27μ δηλαδή των επτά ορόφων εδώ και πολλά χρόνια, σύμφωνα με τον Γενικό Οικοδομικό Κανονισμό του 1985.

Τα επόμενα χρόνια, σε σύμπνοια με το γενικότερο πολιτικό κλίμα και την ιδεολογική κυριαρχία συγκεκριμένου μέρους του πολιτικού φάσματος στην Ελλάδα είχαμε μια συνεχή προσπάθεια αποδόμησης και δαιμονοποίησης των ψηλών/ "γυάλινων" κτιρίων αλλά και των επαγγελματικών κτιρίων εν γένει, η οποία εστιαζόταν στην συστηματική στοχοποίηση ορισμένων από τους πιο γνωστούς κατασκευαστές που ακόμα και σήμερα το όνομά τους αποτελεί "κόκκινο πανί" και σημείο απαξιωτικής αναφοράς ακόμα και από ηγετικά στελέχη του πολιτικού και τεχνικού κόσμου της χώρας τα οποία όμως πρόσκεινται εμφανώς σε πολιτικούς σχηματισμούς συγκεκριμένης ιδεολογικής απόχρωσης.

Μάλιστα, προκαλεί εντύπωση, ιδίως υπό το πρίσμα της γενικότερης ανομίας των τελευταίων δεκαετιών, το πως ο συγκεκριμένος νόμος τηρείται απαρέγκλιτα ενώ κατά τα άλλα, άλλα σημεία των πολεοδομικών και χωροταξικών διατάξεων παραβιάζονται κατά κόρον με αποτέλεσμα και οι βουνοκορφές να καταπατιούνται (χωρίς να έχει προηγηθεί απαραίτητα πυρκαγιά...) αλλά και αιγιαλοί να κτίζονται, και γενικά να κυριαρχεί η ανώμαλη εικόνα την οποία προσλαμβάνει ακόμα και ένας μη ειδικός περί τα χωροταξικά, πολεοδομικά και αρχιτεκτονικά θέματα. και παρόλα αυτά, η θεσμική αυστηρότητα της πολιτείας αλλά και η ανοχή μεγάλου μέρους της κοινωνίας ολόκληρης να εξαντλείται στο μένος κατά των ψηλών κτιρίων και των "γυάλινων πύργων" (που δεν χρειάζεται να είναι και γυάλινοι) του "μεγάλου κεφαλαίου" και "επώνυμων μεγαλοκατασκευαστών" ενώ τριγύρω μας από χωροταξικής άποψης καταλύεται το σύμπαν!!!

Όλα αυτά βέβαια σε αντίθεση με την πραγματικότητα όπου τα ψηλά/ "γυάλινα" κτίρια γραφείων αποτελούν μια ελαχιστότατη μειοψηφία σε σχέση με το σύνολο των κατασκευών στην τσιμεντοποιημένη Αθήνα του "ανώνυμου" εργολάβου πολυκατοικιών.

Για να μιλήσουμε και πιο συγκεκριμένα, στην Αθήνα έχουμε το παγκόσμιο παράδοξο - πρωτοτυπία σε σχέση με τον υπόλοιπο πολιτισμένο κόσμο), ότι, παρά το γεγονός ότι (όπως ήταν φυσικό και κατ' αναλογία με τα διεθνώς ισχύοντα για πόλεις του μεγέθους της Αθήνας) ενώ δύο λεωφόροι της πόλης (η Κηφισίας και Συγγρού) έγιναν οι κύριοι τόποι υποδοχής των αναγκών στέγασης εταιρικών/ επαγγελματικών κτιρίων, η κατασκευή των όποιων αυτών κτιρίων, κυρίως στη Λεωφόρο Κηφισίας είναι αποτέλεσμα "κλεφτοπολέμου", αντεκδικήσεων, και συμβιβασμών μεταξύ κατασκευαστών, των "περιοίκων", ομάδων πολιτών, της πολιτείας, των τοπικών αρχών, θεσμικών οργάνων (πχ Συμβούλιο της Επικρατείας), παρά μια ομαλή εφαρμογή ενός πολεοδομικού σχεδιασμού και των σχετικών με αυτόν προβλέψεων.

Με βάση τα όσα είπαμε πιο πάνω, ας δούμε ποιες προϋποθέσεις δεν τηρεί η Αθήνα για να θεωρηθεί σύγχρονο επιχειρηματικό κέντρο παρότι οι υποδομές της έχουν πανθομολογούμενα, βελτιωθεί αισθητά:

-Οι κτιριακές απαιτήσεις των επαγγελματικών χώρων είναι ιδιαίτερες και δεν έχουν καμία σχέση με χώρους κατοικίας ή/ και εστίασης.

Ένας "αστικός μύθος" που συντηρείται και από τις εγχώριες εταιρείες Real Estate είναι ότι η Αθήνα παρουσιάζει επάρκεια χώρων γραφείων, ιδίως αν θεωρήσουμε την παρούσα κατάσταση υπό το πρίσμα της οικονομικής κρίσης των τελευταίων μηνών.

Η αλήθεια δεν είναι ακριβώς έτσι. Πολλοί από τους προσφερόμενους χώρους είναι ακατάλληλοι διότι πρόκειται για κτίρια σε ακατάλληλες τοποθεσίες (πχ στενούς δρόμους με δυσκολία πρόσβασης, βλέπε πάροδοι Μιχαλακοπούλου και Κηφισίας - Παράδεισοσ Αμαρουσίου), έλλειψη χώρων πάρκινγκ λόγω στενού οικοπέδου, γειτνίαση και όχληση σε/ από κτίρια κατοικιών, μικρό μέγεθος χώρων και κτιρίου, απόσταση από οργανωμένες υπηρεσίες εστίασης, σίτισης και φύλαξης του ακινήτου κλπ.

Έτσι, μπορεί να νομίζουμε εμείς ότι ένα κτίριο είναι "κατάλληλο" γιατί έχει γυάλινη πρόσοψη αλλά δυστυχώς ΔΕΝ είναι έτσι. Δεν μπορεί να είναι τυχαίο εξάλλου ότι η εταιρεία που διεξήγαγε την έρευνα (Cushman & Wakefield) στεγάζεται στον 15ο όροφο του Πύργου των Αθηνών, όπως επίσης στο ίδιο κτίριο και σε ψηλό όροφο στεγάζεται και η εταιρεία Regus η οποία είναι κορυφή στην παροχή επαγγελματικών χώρων προς ενοικίαση. Και άσε τους άλλους να στριμώχνονται στα "συγκροτήματα γραφείων των παρόδων της Μιχαλακοπουλου .

Οι παραπάνω επιλογές των δυο εταιρειών όσον αφορά τον "Πύργο" των Αθηνών (1971!!!) οφείλονται στο ότι οι σύγχρονες εταιρείες απαιτούν μεγάλους χώρους ώστε να επιτυγχάνεται συνέργεια λειτουργιών εφόσον τα λειτουργικά τμήματα ενός οργανισμού ή/ και μιας επιχείρησης επικοινωνούν καλύτερα και η μετακίνηση των στελεχών είναι ευκολότερη, παρά στην περίπτωση που τα τμήματα μιας επιχείρησης είναι διάσπαρτα.

Επιπλέον, η χρήση κυρίως συγκροτημάτων ψηλών κτιρίων επιτρέπει λόγω μεγέθους το σχεδιασμό τους από κάποιον ικανό αρχιτέκτονα με το σκοπό φυσικά της δημιουργίας ενός κτίσματος που πέρα από τη λειτουργική του αποτελεσματικότητα παρουσιάζει μια εικόνα υψηλής αισθητικής η οποία είναι αφ' ενός προς όφελος της επιχείρησης ή των επιχειρήσεων που στεγάζονται εκεί, αφ' ετέρου έχει και πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα στην αξία της γης παρακείμενων κτισμάτων (όσοι έβοσκαν πρόβατα στα χωράφια τους που ήταν δίπλα στα πρώτα κτίρια γραφείων στην Κηφισίας σήμερα είναι ζάπλουτοι).

Η κατασκευή ψηλών κτιρίων επιτρέπει την κατασκευή κτιρίων μεγάλων τάξεων μεγέθους, με υψηλή αισθητική αλλά και χαμηλό ίχνος κάλυψης οικοπέδου επιτρέποντας έτσι την ύπαρξη παραπλεύρως ελευθέρων χώρων.

Παράδειγμα: To επιχειρηματικό κέντρο της Μελβούρνης

Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να δούμε τι θα κάνουμε. Είναι αστείο ας πούμε η αίθουσα συσκέψεων σε μικροσκοπικά "γυάλινα" κτίρια γραφείων στα βόρεια προάστια μέσα στα μικροσκοπικά οικοπεδάκια να έχουν θέα στη μπουγάδα της γειτόνισσας. Έλεος!!!

-Η ύπαρξη ευνοϊκού κλίματος προς την επιχειρηματικότητα και τα κτίρια που τη στεγάζουν

Αν ανατρέξουμε σε οποιαδήποτε πηγή, θα παρατηρήσουμε ότι όσον αφορά την ενίσχυση της επιχειρηματικότητας η Ελλάδα είναι ουραγός και αυτό φυσικά αντανακλά και στις απαντήσεις που έδωσαν τα ξένα στελέχη που συμμετείχαν στην έρευνα. Ίσως όσοι κατοικούμε στην Ελλάδα δεν το αντιλαμβανόμαστε αλλά η επιχειρηματικότητα στην Ελλάδα βάλλεται. Βάλλεται και από το κράτος με υπέρμετρη φορολογία σε αντιστάθμισμα τις ανικανότητας του να μαζέψει τους φόρους, βάλλεται και εν τη γενέσει της εφόσον για την ίδρυση μιας μικρομεσαίας επιχείρησης απαιτούνται 15 διαδικασίες και 169 ημέρες (κατι παραπάνω από 6 μήνες δηλαδή!!!).

Ταυτόχρονα, από τα χείλη πολιτικών και μάλιστα προέδρων κοινοβουλευτικών κομμάτων εντός του κοινοβουλίου ονοματίζονται κατ' εξακολούθηση σε σχετικές ανακοινώσεις στελέχη εταιρειών με περιφρονητικό ύφος με την ευκαιρία της ανακοίνωσης από το ΥΠΕΧΩΔΕ των σχεδίων για το Ελληνικό, ενώ σε κομματικές εφημερίδες κοινοβουλευτικού κόμματος της ελάσσονος αντιπολίτευσης αναγράφεται η αποτρόπαια πιθανότητα να χτιστούν "ακόμα και ουρανοξύστες από το μεγάλο κεφάλαιο", ενώ στην πρώην ιδεολογική τους μητέρα ο ίδιος ο αρχηγός του κράτους επέβαλε να... χτιστούν επτά ουρανοξύστες τη δεκαετία του 50 επειδή επισκέφτηκε τη Νέα Υόρκη και... ζήλεψε.

Δεν πρέπει επίσης να ξεχνάμε την σύνδεση των ψηλών κτιρίων με τη... δικτατορία καθώς και τον πόλεμο κατά των όσων κτιρίων που στεγάζουν επιχειρήσεις στη χώρα μας τα οποία σχεδόν δεν θεωρούνται αρχιτεκτονήματα από μερίδα του αρχιτεκτονικού κατεστημένου, ακόμα και αν τα περισσότερα από αυτά τα κτίρια, ιδίως τα λεγόμενα "υψηλής προβολής" όσο ακατάλληλα και αν είναι, είναι ίσως τα μόνα τα οποία σχεδιάζονται από αρχιτέκτονες σε αντίθεση με τις απειράριθμες πολυκατοικίες που σχεδιάζονται από πολιτικούς μηχανικούς αλλά κανένας δεν τις... κυνηγά επί της ουσίας, γι΄αυτό έχω την αίσθηση ότι τα περισσότερα κτίρια που ματαιώνονται ΔΕΝ είναι κτίρια κατοικιών.

Σαν συμπέρασμα, δεν ακούγεται παράδοξο αυτό πού ήδη αναφέρθηκε πιο πάνω, ότι δηλαδή στην ουσία, η ύπαρξη και μόνο των λιγοστών αξιόλογων κτιρίων γραφείων είναι μάλλον αποτέλεσμα συμβιβασμού μεταξύ των αλληλοσυγκρουόμενων συμφερόντων και βουλήσεων περιοίκων, ομάδων πολιτών, οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης, θεσμικών παραγόντων οι οποίοι μπορούν να επεμβαίνουν στα όρια της νομοθέτησης κατά πως ερμηνεύουν τη νομοθεσία (ΠΧ ΣτΕ, Συμβούλιο της Επικρατείας) το οποίο λόγω της πολυνομίας, της εγνωσμένης θεσμικής αυστηρότητας απέναντι στο μεγάλο και ψηλό κτίριο, αλλά και του αργού ρυθμού εκδίκασης των υποθέσεων καθίσταται πολλές φορές εν τη αγνοία του όργανο εκβιαστών (ή μου δίνεις τόσα ή σε πάω στο ΣτΕ και καλά... ξεμπερδέματα του Αγίου Πέτρου ανήμερα).

Φυσικά το παραπάνω αντικατοπτρίζει το αρνητικό κοινωνικό κλίμα απέναντι σε κτίρια κατάλληλα για τη στέγαση επιχειρήσεων, καθώς και την απροθυμία της εκάστοτε κυβέρνησης να χαράξει μια πολιτική επί του θέματος και να συγκρουστεί με τις ομάδες και τα πρόσωπα τα οποία για ίδιον ή αλλότριο συμφέρον κινούν τα νήματα της αυτοκτονικής ιδεοληψίας στο θέμα των ψηλών κατασκευών στην χώρα μας.

-Άλλοι παράγοντες που είναι εξίσου σοβαροί, όπως το χαμηλό επίπεδο των υπηρεσιών υγείας, παιδείας, και άλλων δημοσίων οργανισμών.

Εν τάχει, διότι δεν είναι το κύριο θέμα του παρόντος αλλά αξίζει να αναφερθεί, το ξένο στέλεχος θα έχει μεγάλη δυσκολία να βρει καλό σχολείο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης για τα παιδιά του, η δε απουσία αναγνωρισμένων από την Ελλάδα προσβάσιμων τριτοβάθμιων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων για τα παιδιά του (λόγω των γνωστών απαγορεύσεων αλλά και των αυτοκτονικά εσωστρεφικών "ιδιορρυθμιών" των Ελληνικών τριτοβαθμίων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων -για όποιο παιδί ξένου είναι τόσο τρελό ώστε να μπει σε μια τέτοια περιπέτεια) κάνει το θέμα σχεδόν απαγορευτικό για οποιοδήποτε έχει παιδί ηλικίας πάνω από τα 18.

Επίσης, δεν πρέπει να ξεχνάμε την γραφειοκρατία του δημοσίου τομέα σε κάθε βήμα της ζωής του στελέχους, τις πολιτισμικές "ιδιαιτερότητες" της σύγχρονης Ελλάδας, την δυσκολία εκμάθησης της Ελληνικής γλώσσας. Μόνο παρήγορο σημείο η γλωσσομάθεια του μέσου Έλληνα η οποία επιτρέπει την επικοινωνία με το ξένο στέλεχος (αθάνατα φροντιστήρια ξένων γλωσσών. !!!)

V. Τι πρέπει να γίνει

Το πρώτο που πρέπει να συνειδητοποιήσουμε είναι ότι η Αθήνα είναι μια πόλη αφιλόξενη για τους κατοίκους της, πόσο μάλλον για τα ξένα στελέχη επιχειρήσεων. Μπορεί εμείς να χαιρόμαστε τον ήλιο, τη φραπεδιά, τα μπανάκια το καλοκαίρι, την ανεμελιά, τα μπαράκια αλλά αν μας ενδιαφέρει η στήριξη της Αθήνας όσον αφορά το επιχειρηματικό σκέλος πρέπει να καταλάβουμε ότι αν τα πολλά μικρά και μεγάλα που κάνουν τη ζωή μας πατίνι ώρες ώρες μπορεί να είναι άκρως εκνευριστικά (στην καλύτερη περίπτωση) για μας, εν τούτοις είναι επικίνδυνα για ένα άνθρωπο σε πόστο υψηλής ευθύνης και ο οποίος έχει και το μειονέκτημα ότι δεν μιλάει τη γλώσσα μας.

Το δεύτερο που πρέπει να διερωτηθούμε είναι το αν θέλουμε ξένα στελέχη και ενδεχόμενα ξένες επιχειρήσεις στη χώρα μας. Ακούγεται αστείο αλλά με ετούτα και με εκείνα, συμπεριφερόμαστε πολλές φορές σουρεαλιστικά. Μισούμε ας πούμε ιδεολογικά την ιδέα του ατσαλάκωτου στελέχους στον ουρανοξύστη ή στο μεγάλο εταιρικό κτίριο; Μα έχουμε το δικαίωμα ή την επιλογή (και από τα αποτελέσματα της έρευνας φαίνεται ότι την έχουμε κάνει ήδη ...) με εύσχημο τρόπο να μην τους... ενθαρρύνουμε να εγκατασταθούν στα... μέρη μας. Αν όμως τους θέλουμε, πρέπει να τους εξασφαλίσουμε ένα minimum ποιότητας υπηρεσιών την οποία που να πάρει η ευχή δικαιούμαστε και για τους εαυτούς μας. Εκτός αν ήδη εγκαταλείψαμε τα υψηλά όνειρα για "επιχειρηματικά κέντρα της Μεσογείου" και ακούγονται ρυθμικά και πάλι από τη γωνία οι τρύπιες παντόφλες της... θείας Ψωροκώσταινας την οποία θυμόμαστε και επικαλούμαστε όταν αρχίζουν οι δύσκολες προκλήσεις .

Σε κάθε περίπτωση όμως, αν επιλογή μας είναι η Αθήνα εκτός από μια καλή μεσανατολική πόλη να γίνει όντως επιχειρηματικό κέντρο, τότε θα πρέπει να προσπαθήσουμε πολύ. Και όσον αφορά την αλλαγή στάσης απέναντι στην επιχειρηματικότητα, αλλά και σε ένα άλλο αστικό προσανατολισμό όπως τον περιγράφουμε και εγώ και οι άλλοι φίλοι στα blogs και τα forums.

Χωρίς νεοπλουτίστικες υστερίες θα πρέπει να επιλεγούν δυο τρία μέρη (ταχουμε πει, μην τα ξαναλέμε) όπου θα κατασκευαστούν οι απαραίτητες υποδομές να στεγάσουν επιχειρήσεις και να δώσουν μια νέα εικόνα στην πόλη. Ύστερα, θα πρέπει να υπάρξει σχέδιο το οποίο θα περιλαμβάνει την ένταξη των ψηλών κτιρίων στον αστικό ιστό της πόλης πράγμα το οποίο γίνεται με την ύπαρξη ΠΟΛΛΩΝ ελεύθερων και ελεύθερα προσβάσιμων χώρων (όχι άλλοι βλοσυροί security στα αίθρια των πενταώροφων της Κηφισίας, λες και φυλάνε τον Πάπα, καταντάει αστείο ), όπου οι Αθηναίοι θα εξοικειωθούν με τις κλίμακες αυτών των αναπτύξεων.

Τέλος, οι δράσεις αυτές θα πρέπει να είναι μέρος μιας ευρύτερης δυναμικής επέμβασης ανάταξης της πόλης της Αθήνας, η οποία θα περιλαμβάνει ΚΑΙ εκτάσεις υψηλού πρασίνου που όλοι το θέλουν αλλά ποτέ δεν γίνεται, ΚΑΙ ποδηλατόδρομους, ΚΑΙ οτιδήποτε χρειάζεται τέλος πάντων αυτή η δύσμοιρη πόλη. Θα πάρει χρόνο, δεκαετίες ενδεχομένως εφόσον όλες οι πόλεις εξελίσσονται στο διηνεκές. Παρόλα αυτά, σε ελάχιστα χρόνια, όταν τα πρώτα κτίρια θα έχουν ολοκληρωθεί και οι περιβάλλοντες χώροι τους θα έχουν ήδη διαμορφωθεί, θα έχει γίνει ένα ελπιδοφόρο ξεκίνημα το οποίο θα δώσει νέα πνοή στο σημείο της συγκεκριμένης ανάπτυξης (Ελαιώνας; )

Εκείνο όμως από το οποίο πρέπει πάση θυσία να ξεφύγουμε, και γι' αυτό αγωνιζόμαστε όλοι οι φίλοι εδώ πέρα, είναι η μίζερη λογική των απαγορεύσεων, των αφοριστικών ιδεοληψιών, με λίγα λόγια της αποξένωσης από το σύγχρονο αστικό γίγνεσθαι και πράττειν.

Η συγκεκριμένη έρευνα στην οποία αναφερόμαστε χτύπησε ένα μεγάλο καμπανάκι εφόσον δεν προέρχεται ούτε από εμάς τους ίδιους, ούτε από τουρίστες της μιας βραδιάς, αλλά από επαγγελματίες και μας λέει πολλά ανησυχητικά μεν, χρήσιμα δε πράγματα τα οποία δεν τα ακούμε διότι νομίζουμε μέσα στην αυταρέσκεια μας πως επειδή κάναμε ένα Μετρό, μια Αττική οδό και ένα EL. Venizelos, καθαρίσαμε για άλλα πενήντα χρόνια .

Λάθος!!!

Ο αγώνας για την Υψηλή Αθήνα μόλις άρχισε και συνεχίζεται.

Ας είμαστε έτοιμοι για την συνέχεια, για μια Αθήνα που όντως μας αξίζει, την δικαιούμαστε και μπορούμε να την κατακτήσουμε!!!.

Οι Ουρανοξύστες της Κωνσταντινούπολης και μερικά διδάγματα για την Αθήνα

2008-09-14T23:17:00.026+03:00

Πανoράματα των ουρανοξυστών της Κωνσταντινούπολης από την Ασιατική πλευρά (Camlica)

1. Η "Άλλη" Κωνσταντινούπολη

Λόγω της ιστορικής της σχέσης με τον Ελληνικό γεωγραφικό και εθνικό χώρο ή Κωνσταντινούπολη ανέκαθεν δημιουργούσε στους Έλληνες μια αντιφατική εντύπωση ανάμεσα στο μύθο και την πραγματικότητα. Εννοείται πως, για τους ξεριζωμένους Έλληνες κατοίκους της η ανάμνηση του αποχωρισμού αποτελεί μια οδυνηρή εμπειρία. Από την άλλη όμως, μεγάλο μέρος της οδύνης δεν αποτελούν μόνο τα πάνδεινα που υπέστησαν οι πρόσφυγες Πολίτες Έλληνες, αλλά ο καθαυτό αποχωρισμός και ο ξεριζωμός "από μια τέτοια πόλη", όπως πολύ παραστατικά το λέει και ο χαρακτήρας που υποδύεται ο Ιεροκλής Μηχαηλίδης στην ταινία του Τάσου Μπουλμέτη "Πολίτικη Κουζίνα".

Οι ζωντανές διηγήσεις των πρώην κατοίκων της Πόλης που ήρθαν στην Ελλάδα πριν τη δεκαετία του 1960 περιγράφουν μια όμορφη, γραφική, πλην ξεχασμένη από το χρόνο και σχεδόν υπανάπτυκτη πόλη γύρω στο ένα με δύο εκατομμύρια κατοίκους (όσο και η Αθήνα δηλαδή), με πολλές φυσικές ομορφιές αλλά και άσχημα σημεία, τα οποία όμως τα κάλυπτε (και τα καλύπτει ακόμα) σαν μαγική ομίχλη η αύρα του Βοσπόρου που διαπνέει αυτή τη μοναδική από κάθε άποψη πόλη των δύο ηπείρων.

Απόγευμα στην Πόλη - Μερική άποψη της γέφυρας του Γαλατά και των τζαμιών

Αποτελεί έκπληξη λοιπόν για τον πολύ κόσμο όταν τυχαία, βλέποντας φωτογραφίες από ηλεκτρονικές ή έντυπες πηγές, ή κατόπιν διηγήσεων μαθαίνει μια "άλλη πλευρά" της Πόλης όπου ολόκληρες περιοχές έχουν μεταμορφωθεί σε υψηλού επιπέδου αστικά περιβάλλοντα τα οποία σε καμία περίπτωση δεν θυμίζουν τις διηγήσεις και εικόνες άλλων εποχών (πχ παζάρια, τζαμιά, κλπ), εικόνες που πολλές φορές πολλές φορές απουσιάζουν από τους σημερινούς τουριστικούς χάρτες και οδηγούς, οι οποίοι στην πλειοψηφία τους σχεδόν αποσιωπούν ή/ και αγνοούν την μοντέρνα της όψη.

Και όμως, στην πραγματικότητα, ολόκληρες περιοχές της Πόλης μεταβάλλονται τάχιστα σε εμπορικά και επιχειρηματικά κέντρα με ευρείες λεωφόρους, βουλεβάρτα και άφθονα πάρκα, εμπορικά κέντρα και καταστήματα (όπου το μεγαλύτερο, το Cevahir Mall περιλαμβάνει 348.000 τετρ. μέτρα ενοικιάσιμων χώρων – κάντε σύγκριση με τα 58.500 του "the Mall Athens" για να καταλάβετε για τι μέγεθος μιλάμε, και αυτό είναι το μεγαλύτερο από καμιά δεκαπενταριά σε όλη την Κωνσταντινούπολη που είναι σε μέγεθος μεγαλύτερο, ίδιο ή/ και συγκρίσιμο με το "Mall"), μεγάλα ξενοδοχεία, εξαιρετικής ποιότητας συγκροτήματα κατοικιών…

…και φυσικά ουρανοξύστες.

Βλέποντας μια εικόνα σαν την παραπάνω η οποία φυσικά διαφέρει από αυτό που πολλοί Έλληνες θα ήθελαν να μοιάζει η Πόλη, και μετά από κάποιες στιγμές αμηχανίας αρχίζουν συνήθως και τα σχόλια τα οποία στην πλειοψηφία τους είναι είτε συγκρατημένα, είτε ανοικτά πικρόχολα. (εντάξει, έχτισαν και δυο ουρανοξύστες και τι έγινε, η υπόλοιπη πόλη είναι ερείπια, ότι και αν κάνουν Ευρωπαίοι δε γίνονται, κλπ κλπ).

Είναι όμως έτσι;

2. Ουρανοξύστες στην Κωνσταντινούπολη – Μια επισκόπηση

Κατά μια μεγάλη ειρωνεία της τύχης η αρχή της κατασκευής πραγματικά ψηλών κτιρίων στην Κωνσταντινούπολη άρχισε στα μέσα της δεκαετίας του 80, ακριβώς τη στιγμή που η ανέγερση τους απαγορεύτηκε στην Αθήνα με το Γενικό Οικοδομικό Κανονισμό του 1985. Μέχρι εκείνη τη στιγμή, η Αθήνα είχε ήδη δημιουργήσει ένα απόθεμα 40+ κτιρίων από 12 έως 28 πατώματα, εκ των οποίων ορισμένα, όπως πχ τα ψηλά κτίρια των Αμπελοκήπων, έδιναν, ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του 70 από ορισμένες γωνίες την εντύπωση ενός πρωτογενούς skyline (ουρανογραμμή της πόλης που σχηματίζεται από ψηλά κτίρια).

Τα λιγοστά ψηλά κτίρια της Αθήνας στους Αμπελοκήπους από το Χίλτον
(c) Γρηγόρης Μαλούκος - gm2263

Από τότε σχεδόν τίποτα δεν άλλαξε στον ορίζοντα της Αθήνας με αποτέλεσμα η μεν Αθήνα να δίνει την εντύπωση μιας περίεργης στασιμότητας σε όλη της την έκταση και όχι μόνο όπως θα περίμενε κανείς, στις περιοχές πλησίον του ιστορικού κέντρου, ενώ η Κωνσταντινούπολη από την άλλη, τουλάχιστον στο θέμα των κτιριακών υποδομών να φαίνεται ότι προοδεύει συνεχώς. Και ενώ πράγματι, οι απέραντες λαϊκές συνοικίες με τα αυθαίρετα κτίσματα τις γνωστές "κατοικίες της μιας νυκτός" (overnight dwellings ή gecekondu στην Τουρκική γλώσσα), συνεχίζουν να υπάρχουν, από την άλλη, διαπιστώνει κανείς μια αυξημένη κινητικότητα, μια "αγωνία" θα έλεγε κανένας, οι όποιες άσχημες εικόνας να μην είναι ορατές από τον μέσο τουρίστα (εκτός και εάν κάποιος την "ψάξει" τη φάση), και το κυριότερο, εκεί που φαίνονται, να δίνουν την περίπτωση μιας προσωρινής και όχι παγιωμένης κατάστασης η οποία όπου να' ναι θα αλλάξει.

Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η εξέλιξη και η εξάπλωση της κατασκευής ψηλών κτιρίων στην Κωνσταντινούπολη αποτελεί μια καλοδουλεμένη εκδοχή ενός Ελληνικού μοντέλου που θα μπορούσε να είχε εφαρμοστεί και στην Αθήνα σε ένα εναλλακτικό σύμπαν. Αυτή, κυρίως όσον αφορά την ανάπτυξη ουρανοξυστών "γοήτρου" (δηλαδή των γνωστών πολυώροφων κτιρίων με γυάλινες προσόψεις), φαίνεται να ανέπτυξε την χωροθέτηση τους πάνω σε ένα εκτεταμένο οδικό άξονα όπως πριν από 30-35 χρόνια φαινόταν ότι θα γινόταν με τη λεωφόρο Συγγρού και τη Λεωφόρο Κηφισίας οι οποίες συγκεντρώνουν ένα μεγάλο αριθμό ψηλών κτιρίων αλλά και χαμηλών τα οποία ακολούθησαν στις δεκαετίες του 80 και μετέπειτα και αποτελούν δείγματα -άλλες φορές πετυχημένα και άλλες όχι- "αρχιτεκτονικής γοήτρου".

Στην περίπτωση της Κωνσταντινούπολης ο συγκεκριμένος οδικός άξονας φαίνεται να είναι η αυτός που αρχίζει από τη λεωφόρο Barbaros (από το γνωστό πειρατή Μπαρμπαρόσσα) και συνεχίζει σαν Λεωφόρος Buyukdere. Αν θα θέλαμε να εντοπίσουμε τα σημεία πύκνωσης την κάθετης ανάπτυξης της Πόλης, θα βλέπαμε ότι αυτή επικεντρώνεται σε τέσσερα σημεία, από τα οποία τα τρία, δηλαδή οι συνοικίες Levent, Maslak και Sisli βρίσκονται πάνω στο συγκεκριμένο οδικό άξονα ή σε παρακείμενες περιοχές, ενώ η τέταρτη ανάπτυξη, στην περιοχή του Kozyatagi βρίσκεται στην Ασιατική πλευρά της πόλης και στην ουσία λαμβάνει χώρα γύρω από το τεράστιο Carrefour της περιοχής.

Στην παρακάτω φωτογραφία σημειώνονται με κίτρινα γράμματα αυτές οι περιοχές (κλικ στην φωτογραφία για ανάπτυξη:

Επεξεργασμένος χάρτης με τις κυριότερες περιοχές συγκεντρώσεις ψηλών κτιρίων επαγγελματικής χρήσης στην Πόλη
(c) Google Earth

3. Κάθετες αναπτύξεις στην Κωνσταντινούπολη

-Levent

Η περιοχή του Levent με αναπαράσταση του υπό περάτωση αυτή τη στιγμή νέου ψηλώτερου κτιριου "Sapphire of Istanbul" (ύψος 261μ) στα δεξιά της εικόνας
(c) WoW Turkey.com

Είναι ίσως η χαρακτηριστικότερη περιοχή υψηλών κτιρίων της πόλης και κατά πολλούς το καμάρι της, εφόσον εκεί υπάρχουν αν όχι τα ομορφότερα, πάντως τα εντυπωσιακότερα ψηλά κτίρια της Κωνσταντινούπόλης. Η δόμηση της περιοχής είναι σχετικά αραιή, με άφθονους ελεύθερους δημόσιους χώρους και ένα από τα χαρακτηριστικά της (και όχι μόνον) είναι η πληθώρα δίδυμων πύργων που στη βάση τους υπάρχουν εμπορικά κέντρα. Τα πιό χαρακτηριστικά από αυτά είναι το Metrocity Millennuium και το Istanbul Kanyon.

Ίσως σε κάποια παράλληλη διάσταση, η Λεωφόρος Κηφησίας από το ύψος του "Υγεία" μέχρι τη διασταύρωση με την Αττική οδό να έμοιαζε κάπως έτσι, εφόσον σε κάποια σημεία της τη θυμίζει πολύ...

Οι φωτογραφίες που ακολουθούν είναι από από το Levent και έχουν τραβηχτεί ανά διάφορες περιόδους και γι' αυτό οι προσεκτικοί παρατηρητές μπορεί να παρατηρήσουν τις ελλείψεις ή προσθέσεις σε ορισμένα κτίρια ανάλογα με το πόσο πρόσφατη είναι η κάθε φωτογραφία.

Όλες οι επόμενες φωτογραφίες του κειμένου (c) Wow Turkey, skyscrapercity.com ή/ και skyscraperlife.com εκτός αν αναφέρεται διαφορετικός δικαιούχος.

Αυτό πρέπει να είναι το χρηματιστήριο της Πόλης το οποίο φυσικά σε καμιά περίπτωση δε θυμίζει το νέο αποτυχημένο κτίριο του ΧΑΑ της Λ. Καβάλας.

Στην επόμενη φωτογραφία βλέπουμε ένα τμήμα του εμπορικού κέντρου Istanbul Kanyon όπως φαίνεται από ένα από τα κτίρια του συγκροτήματος.

Θα μπορούσε να είναι το ως ώρας άκτιστο οικόπεδο δίπλα από το "Υγεία" στη Λεωφόρο Κηφισίας. Σε μια παράλληλη πραγματικότητα, ίσως...

Η επόμενη φωτογραφία είναι αφιερωμένη εξαιρετικά σε όσους είτε επίτηδες είτε λόγω πλάνης διαδίδουν ότι οι ουρανοξύστες συνοδεύονται από μείωση του αστικού πρασίνου:

Φανταστείτε τον Ελαιώνα έτσι σε καμιά δεκαριά χρόνια (λέμε τώρα, dream on...)

-Maslak

Η περιοχή αυτή βρίσκεται προς τα βόρεια και σχεδόν στα όρια της πόλης πάνω στη Λεωφόρο Buyukdere. Η πρώτη γενεά κτιρίων της κατασκευάστηνε στστα μέσα της δεκαετίας του 1990. Η πυκνότητα δόμησης, χωρίς να είναι απαγορευτική, εν τούτοις είναι πιό υψηλή από αυτή του Levent. Μεγάλο αντιστάθμισμα όμως σε αυτό αποτελεί η γειτνίαση της περιοχής με εμγάλες εκτάσεις δασών και γενικά υψηλού περιαστικού πρασίνου.

Μια μεγάλη ώθηση στην περιοχή του Maslak έδωσε η ανέγερση ενός συγκροτήματος πολλών πύργων των 33 ορόφων προς τα νοτιο-δυτικά των ήδη υπαρχουσών κατασκευών, πράγμα το οποίο αναβάθμισε εν γένει την εικόμα της περιοχής και της έδωσε μια πιό "ώριμη" όψη.

Ακολουθούν διάφορες φωτογραφίες από την περιοχή

Το "αστέρι" της περιοχής είναι ένα υπό ανέγερση (με αργούς ρυθμούς...) κτίριο γνωστό και σαν "Diamond of Istanbul" ύψους 270μ και σχεδόν 70 ορόφων το οποίο στην ουσία είναι ένας πολυ-ουρανοξύστης (multiscraper) που αποτελείται από τρεις πτέρυγες που συνδέονται μεταξύ τους με ένα πύργο κατακορύγων επικοινωνιών, κάτι σαν σε αναλογία με το κτίριο του ΟΤΕ στο Μαρούσι.

Το συγκεκριμένο κτίριο θεωρείται ότι αποτελεί, μαζί με το Sapphire of Istanbul την επίσημη είσοδο της Κωνσταντινούπολης σε μια ομάδα πόλεων οι οποίες θεωρούνται ότι οδηγούν την εξέλιξη των ψηλών κτιρίων στον κόσμο.

Ακολουθούν αναπαραστάσεις του κτιρίου:

-Sisli

Η συγκεκριμένη περιοχή είναι αντικείμενο μεικτης ανάπτυξης που αποτελείται από κτίρια γραφείων, κατοικιών, καθώς και από το τεράστιο εμπορικό κέντρο Cevahir που αναφέραμε στην αρχή. Από αυτή την περιοχή μέχρι και τα όρια του ιστορικού κέντρου της πόλης είναι διάσπαρτα κάποια ψηλά κτίρια αν και οι αντιδράσεις είναι πολλές λόγω της γειτνίασης της με τις ακτές του Βοσπόρου και με το ιστορικό κέντρο της πόλης.

-Kozyatagi

Η συγκεκριμένη ανάπτυξη λαμβάνει χώρα γύρω από το τεράστιο Carrefour της περιοχής. Υπάρχει ένας αριθμός πολλών ψηλών κτιρίων γραφείων ο οποίος περιβάλλεται από δεκάδες κτίρια κατοικιών μέσου ύψους 15 ορόφων.

Παρά το γεγονός ότι στην περιοχή υπάρχει μια κατασκευαστική κινητικότητα, εν τούτοις η περιοχή απέχει παρασάγγες από το να συγκριθεί με τις υπόλοιπες που εξετάσαμε, αν και, τα ψηλά κτίρια γραφείων που ήδη υπάρχουν εκεί πέρα θα έκαναν εντύπωση αν, ας πούμε, τα μεταφέραμε στο Μαρούσι ή στη Δραπετσώνα...

Κλείνοντας αυτή την ενότητα, θα πρέπει να παρατηρήσουμε ότι ο αριθμός των κτιρίων αναλόγου ύψους που κάποτε χαρακτηρίζαμε "πύργους" στην Αθήνα είναι πολύ μεγάλος. Αν και όχι απαραίτητα υψηλής αισθητικής εν τούτοις, η Κωνσταντινούπολη έχει πάρα πολλά ψηλά κτίρια. Άξιοι μνείας είναι πολλοί πύργοι κατοικιών και ολόκληρα συγκροτήματα όπως το Andromeda ή το Bahcesehir που βλέπουμε πιό κάτω:

Ποια είναι όμως τα θετικά συμπεράσματα που μπορούμε να συναγάγουμε από όσα διαβάσαμε πιο πάνω;

4. Μερικά συμπεράσματα

Επειδή με την Κωνσταντινούπολη ασχολούμαι αρκετά χρόνια, όπως αντιλαμβάνεται κανένας, έχω δείξει πολλές από τις φωτογραφίες που είδαμε (και που δεν είναι οι μόνες, φυσικά) σε αρκετό κόσμο. Οι αντιδράσεις φυσικά ποικίλλουν. Στους περισσότερους, ιδίως στα άτομα κάποιας νεαρής ηλικίας τους πέφτει το σαγόνι γιατί φυσικά η εικόνα που έχουν για την Πόλη είναι σχεδόν τριτοκοσμική.

Ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι γνώμες εκείνων οι οποίοι παρουσιάζουν άρνηση να δεχτούν ότι σε αυτό τον τομέα τουλάχιστον, οι Τούρκοι μας έχουν ξεπεράσει. Συνήθως παθαίνουν ταραχή, παίρνουν φόρα και αρχίζουν να μιλούν για το ότι όταν αυτοί ήταν στα δέντρα/ έτρωγαν βελανίδια/ περπατούσαν με τα τέσσερα/ εμείς χτίζαμε Παρθενώνες (τα γνωστά...), ότι η μικρούλα η χώρα μας μετά από 400 χρόνια σκλαβιάς ακόμα υποφέρει (και ας πέρασαν 200 χρόνια σχεδόν από την απελευθέρωση), ότι ότι και να κάνουν οι Τούρκοι είναι Ασιάτες, Μογγόλοι, κλπ κλπ.

Τέλος. υπάρχει και η χαρακτηριστική αντίδραση ενός φίλου ο οποίος με αγανάκτηση με ρώτησε: "Μα καλά, δεν υπάρχει κάποιος να πάει να δείξει αυτές τις φωτογραφίες (στην πραγματικότητα δεν ήταν τόσο αβρός στις εκφράσεις του, αλλά αυτό ήταν το κεντρικό νόημα) στο Σουφλιά", και η απάντηση μου φυσικά είναι ότι οι πολιτικοί μας τα έχουν δει... μάλλον.

Το θέμα είναι ότι δεν υπάρχει η βούληση να αλλάξει κάτι, και ότι ΚΑΙ το θέμα των ψηλών κτιρίων προσφέρεται για πολιτική εκμετάλλευση και μάλιστα από αυτούς που ξέρουν ότι υπό όρους, η κατασκευή ψηλών κτιρίων στην Αθήνα θα της προσέδιδε μια πιο "μητροπολιτική" όψη ΚΑΙ θα βοηθούσε ενδεχόμενα στην αναδιάρθρωση ορισμένων αστικών λειτουργιών.

Οι παραπάνω εικόνες λοιπόν από την Κωνσταντινούπολη, αν τις δούμε με θετικό μάτι μας διδάσκουν τα εξής:

1. Η κατασκευή των ψηλών κτιρίων με λελογισμένη χρήση γης δεν αντίκειται στη δημιουργία πρασίνου ή ελευθέρων χώρων. Τουναντίον, όλα τα σύγχρονα συγκροτήματα με ψηλά κτίρια αφήνουν πολλούς ελεύθερους χώρους οι οποίοι επιτρέπουν και στους χρήστες τους να θαυμάζουν αυτά τα δημιουργήματα, σε αντίθεση με τα χαμηλά αλλά "κολλημένα" κτίρια του συνεχούς συστήματος δομήσεως το οποίο κατέστρεψε την Αθήνα (και την Κωνσταντινούπολη).

2. Η κατασκευή καλής ποιότητας ψηλών κτιρίων αναβαθμίζει την εικόνα και το "status" μιας πόλης, πράγμα που είναι απαραίτητο στην προώθηση της πόλης στο διεθνές γίγνεσθαι.

3. Οι ουρανοξύστες μπορούν να υπάρξουν σε μια ιστορική πόλη υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα προσβάλλουν τα ιστορικά της τοπόσημα. Αντίθετα, η εναλλαγή από το παλιό στο καινούριο κάνει τη ζωή σε μια τέτοια πόλη συναρπαστική και της δίνει σε μια επιπλέον διάσταση.

4. Είναι γνωστό ότι η Κωνσταντινούπολη είναι φτωχομάνα. Υπολογίζεται ότι ένας πληθυσμός ανάλογος της Αθήνας ζει κάτω από τέτοιες συνθήκες φτώχειας. Εκεί όμως δεν ακούγεται σαν δικαιολογία το "όλα τάχε η Μαριωρή, ο φερετζές της έλειπε" όπως ακούγεται κατά κόρον από τους υποστηρικτές της αστικής συντήρησης στην Ελλάδα, αν και, παρεμπιπτόντως, η Πόλη είναι μια από τις κοιτίδες του συγκεκριμένου ενδύματος.

5. Η Κωνσταντινούπολη καταβάλλει μεγάλες προσπάθειες ώστε να φαίνεται (και να είναι) μια πόλη νοικοκυρεμένη. Τα ψηλά κτίρια πολλές φορές συντείνουν σε αυτή την εντύπωση, την έστω μερική και περιορισμένη. Λειτουργούν σαν "ενάρετες νησίδες" παραγωγής πολιτισμού και αστικής νοικοκυροσύνης. Δημιουργούν αστικά πρότυπα αισθητικής και συμπεριφοράς πολιτών, όπως έγινε πχ με το Μετρό στην Αθήνα.

6. Οι ουρανοξύστες μαζί με το κατάλληλο οικονομικό κλίμα βοηθούν την προσπάθεια μιας κυβέρνησης να προσελκύσει επενδύσεις. Η πόλη η οποία φιλοξενεί ψηλά κτίρια σε πυρήνες όπως το Levent ή το Maslak δείχνει μια φιλικότητα προς τον επενδυτή ο οποίος θα ήθελε να στεγαστεί σε αυτή την πόλη. Αντίθετα, η εσωστρεφική και ισοπεδωτική εικόνα της Αθήνας με την υπερπροσφορά μεν χώρων αλλά και έλλειψη υψηλής ποιότητας και προδιαγραφών συγκροτημάτων επαγγελματικών κτιρίων (το τριώροφο "συγκρότημα γραφείων" σε πάροδο-γειτονιά της Κηφισίας ΔΕΝ αποτελεί παράδειγμα επαγγελματικού κτιρίου), προβάλλουν μια "άμα σας αρέσει" αντίληψη πραγμάτων που καταδεικνύει μια αντιπάθεια σε τέτοιου είδους κτίρια αλλά και τους εν δυνάμει χρήστες τους και διώχνει όποιον δεν είναι διατεθειμένος ή δεν έχει υποχρέωση να αναχθεί τέτοιες παραδοξότητες.

Σαν αποτέλεσμα των ανωτέρω, η Κωνσταντινούπολη φαίνεται να είναι μια πόλη που ναι, έχει υποστεί μεγαλύτερη ζημιά από την Αθήνα σε σχέση με την ποιότητα του αστικού της περιβάλλοντος (από εκεί που η Αθήνα και η Κωνσταντινούπολη είχαν 1,5 εκατομμύρια κατοίκους μετά τον Β' παγκόσμιο πόλεμο, τώρα η Πόλη κατέληξε να έχει τριπλάσιο πληθυσμό, και φυσικά, αυτό κάτι σημαίνει).

Από την άλλη όμως, η Κωνσταντινούπολη κερδίζει τις εντυπώσεις διότι σαν πόλη φαίνεται ότι το παλεύει το πράγμα. Η Αθήνα αντίθετα, φαίνεται να είναι μια πόλη που από το 2004 και μετά, με μερικές φωτεινές εξαιρέσεις, φαίνεται να έχει παραδώσει τα όπλα. Διότι αλίμονό μας αν καταφέραμε και πάλι μετά από Ολυμπιακούς Αγώνες το μόνο που έχουμε να δείξουμε να είναι η Ακρόπολη και η Πλάκα, εφόσον βέβαια οι κύριες αθλητικές Ολυμπιακές εγκαταστάσεις στο ΟΑΚΑ είναι (ακόμα) κλειστές για το κοινό ενώ άλλες αναπτύξεις όπως αυτή του Ελληνικού βρίσκονται τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές στο στάδιο της διαβούλευσης μεταξύ ανένδοτων δημάρχων που θέλουν "πράσινο, πράσινο και μόνο πράσινο" σε 6.500 στρέμματα γης (δυο φορές το Central Park της Νέας Υόρκης) ενώ δεν είναι άξιοι να διατηρήσουν αλσύλλια των πέντε στρεμμάτων.

Και καλά, όταν αρχίζουν τα δύσκολα το πόπολο μπορούμε να το ξεγελάμε με εθνικιστικές κορώνες, προγονοκαπηλεία και τα γνωστά, και να χτίζουμε (για ελληνικές εταιρείες μιλάω) ουρανοξύστες στη Μόσχα και τη Σόφια (ναι, καλά διαβάσατε) αλλά να μην επιτρέπεται να τους χτίσουμε στην πρωτεύουσα του κράτους μας ή στη συμπρωτεύουσα. Α, όχι, αυτές κατά παγκόσμια πρωτοτυπία τις θέλουμε να είναι και "μητροπόλεις των Βαλκανίων" αλλά με όψη μεγαλοχωρίου για να μη χαλάμε τις... "ανθρώπινες κλίμακες", ακόμα και αν μιλάμε για την Λεωφόρο Κηφισίας, την Αττική οδό ή την Εθνική οδό, τη Δραπετσώνα και τα Σπάτα. Με αποτέλεσμα άλλο ένα νεο-Ελληνικό παράδοξο, κτίρια που θα κοσμούσαν την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη να χτίζονται στη Μόσχα, τη Σόφια και τα... Τίρανα από Ελληνικές εταιρείες, και οι πόλεις αυτές να προοδεύουν με Ελληνική τεχνογνωσία και προσπάθεια. Εκεί φτάσαμε.

Πάλι καλά που χτίζουν ουρανοξύστες στην Πόλη τουλάχιστον, διότι "όταν με χρόνια, με καιρούς πάλι δικά μας θά'ναι", θα τους βρούμε έτοιμους. Κάτι είναι κι' αυτό.

Επιπλέον μερικές πηγές:

-Η σελίδα της Κωνσταντινούπολης από το skyscrapers.com / emporis.com

-Istanbul Skyline pictures από το skyscrapercity.com

-Projects and Construction in Istanbul and Turkey - από το skyscrapercity.com.

...και τα συμπεράσματα δικά σας.

Οι Ουρανοξύστες και το Τίποτα

2008-07-16T19:16:00.023+03:00

Υπάρχει ένα παραμυθάκι από εκείνα που είμαι σίγουρος πως αρέσουν στους απανταχού φίλους των ψηλών κτιρίων, ξέρετε εκείνα με δράκους, πριγκίπισσες, νάνους και ξωτικά και κυρίως ψηλούς πύργους. Όπως και στην περίφημη τριλογία του "Άρχοντα των Δαχτυλιδιών" (ποιος αλήθεια φίλος δεν σκίρτησε με τις απίστευτες λήψεις των πύργων και των κυκλώπειων τειχών που έκρυβαν ψηλές πόλεις όπου λάμβαναν χώρα απίστευτες μάχες), οι κεντρικοί ήρωες σε αυτό το παραμυθάκι που σας λέω πολέμησαν μόνοι τους και λίγοι αλλά όχι ολίγιστοι εναντίον μιας απίστευτης απειλής ενάντια στον παραμυθόκοσμο της Φαντασίας και των ονείρων εκείνης του Τίποτα.

Ο τίτλος της ταινίας που βασίζεται στο ομώνυμο βιβλίο του Michael Ende ονομάζεται "The Neverending Story" (Die unendliche Geschichte).

Το πόστερ της ταινίας

Εδώ και κάποιο καιρό αισθάνομαι αυτό που οι Αγγλοσάξωνες ονομάζουν "writer's block" (κάτι σαν "το μπλοκάρισμα του συγγραφέα". Σκέψεις, συναισθήματα (αν και αγαπάμε τα ψηλά κτίρια, ναι, έχουμε και τέτοια - μεγάλα σαν τα κτίρια που οραματιζόμαστε) σκόρπιες φράσεις, λέξεις, εικόνες στιγμές, όλα αυτά περνούν από μπροστά μου αλλά για κάποιο λόγο δε μορφοποιούνται. Φεύγουν, χάνονται, σαν μικρά διαμαντάκια που κατρακυλούν γοργά προς τον υπόνομο της λήθης και με απελπισία παρατηρώ τη λάμψη τους να αιχμαλωτίζεται από το έρεβος της ανυπαρξίας - τού τίποτα. Εξάλλου με τόσα που γίνονται, τιμές πετρελαίου, σκάνδαλα, κρίσεις κλπ, φοβάμαι πως ότι και να γράψει κάποιος θα είναι μάταιο. Δε θα αλλάξει τίποτα.

Στην ταινία ο πραγματικός κόσμος έχει σαν αντίκοσμο τον κόσμο της φαντασίας των ανθρώπων. Το Τίποτα εμφανίζεται από το πουθενά αλλά έχει σαν προέλευση του την απαισιοδοξία και την κατήφεια στον "πραγματικό κόσμο", καταστρέφει μεν τον κόσμο της φαντασίας αλλά, και μέσα από την ταινία διαφαίνεται η απειλή ότι "το τίποτα" αφού τελειώσει με τον πραγματικό κόσμο μάλλον θα έρθει να "παίξει μπάλα" και στα μέρη μας. Ευτυχώς, ένα δίδυμο ηρώων -μικρής ηλικίας- και από τον πραγματικό αλλά και από τον κόσμο της φαντασίας σώζουν την κατάσταση με όπλο τους -τι άλλο;- την αγάπη (είπαμε, μιλάμε για παραμύθι).

Δυστυχώς, όποιος παρακολουθήσει τις ειδήσεις των "οκτώ" στην Ελλάδα πιθανόν να νοιώσει μια αναγούλα από αυτά που διαδραματίζονται. Αν μάλιστα έχει την αφέλεια και την πολυτέλεια -ή την ατυχία του να μην είναι αναίσθητος κατά πολλούς- να έχει "υψηλές" απαιτήσεις από τη ζωή του, τότε η εικόνα του τίποτα από ένα απροσδιόριστο μαύρο σύννεφο γίνεται ένας συμπαγής αδιαπέραστος τοίχος, γνωστό όντας ότι η τριβή με την τραχιά Ελληνική πραγματικότητα έχει την κακή ιδιότητα να "κονταίνει" τα όνειρα και τις φιλοδοξίες εκείνων των ευγενικών ανθρώπων που θέλουν και κάτι παραπάνω... κάτι ψηλότερο.

Σίγουρα η Ελλάδα δεν ήταν ποτέ μα ποτέ ένας τόπος ιδιαίτερα φιλόξενος για πρωτοπόρους μηχανικούς, στοχαστές και επιστήμονες που δεν έδιναν γην και ύδωρ στα κατεστημένα σχήματα εξουσίας ανά κλάδο δημιουργίας και ανθρωπίνων δραστηριοτήτων. Είναι όμως και παράδοξο πως αυτή η κατάσταση με παραλλαγές ακόμα συνεχίζεται. Είναι αλήθεια περίεργο πως μια χώρα με πρόσφατους Ολυμπιακούς Αγώνες, πλούσια φύση και η οποία σε χαλεπούς καιρούς ανήκει σε μια ομάδα ισχυρών κρατών της γης τα κατάφερε και πάλι να μπει σε ένα τέτοιο κύκλο εσωστρέφειας έτσι ώστε ότι δε σχετίζεται με κάποια τρέχοντα ήσσονος σημασίας θέματα που αφορούν κάποιους ζάπλουτους πολιτικούς, επιχειρηματίες, δημοσιογράφους ή ακόμα και λαϊκούς καλλιτέχνες , να θεωρείται "πολυτέλεια" να ασχοληθεί κανείς οπότε η συζήτηση για κάτι καλύτερο και υψηλότερο να αναβάλλεται και πάλι, για οπότε θεωρηθεί ότι ο χρόνος θα είναι κατάλληλος. Αν ποτέ...

Εδώ και καιρό, κάποιος με μεταφυσικές ανησυχίες θα έλεγε ίσως ότι στην Ελλάδα λαμβάνει χώρα μια μεγάλη μάχη των "δυνάμεων του φωτός" εναντίον των "δυνάμεων του σκότους". Εγώ θα προτιμούσα να πω πως υπάρχει μια μεγάλη μερίδα ανθρώπων που δε "βολεύτηκαν" με τις παρούσες και τις περασμένες "καταστάσεις", και ενδεχόμενα ούτε και γουστάρουν να βολευτούν βρε αδερφέ και κατά τον τρόπο που τους προσφέρεται. Ανθρώπων οι οποίοι ασφυκτιούν εδώ και πολλά χρόνια επειδή αισθάνονται το τίποτα που τους πετάει σαν βρώμικη πατσαβούρα στα μούτρα το χρεοκοπημένο πολιτικοκοινωνικό "σύστημα".

Άνθρωποι σκεπτόμενοι οι οποίοι θα συζητούσαν ενδεχόμενα και κάποια αστική μεταμόρφωση ορισμένων περιοχών της Αθήνας η οποία ΔΕΝ θα παρουσίαζε αισθητική μικροεργολάβου αλλά θα αποτελούσε μια ενάρετη νησίδα αστικής ανάπτυξης, μια αφετηρία ενατένισης ενός εναλλακτικού τρόπου αστικής δράσης όπου η υψιπέτεια δεν θα διώκεται -τι ειρωνεία- από αυτούς που έφεραν την Αθήνα στο χάλι που είναι σήμερα, αλλά θα ενθαρρύνεται ελεγχόμενα σαν εναλλακτική προσέγγιση όπου με ελεγχόμενες υψώσεις και πυκνώσεις θα ξεπροβάλλουν νέα αστικά τοπία σε σημεία που δεν θα προσβάλλουν την ιστορική ταυτότητα της πόλης, δεν θα της προσδίδουν όμως και την τριτοκοσμική εικόνα που παρουσιάζει σε πολλά κεντρικά και μη σημεία της.

Όσον αφορά τη "δεξαμενή" αυτών των ανθρώπων, δόξα τω Θεώ, ας είναι καλά η -στρεβλή έστω- "ανάπτυξη" των τελευταίων 30 χρόνων και ιδίως από το 1990 και μετά, ένεκα της οποίας έχουν πολλαπλασιαστεί οι άνθρωποι που έχουν μορφωθεί εντός Ελλάδος αλλά θέλουν να είναι ενημερωμένοι για ότι συμβαίνει γύρω τους, ή ακόμα και έχουν σπουδάσει "έξω" έστω και αν δεν ανήκουν στην Αμερικανοτραφή και Γαλλοτραφή φοιτητική "ελίτ" άλλων δεκαετιών (μεγάλη φοιτητομάνα η Αγγλία μετά το 1990), ή έστω, ταξιδεύουν συχνά, θεωρώντας ίσως ότι εκτός από την Ελλάδα μπορεί να υπάρχουν και άλλες αξιόλογες χώρες στον πλανήτη (ακόμα και εάν ενδεχόμενα πιστευουν το λαϊκό μύθο πως "όταν εμείς χτίζαμε Παρθενώνες οι "άλλοι" έτρωγαν βελανίδια/ έτρωγαν χαρούπια/ κρεμόντουσαν από τα δέντρα" κλπ κλπ).

Άνθρωποι λοιπόν οι οποίοι με πόνο ψυχής (αλλά που να τον πουν...), οι οποίοι διαπιστώνουν ιδίοις όμμασι την υστέρηση. Άνθρωποι οι οποίοι τελούν πλέον σε βρασμό διότι γνωρίζουν και αντιλαμβάνονται τι συμβαίνει και έχουν αιτήματα υπέρβασης της κοινωνίας που ζουν από τα ηλίθια εμπόδια που κάποιοι τους βάζουν τεχνηέντως για να τους διατηρούν σε μια ανακλαστικά χειραγωγήσιμη κατάσταση. Άνθρωποι με αιτήματα υπέρβασης του τίποτα που τους έχει επιβληθεί χρόνια, δεκαετίες τώρα που τους έχει καταδικάσει σε μια ισοπεδωτική καθήλωση (ΚΑΙ στο θέμα των κτιρίων και του δομημένου περιβάλλοντος) χωρίς να έχουν επιλέξει να συμμετέχουν σε αυτή τη φρενίτιδα αισθητικής και αξιακής έκπτωσης που παρατηρούν γύρω τους.

Άνθρωποι για τους οποίους και οι δύο παραπάνω εικόνες έχουν σχεδόν την ίδια αμφιθεατρική χάρη, όπου στη μία απεικονίζεται ένα έργο της φύσης (ένα ξέφωτο λιβάδι στη Σκόπελο αργά το απόγευμα!!!) και στην άλλη ένα έργο του ανθρώπου (η κεντρική πλατεία της γνωστής συνοικίας La Defence στο Παρίσι), σε μια ξένη χώρα αγαπημένη αλλά και τόσο πειθαρχημένη όπου οι άνθρωποι ξέρουν πως να τα συνταιριάζουν όλα χωρίς το ένα να αποκλείει το άλλο και σε μια λογική σύζευξης όπου οι εικόνες αυτές αποτελούν δυο όμορφες όψεις του ίδιου κόσμου.

Σε μια από τις πολλές χώρες εκτός της δικής μας όπου εκεί οι δημιουργοί δεν καλούνται να αντιμετωπίζουν συνεχώς το ίδια μανιχαϊστικό δίλημμα της επιλογής μεταξύ του τρωγλωδυτισμού του χειρίστου είδους (Απαγορεύονται ΟΛΑ!!! ΟΛΑ!!! --- εκτός κι' αν πληρώσεις... ) και μιας στρεβλής αστικής εξέλιξης - παράδεισο της Εδέμ για τον εργολάβο των τετραώροφων του τσιμέντου, του "ακάλυπτου", του "φωταγωγού" και του "διαμπερούς" -αρκεί η κατασκευή να μην υπερβαίνει το φοβικό όριο των 27μ ύψους!!!.

Άνθρωποι οι οποίοι ονειρεύονται μια καλύτερη χώρα όπου το τεχνητά καταναγκαστικό Τίποτα μιας περίεργης και ισοπεδωτικής τάξης πραγμάτων δεν θα τους σταματάει σε ότι όμορφο και υπερβατικό οραματίζονται. Διότι -τραγική η διαπίστωση- οι ουρανοξύστες και τα ψηλά κτίρια απαιτούν άλλο επίπεδο ελευθερίας, παιδείας και ενόρασης από την εργολαβική οπτική, την λαϊκίστικη ευτέλεια των περιθωριακών και μη κομματαρχών και την ύποπτα κατευθυνόμενη κατήφεια από τα μέσα μαζικής "επικοινωνίας" όπως τη βιώνουμε εδώ και πολύ καιρό.

Ας κηρύξουμε λοιπόν όλοι τον πόλεμο στο τίποτα της ισοπεδωτικής καθήλωσης που θέλουν να μας επιβάλλουν, έστω άφωνα, έστω μέσα μας. Θα είναι ένα πρώτο μεγάλο βήμα για τα πολλά άλλα, τα ωραία, τα μεγάλα και υψηλά που -το νιώθουμε- πως μέλλονται θα έλθουν, όσο και αν το Τίποτα στην άτυχη χώρα μας είναι ακόμα παρόν και καιροφυλακτεί...

Που μας πονεί και που μας σφάζει

2008-05-01T01:24:00.003+03:00

Ή αλλιώς "εκεί που ήσουν ήμουνα κι εκεί που είμαι θα ΄ρθεις".

Επειδή μερικές φορές νομίζουμε ότι ζούμε μόνοι μας σε αυτό τον κόσμο. Ότι οι δρόμοι, οι άνθρωποι και τα κτίρια που μας περιτριγυρίζουν είναι αυτά και δεν αλλάζουν. Πώς παντού τα ίδια γίνονται και όλοι τα ίδια κάνουν. Θα ήθελα να σας δείξω την ανάπτυξη και τα σχέδια για ανάπτυξη σε χώρες που ίσως δεν υποψιάζεστε. Όχι στους συνηθισμένους γνωστούς άγνωστους Αμερικάνους, Δυτικό-ευρωπαίους και Γιαπωνέζους. Ούτε καν στους Κινέζους βιομήχανους και στους Άραβες πετρελαιάδες του κόλπου. Χώρες που δεν είναι μακριά σε κάποια απόμακρη γωνιά του κόσμου, αλλά εδώ δίπλα μας, στη γειτονιά μας, στη θάλασσα μας.

Ας ξεκινήσουμε, με τη φτωχική χώρα της Τυνησίας. To project λέγεται "Mediterranean Gate" και έχει συνολικό κόστος 14 δις $. Με την ολοκλήρωση του θα δημιουργηθούν 130.000 θέσεις εργασίας.

Συνεχίστε εδώ, αν αντέχετε.

Συνεχίζω με το Μπακού, την πρωτεύουσα του Αζερμπαϊτζάν. Μια χώρα που χτυπήθηκε από τον πυρετό του πετρελαίου και θέλει να το εκμεταλλευτεί στο έπακρο. Σας παρουσιάζω δύο από τα μεγάλα project. Το πρώτο έχει την ονομασία Crescent Tower και το δεύτερο Full moon rising.

Συνεχίστε εδώ.

Ας δούμε τη Βαρσοβία, την πρωτεύουσα της Πολωνίας και δύο σημαντικά project. Το πρώτο είναι ο πύργος Zlota, με ύψος 192 μέτρα, το δεύτερο είναι απλώς ο ουρανός της πόλης όταν ολοκληρωθούν όλα τα καινούργια έργα.

Συνεχίστε εδώ.

Ας πάμε στο Τελ-Αβιβ, την οικονομική πρωτεύουσα μιας χώρας που βρίσκεται σχεδόν διαρκώς σε εμπόλεμη κατάσταση. Έτσι είναι τώρα:

Αν θέλετε να δείτε πως θα γίνει, κοιτάξτε εδώ.

Ένα μόνο project, από την προσφάτως βομβαρδισμένη Βυρηττό σας δείχνω, τα υπόλοιπα να τα δείτε μόνοι σας εδώ. Το σύμπλεγμα ονομάζεται Phoenician Village.

Ας μην απομακρυνθούμε πολύ όμως, ας γυρίσουμε στη γειτονιά μας. Ακολουθούν ορισμένα project από την πόλη των Τιράνων:

και το masterplan ανάπλασης του κέντρου:

Περισσότερα εδώ και εδώ.

Μια όμορφη νέα πρόταση έρχεται από την Πρίστινα, πρωτεύουσα του νεότερου κράτος των Βαλκανίων.

Και μια πιο συμβατική πρόταση με την κλισέ ονομασία: World Trade Center, από την ίδια πόλη:

Πιο αναλυτικά, διαβάστε εδώ.

Η όμορφη πόλη του Ζάγκρεμπ, προτείνει:

Τι ετοιμάζει η γειτονική μας Σόφια με το συμβολικό όνομα Ακρόπολις?

και με το συμβολικό όνομα Europa, και το καθόλου συμβολικό ύψος των 170 μέτρων?

Ας κλείσουμε με την Εσπλανάδα από το Βουκουρέστι:

Χμμμμ, λέω να μη συνεχίσω άλλο. Ελπίζω να μη σας κούρασα. Για όσους κατάφεραν και έφτασαν μέχρι εδώ, θέλω να πω ότι το post αυτό δεν έχει σκοπό ούτε να μας προβληματίσει, ούτε να μας κάνει να αισθανθούμε ανταγωνιστικά, ούτε να προχωρήσουμε σε κάτι επειδή το κάνουν και οι άλλοι. Έχει σκοπό κάτι πάρα πολύ απλό: να απομυθοποιήσει. Δεν είναι τίποτα το εγχείρημα των ουρανοξυστών. Όλοι το κάνουν, και πολλές χώρες φτωχότερες από τη δική μας και πολύ μικρότερες πόλεις από την Αθήνα και με πολύ χαμηλότερη πληθυσμιακή και οικονομική πυκνότητα από την πρωτεύουσα μας.

Ένα πράγμα μόνο μας κρατάει και αυτό είναι η νομοθεσία, όχι η αδιαφορία των κατασκευαστών ή των αρχιτεκτόνων.

Ένα παράξενο πρόβλημα

2008-04-06T03:42:00.004+03:00

Ήταν λίγο πριν τα Χριστούγεννα, Παρίσι. Και όλα τα στερεότυπα να μοιάζουν αληθινά. Και να το κάνουν ακόμη πιο μυθικό από όσο μπορεί μια πόλη του φωτός να είναι. Βρώμικο, Τεράστιο και Αγενές.

Ο πύργος του Άιφελ, στολισμένος σαν κόσμημα, να γυρίζει το φάρο του και να επιβεβαιώνει το μύθο για άλλη μια φορά, σε κάθε του περιστροφή. Τα τεράστια παλάτια, τα πάρκα, τα μεγάλα βουλεβάρτα, ήταν όλα εκεί.

Μοιάζει τόσο ταιριαστός, τόσο απαραίτητος για το Παρίσι αυτός ο πυργός. Κι όμως δεν έχει καμία σχέση. Μα ούτε με την παλιά ούτε με την καινούργια πόλη. Αν κάποιος προσπαθήσει να τον περιγράψει θα έλεγε πως είναι ατελείωτοι τόνοι από σίδερα. Στερεωμένα μεταξύ τους με πιρτσίνια μέχρι τα 300 μέτρα περίπου. Σαν να περιγράφεις έναν άνθρωπο σαν μια σακούλα από νερό, αίμα και κόκαλα.

Τώρα βέβαια οι περισσότεροι Γάλλοι τον λατρεύουν, τον βάζουν σε βιβλία, σε τουριστικούς οδηγούς στις επιγραφές των μπιστρό, αλλά όταν είχε πρωτοχτιστεί αποτελούσε ιεροσυλία, βεβήλωση της άσπιλης ομορφιάς της Γαλατικής πρωτεύουσας, της παλιάς Λουτέτια.

Προχώρησα ανάμεσα στο φουτουριστικό τοπίο των πανύψηλων κτιρίων. Στα καινούργια τέρατα, στους μοντέρνους βλάσφημους της παρθένας και αγνής Παριζιάνικης ομορφιάς που πάντα μια θα είναι και ποτέ δεν πρόκειται να αλλάξει. Και ένιωσα χαρούμενος που ήμουν μαζί με τους βέβηλους και τους θρασείς. Αυτούς που αποτόλμησαν να κοιτάξουν το Παρίσι από ψηλά. Και ποιός μπορεί να αρνηθεί μια τέτοια πρόκληση.

Και τότε κατάλαβα ότι αυτό που θα παραμείνει ακλόνητο είναι μόνο οι αναμνήσεις γιατί ο κόσμος γύρω μας θα συνεχίσει να αλλάζει και να μεταμορφώνεται γιατί έχει χρέος. Χρέος και ανάγκη. Να δημιουργήσει νέες αναμνήσεις.

Οι φωτογραφίες είναι κατά σειρά εμφανίσεως από τους Tetxu_bcn και tr1stero.

Το Πάρκο του Ελληνικού και οι Ουρανοξύστες

2008-03-16T16:29:00.053+02:00

Ο Γκοντζίλα επιτίθεται στο Τόκιο
Από την ταινία "Γκοντζίλα" του 1954, (C) Toho Pictures

__________________________

«πρέπει να υπερασπιστούμε την πατρίδα μας», «να υπερασπιστούμε τις ελεύθερες ζώνες γης», «να κρατήσουμε τη σημαία του Ελληνικού για να μην ανέβει η σημαία του Mall του κ. Λάτση, της Marfin και του Ντουμπάι»

Αλέκος Αλαβάνος, τέως πρόεδρος και νυν πρόεδρος της κοινοβουλευτικής ομάδας του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. Απόσπασμα από το λόγο του στο τριήμερο Φόρουμ για το Μητροπολιτικό Πάρκο Πρασίνου του Ελληνικού (18-20/1/2008)
__________________________

«Λάτσης και Βγενόπουλος καταστρέφουν το περιβάλλον». «...ένας άνθρωπος, ο Μπάμπης Βωβός, ήταν αρκετός για να ανέβει η θερμοκρασία στο Μαρούσι κατά ένα βαθμό» (!!!) «από τα γυάλινα κτίρια που κατασκεύασε»

Γιώργος Καρατζαφέρης, Πρόεδρος του ΛΑ.Ο.Σ. Απόσπασμα από το λόγο του επίσης στο ίδιο φόρουμ.
__________________________

"But my liveliest interest is not so much in things, as in relations of things. I have spent much time thinking about the alleged pseudo-relations that are called coincidences. What if some of them should not be coincidence?"

"Αλλά το πιο έντονο ενδιαφέρον μου δεν εστιάζεται τόσο στα (διάφορα) πράγματα όσο στις σχέσεις μεταξύ τους. Έχω ξοδέψει αρκετό χρόνο σκεπτόμενος αυτές τις υποτιθέμενα απατηλές-σχέσεις που αποκαλούνται συμπτώσεις. Μήπως (τελικά) κάποιες από αυτές δεν είναι σύμπτωση;"(*)

Charles Hoy Fort (1874 - 1932), συγγραφέας και μελετητής του Αγνώστου

(*)και χίλια ευχαριστώ στον Παντελή Γιαννουλάκη που μου έδωσε την έμπνευση για αυτή την παράθεση μέσω του περιοδικού του Strange, editorial, τεύχος Μαρτίου 2008

_______________________________________________________________

1. Εισαγωγή

Η έναρξη της λειτουργίας του αεροδρομίου "Ελευθέριος Βενιζέλος" δεν αποτέλεσε μόνο το δεύτερο μετά τη λειτουργία του "μετρό" συντριπτικό πλήγμα κατά της υστέρησης της Αθήνας μας σε υποδομές σε σχέση με τις πρωτεύουσες πόλεις της υπόλοιπες ενωμένης τότε Ευρώπης (...και όχι μόνον της Ευρώπης, για όσους είναι ενήμεροι για τις εξελίξεις στη "γείτονα" της Ανατολής) , αλλά και την έναρξη ενός πονοκεφάλου σχετικά με την τύχη του αεροδρομίου του Ελληνικού το οποίο παρά την παρωχημένη εικόνα του, ήταν ένα σχεδόν πλήρες διεθνές αεροδρόμιο με όλες τις απαραίτητες εγκαταστάσεις του.

Φυσικά, μια από τις πρώτες προτάσεις η οποία και τελικά υπερίσχυσε στο σχεδιασμό των αρμοδίων πολεοδόμων ήταν και εκείνη της μετατροπής της αχανούς εκτάσεως σε μητροπολιτικό πάρκο, η οποία όχι αδικαιολόγητα ξεσήκωσε και ένα μικρό κύμα αντιδράσεων από τον κόσμο της γενικής αεροπορίας της χώρας μας εφόσον κατά πως υποστήριζαν, η χώρα είχε ανάγκη από ένα αεροδρόμιο γενικής αεροπορίας, με δυνατότητα για ελικοδρόμιο για το ΕΚΑΒ, ή σαν βάση και για τα πυροσβεστικά αεροσκάφη, κοκ.

Βέβαια, με δεδομένη την κομπλεξική αντιμετώπιση (και) της αεροπορικής ιδέας στην Ελλάδα από την ο-Θεός-να-την-κάνει "πολιτεία", η πρόταση δεν είχε καμία τύχη, οπότε και η απομάκρυνση των δραστηριοτήτων της γενικής αεροπορίας από το Ελληνικό ήταν θέμα χρόνου και επήλθε με την έναρξη της προετοιμασίας των Ολυμπιακών Αγώνων όπου το Ελληνικό θα φιλοξενούσε ουκ ολίγο αριθμό κλειστών και ανοικτών αθλητικών εγκαταστάσεων.

Μέσα στην φρενίτιδα της προετοιμασίας των Ολυμπιακών αγώνων καταλάγιασαν και οι συζητήσεις για το μέλλον της έκτασης του πρώην αεροδρομίου μέχρις ότου οι αγώνες "ευδοκίμως ετελεύτησαν" όπως θα λέγανε και οι λόγιοι. Και από εδώ αρχίζει η ιστορία μας αρχίζει να έχει ενδιαφέρον, διότι τη μέρα που τελείωσαν οι Ολυμπιακοί αγώνες, έφθασε και η στιγμή που το κράτος θα καλείτο να διαχειριστεί μια τόσο τεράστια έκταση για πρώτη φορά στην ιστορία του και μάλιστα όχι κάποια χιλιάδες ευκόλως διαπραγματεύσιμα (και "καταπατήσιμα") στρέμματα σε κάποιο σημείο της περιφέρειας αλλά μέσα (πιό... μέσα δεν γίνεται) στον ίδιο τον αστικό ιστό της πρωτεύουσας της χώρας. Γρίφος δηλαδή για οποιαδήποτε ευνομούμενη χώρα, πόσο μάλλον για τη χώρα που θάλλει η "φαιδρά πορτοκαλέα".

2. Ουρανοξύστες στο Πάρκο Ελληνικού - Διάφορες Προτάσεις

Η συζήτηση -μέσα σε όλα τα άλλα- για την κατασκευή ουρανοξυστών σαν μέρους της ανάπλασης αυτής της τεράστιας ομολογουμένως έκτασης άρχισε σχετικά -και αναπάντεχα νωρίς.

Μια πρώτη προσέγγιση επιχειρήθηκε από μέρους μου σε μια μεγάλη δημοσίευση στον υπερχώρο συζητήσεων (forum) skyscrapercity.com που είναι γραμμένη στα Αγγλικά με τον τίτλο Athens Skyscrapers and Highrises - A Chronicle, όπου απέρριπτα στην ουσία την ιδέα της κατασκευής ψηλών κτιρίων στην περιοχή του Ελληνικού με το σκεπτικό πως επειδή στην ουσία το πρώην αεροδρόμιο βρίσκεται μεταξύ του νότιου άκρου του Υμηττού και της θάλασσας, κάποια κατασκευή ψηλών κτιρίων ενδεχομένως να κατέστρεφε τη θέα του βουνού από τη θάλασσα, αλλά και την θέα της θάλασσας από τα σπίτια των περιοχών μεταξύ του Ελληνικού και της θάλασσας.

Η αλήθεια είναι πως δεν το είχα ψάξει πολύ το θέμα και η σκέψη μου για την εναρκτήρια κατασκευή ψηλών κτιρίων ήταν στραμμένη περισσότερο προς το Μαρούσι (το οποίο επί της Λ. Κηφισίας και της Αττικής οδού αποτελεί κατά τη γνώμη μου -ακόμα- μια καλή ευκαιρία), τον Ελαιώνα και τη Δραπετσώνα όπου έχουν εκφραστεί κάποιες σκέψεις ή/ και έχουν εκφραστεί κάποιες προτάσεις για την κατασκευή τέτοιων κτηρίων.

2.1 Πάρκο, Πίστα F1 και Ουρανοξύστες

Η πρώτη πρόταση που έπεσε σαν βόμβα στο τραπέζι αλλά θάφτηκε αν και παρουσιάστηκε στην εφημερίδα "Επενδυτής" και στο φύλλο της 4-9-2005.

Η συγκεκριμένη πρόταση περιελάμβανε ΚΑΙ πάρκο, ΚΑΙ πίστα Formula-1, ΚΑΙ μια περιμετρική ανάπτυξη από σχετικά μεγάλου ύψους κτίρια. Η πρόταση προερχόταν από τον Ελληνο-Αυστραλό επιχειρηματία Σπύρο Σταμούλη ο οποίος έχει ήδη ένα σημαντικό χαρτοφυλάκιο μαγάλων δομικών κατασκευών μεταξύ άλλων στην Αυστραλία. Δυστυχώς, εκτός από τη συγκεκριμένη εφημερίδα κανείς άλλος δεν ασχολήθηκε οπότε προφανώς το θέμα μπήκε στο αρχείο. Περισσότερα στη σχετική δημοσίευση μου στο skyscrapercity.com.

2.2 Κάθετες πόλεις

Η δεύτερη πρόταση η οποία ανήκει περισσότερο στη σφαίρα της ουτοπίας για την Ελλάδα (αλλά γίνεται πραγματικότητα πχ στο Dubai), σχετίζεται με μια πρόταση από τους αρχιτέκτονες Αλέξιο Βανδώρο και Γιώργο Βλαχοδήμο για τη δημιουργία μιας σειράς "μεγα-κτιρίων" (hyper-buildings) κατά μήκος του κυρίου διαδρόμου του πρώην αεροδρομίου. Πλήρης περιγραφή της πρότασης από τον ίδιο τον Αλέξιο Βανδώρο υπάρχει στη σχετική δημοσίευση στον αρχιτεκτονικό ιστοτόπο architects.gr και μπορείτε να τη διαβάσετε κάνοντας κλικ ΕΔΩ:

Η πρωταρχική πρόταση με τους 5 ισοϋψείς ουρανοξύστες των 420μ
(C) Βανδώρος - Βλαχοδήμος - GreekArchitects.gr

Παραλλαγή της παραπάνω πρότασης με ανισοϋψείς πύργους
(C) Βανδώρος - Βλαχοδήμος - GreekArchitects.gr

Η συγκεκριμένη πρόταση αρχικά υποβλήθηκε σαν συμμετοχή στον διεθνή αρχιτεκτονικό διαγωνισμό 06 SKYSCRAPER – ARCHITECTURAL COMPETITION’ που διοργανώθηκε από το φορέα ‘eVolo Architecture’ με έδρα την Αμερική το χρονικό διάστημα Αύγουστος 2005 – Ιανουάριος 2006 . Από τότε, η πρόταση δημοσιεύτηκε και στον έντυπο τύπο αλλά και στο διαδίκτυο και μάλιστα αποτέλεσε και μια από τις επίσημες συμμετοχές στην 5η Biennalle Νέων αρχιτεκτόνων που έλαβε χώρα στις αρχές του 2007 στο νέο Μουσείο Μπενάκη στην οδό Πειραιώς. Για να πάρετε μια ιδέα της συμμετοχής αλλά και του χώρου της έκθεσης κάντε κλικ ΕΔΩ

Η πρόταση διαπραγματεύεται το πρόβλημα της αναπόφευκτης αύξησης των πιέσεων αστικοποίησης στον 21ο αιώνα και της συνεπακόλουθης πληθυσμιακής αύξησης των πόλεων προτείνοντας για λύση την ανέγερση μέσα σε ένα τεράστιο πάρκο, αυτόνομων καθετοποιημένων μονάδων κατοικίας.

Σύμφωνα με την πρόταση, μια μερική λύση των οικιστικών πιέσεων της Αθήνας κάπου στο μεσοπρόθεσμο μέλλον θα μπορούσε να επιτευχθεί με την ανέγερση 5 υπέρ-ουρανοξυστών ύψους 400μ περίπου (σημ: ο "Πύργος Αθηνών" έχει ύψος 103μ!), καθένας από τους οποίους θα μπορούσε να στεγάσει 25.000 κατοίκους. Τα προβλεπόμενα από τη μελέτη πλεονεκτήματα σε σχέση με την συμβατική διαδικασία αστυ-γένεσης (ιδίως στην Αθήνα) είναι η χρήση προηγμένης δομικής οίκο-φιλικής (eco-friendly) τεχνολογίας με έμφαση στον βιοκλιματικό και ενεργειακά αποδοτικό σχεδιασμό της κατασκευής έχοντας σαν αντικειμενικό σκοπό την δημιουργία ενός περιβαλλοντικά βιώσιμου οικοχώρου.

Συνοπτικά, ανά ορισμένο αριθμό ορόφων προβλέπονται κενά τα οποία φιλοξενούν κηποειδή βλάστηση και επιτρέπουν την ελεγχόμενη ροή αέρα σαν μέσου φυσικής αυτορύθμισης του μικροκλίματος του κτιρίου, ενώ υπάρχει και πρόβλεψη ενσωμάτωσης συστημάτων εκμετάλλευσης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, καθιστώντας την ενεργειακή κατανάλωση του κτιρίου ανά ένοικο πολύ πιο συμφέρουσα από το μέσο τσιμεντένιο συγκρότημα κατοικιών στην πόλη μας.

Η πρόταση έγινε αντικείμενο αρκετών συζητήσεων και η κριτική που ασκήθηκε εστιάστηκε κυρίως στα αισθητικά αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά, τον παρατατικό χαρακτήρα της φιλοσοφίας της χωροθέτησης των κτιρίων και λιγότερο στην φιλοσοφία του σαν τρόπου αστικοποίησης και ένταξης μιας έκτασης ενός νέου αστικού πυρήνα μέσα σε ένα ήδη υπάρχον δομημένο περιβάλλον.

Παρά το γεγονός εν μέρει οι παραπάνω σχολιασμοί φαίνονται να έχουν μια λογικοφανή αιτίαση, αυτή δεν αναιρεί καθόλου την κεντρική φιλοσοφία της πρότασης, δηλαδή ότι ενδεχόμενα στο μέλλον, λόγω υπερπληθυσμού οι πολεοδόμοι σχεδιαστές θα κληθούν να απαντήσουν στα προβλήματα του υπερπληθυσμού με πληθυσμιακές πυκνώσεις σε κάθετη δόμηση.

Σαν δική μου συνεισφορά στο διάλογο, θα ήθελα να υπενθυμίσω σε επαϊοντες και μη, την ύπαρξη μιας τέτοιας παρατατικής διάταξης κτιρίων όχι στο Ντουμπάϊ όπου τα υπό εξέλιξη έργα αφορούν και 300μ, και 400μ (και φτάνουν τα 800+ μ στην περίπτωση του υπό ανέγερση Burj Dubai) αλλά στην πιο κοντινή μας πολιτισμικά Ισπανία όπου στην περίφημη λεωφόρο Paseo de la Castellana (πως λέμε... Κηφισίας!!!) ολοκληρώνονται τη στιγμή της γραφής του παρόντος τέσσερις νέοι ουρανοξύστες των 230-250μ ύψους ακριβώς στην ίδια διάταξη με την υπό εξέταση πρόταση οι οποίοι παραπεταγμένοι σε σειρά κατά μήκος της λεωφόρου μας αποδεικνύουν ότι τίποτα δεν είναι αδύνατον όταν υπάρχει θέληση και όραμα...

2.3 Άλλες Προτάσεις

Στα πλαίσια του διαγωνισμού για το πάρκο του Ελληνικού και μάλλον καθ' υπόδειξη του ίδιου του ΥΠΕΧΩΔΕ όπως θα δούμε παρακάτω, έχουν υποβληθεί και άλλες προτάσεις για τη δημιουργία ψηλών κτιρίων στο Ελληνικό, όλες τους αξιόλογες. Για παράδειγμα, θα αναφέρουμε εκείνη των αρχιτεκτόνων Ζήση Κοτιώνη και Τραβά που προβλέπει σειρά ψηλών κτιρίων κατά παράταξη σε διάταξη σχεδόν όμοια αυτής που προτάθηκε από τους Βανδώρο-Βλαχοδήμο.

Παρότι τα ύψη των κτιρίων δεν είναι μεγάλα για τα διεθνή δεδομένα (60-100μ) και δεν υπερβαίνουν το ψηλότερο αυτή τη στιγμή στην Αθήνα, εν τούτοις και αυτή η πρόταση είναι ρηξικέλευθη εφόσον μιλάμε για κατασκευές σχεδόν τρεις με τέσσερις φορές ψηλότερες από ότι έχει κτιστεί ως τώρα στην Αθήνα (μέγιστο ύψος τα 27 μέτρα... remember?). Και ο Κοτιώνης εμφανίζεται να υιοθετεί την άποψη της κατασκευής σχετικά ομοιογενών σχεδιαστικά κτιρίων σε παράταξη αν και τα δικά του είναι χαρακτηριστικά μικρότερου ύψους από εκείνα της προηγούμενης πρότασης και ανταποκρίνονται στα ρεαλιστικά δεδομένα μιας πρωταρχικής και βιώσιμης πρότασης για το μέλλον του Ελληνικού.

Μάλιστα ο Κοτιώνης (ο οποίος είναι καθηγητής αρχιτεκτονικής στο πανεπιστήμιο της Θεσσαλίας) φέρεται από κάποια παλαιότερα δημοσιεύματα έγκριτων εφημερίδων να υπεραμύνεται της ένταξης ουρανοξυστών στο θαλάσσιο μέτωπο της Αθήνας σε μια προσπάθεια να δοθεί μια ανάσα κοσμοπολιτισμού στην Αθήνα. Ενδιαφέρουσα πρόταση την οποία μαζί με άλλες την έφαγε η μαρμάγκα της μονομέρειας της νέο-Ελληνικής πραγματικότητας.

Αξιοσημείωτες επίσης είναι και κάποιες άλλες προτάσεις με προεξάρχουσα εκείνη του Ολλανδικού γραφείου VHP η οποία και περιλαμβάνει και κάποια κτίρια κάποιου μεγάλου ύψους για τα Αθηναϊκά δεδομένα (δεξιό άκρο της εικόνας, κλικ για μεγέθυνση).

Για όποιον ξέρει Ολλανδικά, η πρόταση είναι διαθέσιμη σε αρχείο .pdf κάνοντας κλικ ΕΔΩ.

3. Η Μελέτη του ΥΠΕΧΩΔΕ - Νοέμβριος 2007

Και τώρα πάμε στην ουσία από άποψη πιθανότητας υλοποίησης. Θα σκιαγραφήσουμε δηλαδή όσο μπορούμε την επίσημη πρόταση-μελέτη του ίδιου του ΥΠΕΧΩΔΕ ή οποία και δημιούργησε κυρίως το σχετικό σάλο.

Το πλήρες κείμενο της μελέτης είναι διαθέσιμο σε μορφή .pdf ΕΔΩ. Ο χάρτης τον οποίο μπορείτε να συμβουλευτείτε, είναι διαθέσιμος ΕΔΩ.

Μια πρώτη ανάγνωση μας αποκαλύπτει λοιπόν τα εξής εν συντομία:

Το υπουργείο πρωταρχικά μέσα στο κείμενο στη σελίδα 20 αναφέρεται σε μια αστική οντότητα που ονομάζεται "Επιχειρηματικό Πάρκο Ελληνικού". Στη σελίδα 21 αναφέρεται η βούληση της χωροθέτησης "υψηλών κτηρίων" μέσα στο χώρο αυτό ενώ σχολιάζεται η La Defence (Παρίσι) και το Canary Wharf (Λονδίνο) σαν ατυχή παραδείγματα υψηλών δομικών πυρήνων Αμερικανικού τύπου επιχειρηματικών κέντρων τα οποία δεν είναι "ενσωματωμένα" στις πόλεις που τα φιλοξενούν
Για την περιοχή του Ελληνικού αναφέρονται (σελ. 21) ασαφώς δυο "υψηλά κτίρια ειδικών χρήσεων" που περιβάλλονται από συγκροτήματα "χαμηλών κτιρίων".
Στην σελίδα 23 αναφέρονται και οι περιοχές όπου θα υπάρχει και η "δυνατότητα ανέγερσης υψηλών κτιρίων" ήτοι:
1. Η περιοχή του «Επιχειρηματικού Κέντρου» κάλυψη 78στρ
2. Η περιοχή «Είσοδος Βουλιαγμένης», κάλυψη 21στρ
3. Η περιοχή «Εκθεσιακό Κέντρο» κάλυψη 60στρ
4. Η περιοχή «Γκολφ Γλυφάδας» , κάλυψη 33στρ

Γενικές παρατηρήσεις λοιπόν:

Κατ' αρχήν τα νέα είναι ενθαρρυντικά, κυρίως διότι από επίσημα χείλη και για πρώτη φορά στην Ελλάδα μετά τη δικτατορία αναφέρεται με θετική πρόθεση ο όρος "ψηλά κτίρια" και διαγράφεται η θέληση της πολιτείας να τα εντάξει σε κάποιο αστικό πυρήνα. Για τους εντός των τειχών γνωρίζοντες, αυτό και μόνο σημαίνει αυτό που λέμε λαϊκά "κάποιος φούρνος γκρεμίστηκε!".

Όμως:

Ενώ σε αυτή την περίπτωση θα έπρεπε να αντανακλάται αυτό το σχεδόν κοσμογονικής σημασίας γεγονός για τα μικροκοσμικά αστικά δρώμενα της Ελλάδας, η γλώσσα που χρησιμοποιεί το υπουργείο εδώ εμφανίζεται άτολμη, εφόσον από τη μια εμφανίζεται να ξιφουλκεί εναντίον παγιωμένων τάσεων και νοοτροπιών δεκαετιών, από την άλλη όμως... βάλλει εναντίον των πιο επιτυχημένων παραδειγμάτων συγκροτημάτων υψηλών κτιρίων στη γηραιά ήπειρο ενώ θέλει να τα μιμηθεί.

Η σχιζοφρενική διάσταση του θέματος έγκειται στη σχεδόν απίστευτη φράση "η ενσωμάτωσή τους" (Σημ: της La Defence και του Canary Wharf) "στο γειτονικό περιβάλλον είναι περιορισμένη".

Μα, που να πάρει η ευχή, βέβαια, όταν έχεις "επιχειρηματικό κέντρο" με ψηλά και πρωτοποριακά κτίρια στη μέση μιας πόλης, λόγω μεγέθους κλιμάκων κατασκευής αλλά και προεξαρχουσών λειτουργιών τουλάχιστον "διαφορετικό" θα είναι. Τώρα αν θα είναι αποκομμένο επαφίεται στους σχεδιαστές του. Πάντως ειρήσθω εν παρόδω ότι τα προαναφερθέντα επιχειρηματικά κέντρα είναι όντως επιτυχημένα και αυτό αποδεικνύεται από το ότι συνεχώς επεκτείνονται, ενώ ταυτόχρονα βουλιάζουν από τους τουρίστες, άρα είναι και αξιοθέατα. Οπότε τι νόημα έχει να μιλάμε για "περιορισμένη ενσωμάτωση" δεν καθίσταται εύκολα αντιληπτό.

Αυτές ήταν λίγο πολύ οι πιο γνωστές προτάσεις για το Ελληνικό. Αφού τις εξετάσαμε, ας κάνουμε μια πρώτη προσπάθεια ψηλάφησης των δεδομένων πίσω από τις αντιδράσεις για την προοπτική ανέγερσης ψηλών κτιρίων στο Ελληνικό:

4. Πρώτη Προσέγγιση

Αν κάποιος δυστυχής παρατηρητής ερχόταν από το διάστημα, θα έμενε έκθαμβος με την παρακάτω αντίφαση της νεο-Ελληνικής πραγματικότητας. Παρά το γεγονός ότι για κάθε τετραγωνικό μέτρο αστικού πρασίνου στην Αθήνα (όσο έχει απομείνει) ενδιαφέρονται και διαρρυγνύουν υπέρ αυτού τα ιμάτια τους νομάρχες, δήμαρχοι, δημοτικά συμβούλια και "τοπικές αυτοδιοικήσεις", τοπικοί και υπερτοπικοί "φορείς", οικολογικές οργανώσεις και ακτιβιστές, "ομάδες πολιτών", απλοί πολίτες και δε συμμαζεύεται, αυτό κατά μαγικό τρόπο συνεχώς... μειώνεται (!!!).

Πως γίνεται αυτό;

Όπως αναμενόταν λοιπόν με μαθηματική ακρίβεια από τους έχοντες γνώση των Ελληνικών πραγμάτων, η αναφορά σε ψηλά κτίρια δεν πέρασε απαρατήρητη, και σημειώθηκαν πλήθος αντιδράσεων με χαρακτηριστικότερες αυτές των κκ. Αλαβάνου και Καρατζαφέρη που παρατίθενται στην αρχή του παρόντος, όπως εκφράστηκαν στο τριήμερο "φόρουμ" για το αεροδρόμιο. Δυστυχώς, η ποιότητα αλλά και ο βαθμός (αν)ορθολογισμού και έλλειψης επιστημονικής τεκμηρίωσης που τις χαρακτηρίζουν, αποτελούν τον κανόνα και όχι την εξαίρεση σε κάθε δημόσιο διάλογο, ιδίως όταν πρόκειται για ένα έργο υπερτοπικής εμβέλειας όπως αυτό που εξετάζουμε.

Βλέπουμε δηλαδή να παρελαύνουν όλες οι γνωστές παθογένειες που χαρακτηρίζουν τα δημόσια πράγματα στη χώρα μας όπως υπερβολή, μικροπολιτικές κορώνες, μαξιμαλισμός λαϊκισμού αλλά και αξεκαθάριστες προθέσεις και ελλιπής διατύπωση τους από τους δημόσιους φορείς, δυσπιστία και "καπέλωμα" των αντιδράσεων από συγκεκριμένου πολιτικού προσανατολισμού ομάδες πολιτών ή αρχές της τοπικής αυτοδιοίκησης, κοκ.

Μήπως τελικά τα πράγματα δεν είναι εύκολα; ή κάτι άλλο συμβαίνει;

Βέβαια, όλοι οι... παροικούντες εν Αθήναις (και όχι εκ του... διαστήματος ερχόμενοι) και όντες σε ηλικία ψήφου, γνωρίζουμε ότι και με την υποψία έστω της διαθεσιμότητας ακόμη και είκοσι τετραγωνικών μέτρων σε... πεζόδρομο στην Κυψέλη γίνεται μάχη από "ενδιαφερόμενους" και στην... ποδιά της όποιας Δημοτικής αρχής... "σφάζονται παλληκάρια".

Οπότε, για να επανέλθουμε στα του Ελληνικού, είναι λογικό εμείς οι αφελείς να υποθέσουμε ότι πέρα από τον μαξιμαλισμό του... βουκολικού λαϊκισμού του στυλ "ΚΑΙ τα 6000 στρέμματα θα γίνουν πάρκο και μόνο πάρκο για την υγεία των παιδιών μας" δεν μπορεί, όλο και κάποιοι "ενδιαφερόμενοι" θα υπάρχουν για μια περιοχή "φιλέτο" στην εν δυνάμει ωραιότερη αστική περιοχή της νότιας Ευρώπης (εδώ δεν κάνω πλάκα).

Αυτοί μπορεί να είναι πολλών ειδών:

Ντόπια μικρο-λαμόγια αλλά και σοβαροί άνθρωποι οι οποίοι θα ήθελαν ενδεχομένως να "δραστηριοποιηθούν" επιχειρηματικά στα πλαίσια της "ήπιας αξιοποίησης" του χώρου, έστω και σε νόμιμα πλαίσια. Άραγε θα χάλαγε κανένα να είχε κανένα franchise Starbucks μέσα στο πάρκο, ή ένα σταθερής αξίας παλιό-καλό σουβλατζίδικο; Είπαμε ήπια ανάπτυξη μεν αλλά....
Οι ίδιοι οι Δήμοι-ναι, μην εκπλήσσεστε - μια δημοτική μικροεπιχειρησούλα - καφετέρια/ αναψυκτήριο, ε, και κάνα ποτάκι το βράδυ άσχημη είναι; Να βολέψουμε και κάνα ανίψι, δε θα μας ψηφίσει κανένας τελικά...
Οι γνωστοί εργολάβοι οι οποίοι φυσικά και δεν θα χαλαστούν αν τους δοθούν 500 ή 1000 στρέμματα παρθένας γης να χτίσουν σομόν μεζονέτες ή τα γνωστού στυλ "συγκροτήματα κατοικιών" με την "μουράτη" πρόσοψη, το πολύ τσιμέντο, τα λίγα δέντρα και τα ανύπαρκτα πλέον πεζοδρόμια.
...και φυσικά, το απόλυτο μεταπολιτευτικό φόβητρο για τους δημότες, οι "μεγαλοεργολάβοι" ή "μεγαλοκαρχαρίες", ή "το μεγάλο κεφάλαιο", τουτέστιν οι Βωβοί, οι Λάτσηδες, οι Βγενόπουλοι, οι Βαρδινογιάννηδες που σαν τον Γκοντζίλα στην αρχική φωτογραφία του άρθρου, θα έρθουν να αλώσουν με την ωμότητα του πλούτου τους το λαϊκό πάρκο των... 6.000 στρεμμάτων. Εδώ που τα λέμε, ποιός από αυτούς θα έλεγε όχι σε ένα "South Mall" ας πούμε, με 60.000 τετραγωνικών μέτρων ενοικιάσιμων χώρων

Σας διαβεβαιώ ότι όλοι μα ΟΛΟΙ αυτοί έχουν αυτοί τη στιγμή στραμμένα τα μάτια τους μέσα στην σχεδόν αχανή έκταση που προορίζεται για πάρκο (αμήν και πότε). Όποιος διατείνεται ότι έχει "αγαθούς σκοπούς" είναι αιθεροβάμων ή εκ του πονηρού ορμώμενος για να μην πούμε τίποτα βαρύτερο.

Από την άλλη όμως, σημειώστε ότι οι δήμοι ζητούν να... γλυτώσουν από τα νύχια των "μεγαλοκεφαλαιούχων" και να διαχειριστούν αυτόνομα μια έκταση σχεδόν διπλάσια του Central Park της Νέας Υόρκης και μιάμιση φορά μεγαλύτερη του Hyde Park του Λονδίνου, ή καμιά 30ριά φορές μεγαλύτερη του Εθνικού Κήπου η διαχείριση της οποίας, με τους όρους που συζητούνται (δηλαδή ΜΟΝΟ "πράσινο") θα ήταν ο απόλυτος εφιάλτης ακόμα και για Δήμους με ΤΕΡΑΣΤΙΑ εμπειρία στη διαχείριση πάρκων-και όχι καταπάτηση κατά το εθνικό μας σπορ- όπως πχ ο Δήμος του Παρισιού. Και φυσικά όλα αυτά ενώ με τα σημερινά δεδομένα (που τα γνωρίζουμε και τα ζούμε βρε αδερφέ) καλά-καλά οι δήμοι καλά δεν μπορούν να καθαρίσουν αλσύλλια με έκταση 5 στρεμμάτων από τα σκουπίδια.

Βέβαια, φυσικά και σε κάθε περίπτωση είναι θεμιτό, κυρίως οι "όμοροι" δήμοι να επιθυμούν και κάποια οφέλη. Επίσης σίγουρα δεν πρέπει να παραβλέπουμε το γεγονός ότι, πέρα από τις δημαγωγικές κορώνες που επιβάλλει η επικοινωνία με τους ψηφοφόρους, οι δήμαρχοι των δήμων αυτών όντως βρέθηκαν με μια "καυτή πατάτα" εκτάσεως 6000 στρεμμάτων της οποίας η διαχείριση όπως εξηγήσαμε πιο πάνω αποτελεί μέγιστη πρόκληση, της οποίας το μέγεθος και η δυναμική ΔΕΝ μπορεί να αποφασιστεί μόνο στα επίπεδα συνεδριάσεων δημοτικών συμβουλίων όπου, όσοι έχουν παραστεί, πολλές φορές το επίπεδο των συμμετεχόντων που συζητούν όχι μόνο δεν είναι... PhD in Urban Development, αλλά ούτε καν αυτό ώριμων ενηλίκων ατόμων.

Οπότε τι γίνεται; Ιδίως όταν δια στόματος, πολιτείας ρίχνεται στο τραπέζι και η φράση "ψηλά κτίρια", 30 χρόνια μετά από το υποτιθέμενο τέλος τους στην Ελλάδα σαν χειροβομβίδα στο τραπέζι του διαλόγου;

Προσωπική γνώμη του γράφοντος είναι ότι για λόγους που έχουν να κάνουν με τις αναμενόμενες αντιδράσεις των περιοίκων σε συνδυασμό με τις μαξιμαλιστικές κορώνες των λαϊκιστών τοπικών ταγών και κομματαρχών, η περιοχή του Ελληνικού δεν θα ήταν ενδεχόμενα η καταλληλότερη σε αρχικό στάδιο για την επιστροφή των ψηλών κτιρίων στον Αττικό ορίζοντα. Η περιοχή γειτνιάζει με πολλές κατοικημένες περιοχές οι οποίες -"και γιατι να το... κρυψωμεν άλλωστε" είναι λογικό ελλείψει πληροφόρησης και μετά από τριάντα χρόνια συντονισμένης ιδεοληπτικής προπαγάνδας οι κάτοικοί τους να είναι ευάλωτοι στα μηνύματα των καιροσκόπων λαϊκιστών.

Βέβαια, σε άλλες χώρες με κοινή λογική θα είχαν εντάξει ΚΑΙ τέτοιες αναπτύξεις στην περιοχή, με δεδομένο το τεράστιο μέγεθος της (έχετε δει πόσο μικρό μπορεί να φαίνεται ένα κτίριο ακόμα και 40 ορόφων δίπλα σε ένα τέτοιου μεγέθους πάρκο;) όπως και ενδεχόμενα να είχαν προτείνει και την ανάπτυξη ενός ξενοδοχειακού κέντρου ΜΕΣΑ στη θάλασσα σαν πχ το Burj al Arab (αν και όχι απαραίτητα τόσο ψηλό).

Δυστυχώς, στη χώρα της φαιδράς πορτοκαλέας, αυτά τα πράγματα πρέπει να γίνονται με τρόπο ευθύ, κατανοητό και εύπεπτο για τους "περίοικους" κατοίκους. Μέχρι τώρα, το υπουργείο κατάφερε να ξεσηκώσει τους κατοίκους ενάντια στο έργο με ορατό τον κίνδυνο να υπάρξουν καθυστερήσεις από προσφυγές κατοίκων και δημάρχων τη στιγμή που τα 5.500 στρέμματα πρασίνου που προκύπτουν είναι αρκετά για ένα υπερ-πάρκο που όντως δεν έχει προηγούμενο στα χρονικά της Ευρώπης και όχι μόνον.

Ενδεχόμενες αντιδράσεις μπορεί να καθυστερήσουν την ένταξη των ψηλών κτιρίων στον αστικό ορίζοντα της πόλης εν γένει, και να δημιουργήσουν κακό προηγούμενο και για όλες τις μελλοντικές προτάσεις με δυνατότητα υλοποίησης. Και αυτό να αποτελέσει κακό προηγούμενο για την ανέγερση υψηλών κτιρίων όχι μόνο στο Ελληνικό αλλά απανταχού της Αττικής και της υπόλοιπης Ελλάδας.

Και το δυστύχημα είναι ότι τώρα έχουμε όλα τα μέσα (ή τέλος πάντων το υπουργείο όφειλε να τα έχει), μέσω εξομοίωσης με υπολογιστές ώστε να δούμε τέλος πάντων τι σκοπεύει να κάνει το υπουργείο με το θέμα. Αφού φτάσαμε στο σημείο αυτό όμως, γνώμη μας είναι ότι η μελέτη αποτελεί μια καλή αρχή αρκεί να τηρηθεί. Και αυτό θα απαιτήσει συστηματική ενημέρωση στους πάντες εντός και εκτός των ορίων αστικής επιρροής του πάρκου

Είναι αντιληπτό βέβαια ότι δεν θα πρέπει να περιμένουμε ουρανοξύστες πάνω από 150μ στο Ελληνικό. Ίσως και τα 100μ τελικά να αποδειχτούν πολλά, μέσα στην ατολμία των πολιτικών φορέων και την τυφλή (και ενδεχόμενα όχι και τόσο άδικα) αντίδραση των τοπικών αρχών.

Παρόλα αυτά, με τούτα και με εκείνα πληθαίνουν οι ενδείξεις ότι το απόστημα της υστέρησης όσον αφορά τα ύψη των κτιρίων στην Αθήνα έχει σπάσει και ότι και τα τείχη του αρνητισμού σύντομα θα πέσουν.

Και αυτό είναι που μετράει.

Από εκεί και πέρα ας αναλάβουμε όλοι τις ευθύνες μας.

ΥΓ. Σαν κερασάκι στην τούρτα, και επειδή όταν ακούμε για "ανάπτυξη" φανταζόμαστε μόνο τσιμεντένια και πυκνοχτισμένα πενταώροφα "συγκροτήματα κατοικιών με ανύπαρκτες οδικές υποδομές, ανύπαρκτα πεζοδρόμια, ανύπαρκτους ελεύθερους χώρους, φραπεδουπόλεις όπου ο καφές πωλείται 5 Ευρώ, και δε συμμαζεύεται....

...ε, λοιπόν δέστε ένα βίντεο από παρόμοιας φύσης αστική ανάπτυξη υπό μελέτη στην... Άγκυρα της Τουρκίας. Ενώ στο συγκεκριμένο βίντεο μιλάμε για μεγαλύτερα κτίρια από αυτά που θα χτιστούν για κατοικίες στο Ελληνικό, δέστε πως τα ενσωματώνουν μέσα στο πράσινο, χωρίς να το αποδιώχνουν.

Τελικά μήπως εμείς κάτι κάνουμε λάθος;

Διαβάστε επίσης:

1. Πάρκο Ελληνικού: Πως να σώσετε την Αθήνα σε δυο μέρες: Το πρώτο βήμα για να αλλάξει η Ελλάδα, του Σωτήρη Γεωργανά

2. Μητροπολιτικό παρκο στο Ελληνικό: Η συζήτηση στον διαδικτυακό τόπο Skyscrapercity.com

3. Συμπτώσεις στο Ελληνικό: Άρθρο του Δημήτρη Ρηγόπουλου στην "Καθημερινή" της 23/1/2008 που αναφέρεται στις συμπτώσεις απόψεων μεταξύ κομματαρχών από εκ διαμέτρου αντίθετες πολιτικές τοποθετήσεις σχετικά με το Ελληνικό, όπως αυτές παρατίθενται στην αρχή του παρόντος. Σύμπτωση;

Η δικτατορία, τα ξόανα και οι ουρανοξύστες

2008-02-29T23:20:00.021+02:00

"Είναι το ίδιο το αθηναϊκό τοπίο, λοιπόν, που δεν ανέχεται και αποβάλλει ως ξένο σώμα το γιγαντισμό των μορφών, όπως τα πολυώροφα κτίρια – ουρανοξύστες που κτίστηκαν κατά τη διάρκεια της δικτατορίας και ορθώνονται ως ύβρις προς την ιερή τούτη γη, για να μας θυμίζουν σαν άλλα υπερμεγέθη ξόανα την πιο σκοτεινή περίοδο της σύγχρονης ιστορίας μας."

Τάσης Παπαϊωάννου, Αρχιτέκτων, Επικ. Καθ/τής ΕΜΠ, "Γαίας Εκποίησις", Περιοδικό "Αρχιτέκτονες", Τεύχος 46, σελ 27. Το περιοδικό σε μορφή .pdf που περιλαμβάνει όλο το άρθρο είναι προσβάσιμο κάνοντας κλικ ΕΔΩ

___________________________________________

1. Εισαγωγή

Δε νομίζω να υπάρχει άλλη χώρα στον κόσμο που μια σκοτεινή της περίοδος έχει παίξει τόσο αρνητικό ρόλο στο συλλογικό της ασυνείδητο όσο η Ελλάδα, και αναφέρομαι φυσικά στην περίοδο της δικτατορίας (1967-1974). Η επιβολή της δικτατορίας από μια δράκα επίορκων αξιωματικών , παρότι σύντομη, υπήρξε κατά πολλούς και σύμφωνα με τη λαϊκή μυθολογία το επιστέγασμα μιας μακράς πορείας προς την άβυσσο όπου οι νικητές του εμφυλίου επέβαλαν ένα "κράτος της δεξιάς" με κύριες φιγούρες τον χωροφύλακα και τον ρουφιάνο-περιπτερά ο οποίος σημείωνε όποιον αγόραζε εφημερίδες που δεν ήταν "εθνικώς ορθαί" ενώ ο ίδιος ο αναγνώστης αυτών των εφημερίδων πιθανόν να ήταν και "αντεθνικώς σκεπτόμενος", έχοντας διολισθήσει "εις τας σκοτεινάς ατραπούς των κηρυγμάτων του εθνοκτόνου κομμουνισμού"...

Σίγουρα η κατάλυση των δημοκρατικών ελευθεριών και της συνταγματικής νομιμότητας, η οποία ήρθε "καπάκι" μετά από δεκαετίες διώξεων της "αριστεράς" ΚΑΙ από τους "δεξιούς" ΚΑΙ από τους κεντρώους (Χαρακτηριστική η φράση του Γεωργίου Παπανδρέου παππού του Γιωργάκη "Ο Κομμουνισμός είναι εχθρός του έθνους και της Δημοκρατίας" -αλλά αυτά δεν τα λέμε), ήταν το "κερασάκι στην τούρτα". Μιας τούρτας πολύ πικρής της οποίας τα όποια θετικά (τότε η οικονομία "πετούσε") πνίγηκαν στο θρήνο για την τραγωδία της Κύπρου και στο μίσος όσων υπέφεραν ή είχαν κοντινούς τους ανθρώπους που πολλές φορές "δι' ασήμαντον αφορμήν" πέρασαν μέσα από την κόλαση, αν και, μιλώντας στη βάση των απόλυτων αριθμών, η δικτατορία μας ούτε κατά διάνοια δεν έφτασε τη θηριωδία αυτής του Πινοσέτ, ή του Φράνκο.

2. Υπόβαθρο

Από την άλλη, έστω και κατά κάποιο στρεβλό τρόπο, οι δικοί μας δικτάτορες δεν ήταν πολιτισμικά εσωστρεφείς. Τουναντίον, τους έλκυε ο κοσμοπολιτισμός και με τη βοήθεια της καλής πορείας της οικονομίας, μέσα σε όλα τα άλλα επεκράτησε ένας μεγαλοϊδεατισμός. Αυτός πολλές φορές εκφραζόταν σε αμφιβόλου γούστου εορτές όπως οι αλήστου μνήμης εορτασμοί για την "πολεμική αρετή των Ελλήνων" κατακαλόκαιρο στο Παναθηναϊκό στάδιο.

Άλλες φορές όμως, ο μεγαλοϊδεατισμός αυτός οποίος οδήγησε στον -έστω- οραματισμό έργων μεγάλης κλίμακας εκ των οποίων άλλα ήταν φαιδρά, όπως πχ το περίφημο "τάμα του έθνους" (μια μητρόπολη τεραστίων διαστάσεων στο Γαλάτσι αν δεν κάνω λάθος) ή ακόμα και ενός αεροδρομίου έκτασης 40.000 στρεμμάτων και τεσσάρων διαδρόμων σχεδόν στο μέγεθος εκείνου του πολύ μεταγενέστερου Dallas-Fort Worth στο Τέξας, για το οποίο είχαν προταθεί και πολλές τοποθεσίες όπως η Μακρόνησος, η Τανάγρα, επέκταση του Ελληνικού μέσα στη θάλασσα, και φυσικά τα Σπάτα, όπου και τελικά έγινε το πιο λογικών διαστάσεων (16.000 στρέμματα) αεροδρόμιο όπως το ξέρουμε σήμερα.

Βέβαια, μέσα στο σχετικά μικρό διάστημα της επταετούς δικτατορίας και με δεδομένη την νεοελληνική αδράνεια, λίγα μπορούσαν προφανώς τότε να γίνουν, και ακόμα λιγότερα έγιναν, στα όρια αυτού που οι Αγγλοσάξονες ονομάζουν "pragmatic constraints" (ρεαλιστικά όρια σε ελεύθερη μετάφραση). Ωστόσο είναι αλήθεια (και μάλλον ατυχής κατά πως φαίνεται σύμπτωση) ότι οι δικτάτορες μέσα στην τρέλα τους είχαν οράματα και δρομολόγησαν εξελίξεις οι οποίες για εκείνη την εποχή ενείχαν κάποιο στοιχείο πρωτοπορίας άσχετα αν η εφαρμογή τους δεν υπήρξε και πάντοτε επιτυχής. . .

Κατά περίεργο τρόπο, εκείνες τις αλλοπρόσαλλες μέρες φαίνεται να τέθηκε και σε βάση συζήτησης και το θέμα των υψών των κτιρίων, δηλαδή, να δοθεί στην Αθήνα ένας "Ευρωπαϊκός" αέρας, ενώ χρησιμοποιώντας το ύψος και το μέγεθος σαν εργαλείο, θα μπορούσαν ενδεχομένως να λυθούν και στεγαστικές ανάγκες οργανισμών αλλά και να δημιουργηθεί και μια αγορά κατοικιών "προς τα πάνω".

3. Ψηλά κτίρια και Δικτατορία

Η έκφραση αυτής της τάσης έλαβε χώρα με τον περίφημο αναπτυξιακό νόμο 395/68 "περί του ύψους των οικοδομών και του συστήματος της Ελευθέρας δομήσεως". Ταυτόχρονα, αρχίζει και η κατασκευή του πρώτου πραγματικά ψηλού κτιρίου στην Ελλάδα, του γνωστού "Πύργου Αθηνών" στους Αμπελόκηπους από την εταιρεία "Αλβέρτης και Δημόπουλος" ο οποίος ενσωμάτωνε ότι καλύτερο από πλευράς δομικής τεχνολογίας της εποχής (κεντρικός κλιματισμός, αντι-σεισμική κατασκευή, πάρκινγκ 500 θέσεων, κλπ). Παρά τις αντιφατικές αντιδράσεις, το 1971 γίνονται τα εγκαίνια του πύργου και μια νέα εποχή φαίνεται να αρχίζει... Σημειωτέον ότι εκείνη την εποχή, με 103μ ύψος, το συγκεκριμένο κτίριο ήταν το ψηλότερο των Βαλκανίων, και από τα ψηλώτερα της Νοτιο-Ανατολικής Ευρώπης.

Η καλή αυτή αρχή δεν είχε και την καλύτερη συνέχεια παρότι -σε αυτό το κομμάτι, οι προθέσεις ήταν ενδεχομένως- καλές.

Πρώτα απ' όλα, δεν ήταν όλοι οι αρχιτέκτονες του διαμετρήματος ενός Τομπάζη και ενός Βικέλα. Ο μεν Βικέλας με τον "πύργο των Αθηνών" συνδύασε τα αρχαιοελληνικά χαρακτηριστικά με τις λευκές κολώνες με το "διεθνές" στυλ, ενώ ο Τομπάζης πειραματίστηκε με την τεχνοτροπία των Ιαπώνων μεταβολιστών, δίνοντας μας το γνωστό συγκρότημα διαμερισμάτων "Δίφρος" στην Αγία Βαρβάρα Χαλανδρίου.

Δυστυχώς, η υπόλοιπη προσφορά αρχιτεκτονικού έργου στον τομέα των υψηλών κτιρίων υπήρξε από ανεπαρκής έως χείριστη με αποτέλεσμα, με την εξαίρεση κάποιων άρτιων οικοδομημάτων, τα περισσότερα από αυτά να αποτελούν κατακόρυφες προεκτάσεις -σαν να τις είχε επεξεργαστεί κάποιος με photoshop- του γνωστού στυλ των πολυκατοικιών. Με δεδομένο μάλιστα το γεγονός ότι η χωροθέτηση της κατασκευής τους υπήρξε προϊόν τυχαίας διασποράς αλλά και του γεγονότος ότι -ιδίως στην περίπτωση των οικοδομημάτων στα κάτω Πατήσια και στον Άγιο Νικόλαο Αχαρνών, η ποιότητα τους ήταν κακή, αλλά και με τους κτιριακούς τους όγκους όντως επιβάρυναν ήδη -ακόμα και τότε- τις πυκνοκατοικημένες γειτονιές στην οποίες κατασκευάστηκαν, αποτέλεσαν -ενδεχομένως αρνητικά σύμβολα κάθετης αστικής ανάπτυξης (πράγμα που επισημάνθηκε και σε αρχιτεκτονικά περιοδικά της μεταπολιτευτικής -κυρίως εποχής), ιδίως όταν μου αναφέρθηκε από ενοίκους τους εδώ και πάρα πολλά χρόνια ότι κάποιες από τις οικοδομές αυτές κατασκευάστηκαν "κατά παρέκκλιση των κειμένων διατάξεων" (και ο νοών νοείτω).

Επίσης δυστυχώς, και κατά πολύ παράδοξο τρόπο, παρότι οι αρχικές προθέσεις των τεχνοκρατών πράγματι σχετιζόταν με την αναβάθμιση της μητροπολιτικής εικόνας της Αθήνας, η πόλη δεν πρόλαβε να επωφεληθεί του κύματος αυτής της κατασκευής υψηλών κτιρίων κατά ωφέλιμο -όσο γινόταν- τρόπο τα έτη 1971-1980 (οπότε και χτίστηκε το τελευταίο και ενδεχομένως το καλύτερο, το γνωστό "Atrina Center" της Κηφισίας, έργο πάλι του Βικέλα, το κτίριο που σηματοδότησε την αρχή της αυτοκρατορίας του Μπάμπη Βωβού).

Αντί, όπως θα περίμενε κάποιος, να κατασκευαστούν κατά πρώτον εμβληματικά κτίρια γραφείων και δημοσίων οργανισμών σε κεντρικές λεωφόρους, από επιφανείς ξένους και Έλληνες αρχιτέκτονες, γίναμε μάρτυρες μιας μαζικής κατασκευής ως επί το πλείστον υψηλών κτιρίων κατοικιών (το ψηλότερο είναι ο πύργος Απόλλων-κλασική περίπτωση κατακόρυφης ασχήμιας) εκ των οποίων άλλα κατασκευάστηκαν σε κεντρικές λεωφόρους πχ. το συγκρότημα της οδού Μεσογείων, και άλλα βρίσκονται διεσπαρμένα μέσα σε γειτονιές με μόνη χρησιμότητα ενδεχομένως τη σκίαση των γειτνιαζόντων σε αυτά δρόμων το καλοκαίρι.

Από την άλλη, όπως αναφέραμε πιό πάνω, στο πεδίο του "δημόσιου" ή του εμπορικού κτιρίου δεν υπήρξαν θεαματικές εξελίξεις τέτοιες ώστε να δρομολογήσουν μια αντίθετη δυναμική που -εάν και όταν υπήρχε πίεση να μικρύνουν τα ύψη, όπως και τελικά έγινε- να υπάρχει αντίλογος με ήδη υπάρχοντα συμπλέγματα (clusters) υψηλών κτιρίων γραφείων υψηλής ποιότητας σχεδιασμού κατά τα πρότυπα άλλων Ευρωπαίκών και Αμερικανικών μεγαλουπόλεων όπως θα το ήθελαν ίσως οι μεγαλομανείς τεχνοκράτες επί δικτατορίας. Αντίθετα, τα παραδείγματα πυκνώσεων είναι μεμονωμένα με κλασσικότερο παράδειγμα τους πύργους των Αμπελοκήπων όπου όμως, μόνο ο Πύργος των Αθηνών ξεχωρίζει αισθητικά ενώ οι υπόλοιποι ακολουθούν το γνωστό μοτίβο των υπερυψωμένων πολυκατοικιών, επιδεινώνοντας έτσι την όποια οπτική εικόνα άρα και τη δυνατότητα υπεράσπισης τους:

Βέβαια, στο επίπεδο των προθέσεων, παρά τα κωμικοτραγικά χαρακτηριστικά της, η δικτατορία είχε κάποιο τεχνοκρατικό προσανατολισμό, ίσως και εντονότερο σε σχέση με τα μέτρα και τα σταθμά της εποχής που εξετάζουμε, σε σύγκριση με τους απείρως περισσότερους πόρους του σήμερα. Πράγματι, υπήρξαν προσπάθειες οι οποίες αντικατοπτρίζουν μια προσπάθεια να αναχθεί το ύψος σε παράγοντα κρατικού κύρους (εφόσον όπως φαίνεται, ελάχιστες ήταν οι επιχειρήσεις εκείνη την περίοδο που θα μπορούσαν να κατασκευάσουν δικά τους ιδιόκτητα κτήρια).

Δύο αρχιτεκτονικοί διαγωνισμοί οι οποίοι έλαβαν χώρα το 1972 για τα κτίρια του ΟΤΕ και της ΔΕΗ αντίστοιχα , κατέδειξαν τάσεις νεωτερικότητας πάντα σε σχέση με τα μέτρα και τα σταθμά της εποχής. Στον διαγωνισμό του ΟΤΕ καταλήξαμε στην απονομή μόνον ενός δεύτερου βραβείου, και το αποτέλεσμα είναι το γνωστό μας κτίριο του ΟΤΕ στην Κηφισίας. Στον διαγωνισμό για το κτίριο της ΔΕΗ, αν και το πρώτο βραβείο κερδήθηκε από το γραφείο του Τομπάζη, και αποτέλεσε ένα ωραίο δείγμα μεταβολισμού, εν τούτοις το σχέδιο δεν υλοποιήθηκε. Αξιοσημείωτες είναι και άλλες συμμετοχές, μερικές από τις οποίες συγκρίνονται σαφώς και μάλιστα υπερτερούν ακόμα και σε σχέση με τα πρώτα -τότε- κτίρια που κατά πρωτοπορία χτιζόταν στην περιοχή της La Defence - το γνωστό επιχειρηματικό κέντρο του Παρισιού.

Αξιοσημείωτα είναι φυσικά και τα άλλα τελειωμένα projects της εποχής όπως το κτίριο του υπουργείου Δημ. Τάξεως (η άδεια δόθηκε επί δικτατορίας και περατώθηκε το 1978) το οποίο εμφανίζει σαφή επιρροή από το κίνημα του μπρουταλισμού, καθώς και το κτίριο της σημερινής ΓΑΔΑ αλλά και διάφορα νοσοκομεία όπως το 401 στρατιωτικό νοσοκομέιο στη Λ. Κατεχάκη.

Δυστυχώς, και με βάση από τα όσα μπορούμε να συνάγουμε από τις πηγές της εποχής (παρατηρείται μια λογοκρισία άνευ προηγουμένου λόγω ιδεολογικής μονομέρειας σε ότιδήποτε έχει γραφτεί μετά τη δικτατορία σχετικά με το θέμα) το χρονικό διάστημα της εμπειρίας που εκτείνεται η κατασκευή τέτοιων κτιρίων είναι σχετικά λίγο για να συναχθούν συμπεράσματα αναφορικά με το τι θα μπορούσε να είχε γίνει αν έστω και περιορισμένα, είχε επιτραπεί η κατασκευή ουρανοξυστών αλλά και μεγάλου ύψους στην Αθήνα.

Κατ' αρχήν, υπάρχει από πολλούς η βάσιμη και καθ' όλα σεβαστή άποψη ότι εφόσον ήδη είχε αρχίσει ένας οικοδομικός αναβρασμός κατασκευής υψηλών κτιρίων κατοικιών, στην πλειοψηφία τους χωρίς μεγάλες απαιτήσεις ποιότητας αλλά και με όλα τα νεο-ελληνικά χαρακτηριστικά που ξέρουμε σήμερα όσον αφορά το νόμιμο ή μη της χωροθέτησης τους (..."κατά παρέκκλισιν των κειμένων διατάξεων" όπως αναφέραμε πιό πάνω) , ενδέχεται ναι μεν κάποια στιγμή να είχαν χτιστεί κάποια εμβληματικά κτίρια σε κάποιες υψηλής προβολής λεωφόρους, υπάρχει όμως και ο φόβος, σύμφωνα με την ίδια άποψη, ιδίως τα προάστια της Αττικής να είχαν γνωρίσει ένα κύμα κατασκευής τσιμεντένιων κουτιών μετρίου μεν ύψους (έως 20 πατώματα) τα οποία θα είχαν αλλοιώσει ανεπανόρθωτα το Αττικό τοπίο, χωρίς να προσθέσουν τίποτα στην αίγλη που οι δικτάτορες διατείνονταν ότι επιθυμούσαν να προσδώσουν στην Αθήνα χρησιμοποιώντας σαν εργαλείο το ύψος.

Από την άλλη, υπάρχει και η αντίθετη άποψη ότι από το 1980 και μετά, όταν τελείωσε και το καλύτερο κατά πολλούς υψηλό κτίριο, το γνωστό Αtrina στο Μαρούσι, αλλά και τελευταίο στον κατάλογο των υψηλών κτιρίων όπως προαναφέραμε, θα μπορούσε να υπάρξει μια φάση ωρίμανσης εφόσον πολλά από τα σχέδια για νέας γενεάς πύργους δεν είχαν καμμία σχέση με τις συμβατικές πολυκατοικίες ενώ και ο Βικέλας, και ο Τομπάζης αλλά και νεώτεροι τότε αρχιτέκτονες φαινόταν να έχουν ετοιμάσει πολλά σχέδια από εκείνα που θα πρόσθεταν το στοιχείο του κοσμοπολιτισμού για το οποίο μιλήσαμε πιο πάνω.

Είναι γνωστό, σύμφωνα με πηγές της εποχής ότι κατά τα μέσα της δεκαετίας του 1970 εκκρεμούσαν περί τις 30 άδειες νέων "πύργων". Φυσικά, μόνο εικασίες μπορούν να εκφραστούν σχετικά με το πως θα έμοιαζε η κορυφογραμμή (skyline) της Αθήνας αν έστω και κάποια από αυτά τα προτεινόμενα κτίρια πραγματοποιούταν...

4. Και τώρα τι;

Η πτώση της δικτατορίας και η άνοδος όλων των τμημάτων εκείνων του πληθυσμού τα οποία επί χρόνια ένοιωθαν στο πετσί τους το στίγμα της κοινωνικής διάκρισης έφερε και μια ανατροπή του σκηνικού. Για λόγους που μόνο ο ιστορικός του μέλλοντος -αν ασχοληθεί- θα γνωρίζει, τα ψηλά κτίρια έγιναν ο αποδιοπομπαίος τράγος για ότι πολεοδομικό κακό είχε συμβεί έως τότε στην Αθήνα. Αντί να υπάρξει ένας σοβαρός διάλογος, πέρα από ένα συνέδριο υψηλών κτιρίων που έλαβε χώρα το 1975, τα κτίρια αυτά δαιμονοποιήθηκαν μέχρις υπερβολής, όπως δείχνει και το απόσπασμα που παραθέτουμε στην αρχή του παρόντος άρθρου. Επιπλέον, ακριβώς ο εμβληματικός τους χαρακτήρας κατέστη ο στόχος των πυρών της κυριαρχούσας ιδεολογικής και πολιτισμικής "διανόησης" εφόσον αυτά αποτελούσαν σύμβολα της ολιγαρχίας του πλούτου, των επιχειρήσεων, της ιδιωτικής πρωτοβουλίας, και το μέγεθος τους συμβόλιζε την επιβολή της ωμής δύναμης του καπιταλισμού πάνω στον άνθρωπο, κλπ κλπ

Παρά το γεγονός ότι τώρα τελευταία υπάρχει διάλογος σχετικά με την επανεξέταση της κατασκευής υψηλών κτιρίων στην Αθήνα ο οποίος έρχεται και επανέρχεται, οι φωνές της δαιμονοποίησης ακόμα κρατούν. Τριάντα και βάλε χρόνια μετά την αμετάκλητη συντριβή και λαϊκή καταδίκη της χούντας, ένα τέταρτο του αιώνα και βάλε μετά την κατασκευή του τελευταίου από τα ψηλά κτίρια της Αθηνας, η "χουντική" καταγωγή των ατυχών παραδειγμάτων κάθετης επέκτασης σε μια πόλη τεσσάρων και βάλε εκατομμυρίων κατοίκων, μαζί με ένα συνονθύλευμα από ετερόκλητα συμφέροντα στερούν την Αθήνα από μια παράμετρο λελογισμένης και υγιούς ανάπτυξης. Φοβικά κινούν τα σήμαντρα της αντίδρασης οι ιεροκήρυκες της δονκιχωτικής αντίδρασης αποκαλώντας "ξόανα" κτίρια που στο κάτω-κάτω της γραφής δεν είναι καλύτερα ούτε χειρότερα από τα υπόλοιπα που ζούμε, εργαζόμαστε, ερωτευόμαστε, διασκεδάζουμε. Μόνο ψηλότερα, τίποτα παραπάνω.

Αντιπροσωπευτικά της σκοτεινής δικτατορίας λοιπόν τα "ξόανα". Και ναι μεν καταστροφή και εκποίηση γαιών όπως αναφέρεται στο εναρκτήριο απόσπασμα σίγουρα συνέβη αλλά γι' αυτή σύμφωνα με τον συγγραφέα του εν λόγω άρθρου φταίνε λίγες δεκάδες ξεχασμένα εν πολλοίς ψηλά κτίρια και όχι ο τσιμεντένιος πολτός που εκτείνεται από τη Δραπετσώνα μέχρι το Πόρτο Ράφτη, και από τη Δροσιά μέχρι το Φάληρο...

Γνώμη μας είναι ότι η όλη υπόθεση των ψηλών κτιρίων στην Αθήνα θα έπρεπε να επανεξεταστεί σε πιο λογική βάση, όπως έχουμε ήδη γράψει, με την προοπτική ανέγερσης τους σε επιλεγμένα σημεία και εκτός οπτικής γειτνίασης με τα ιστορικά τοπόσημα της Αθήνας. Η φοβική προσέγγιση με τοτεμικά ανάλογα και αναφορές σε "ξόανα" προσδίδουν έκπτωση λόγου, ανορθολογισμό και νοηματική ένδεια σε ένα αναγκαίο διάλογο για το μέλλον των πόλεων μας που όπως φαίνεται έχει φθάσει σε μια φάση ωρίμανσης και απαιτεί πλέον άλλου είδους προσεγγίσεις και ποιότητα επιχειρηματολογίας.

Νάτο και το ξόανο
Από το άρθρο "Το ξόανο και η μάσκα"
του Γεωπόνου Γιάννη Σαβάκη

Το νεο-Ελληνικό Matrix και οι Ουρανοξύστες

2008-02-16T21:54:00.020+02:00

1. Εισαγωγή - Πριν αρχίσουμε - ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ-

Η αλήθεια είναι ότι παρότι είχα προαναγγείλει αυτό το άρθρο εδώ και κάποιες μέρες, δεν τολμούσα να το αρχίσω. Κάτι οι δουλειές, κάτι η έλλειψη χρόνου, κάτι απο εδώ και κάτι από εκεί, πέρασαν κάποιες μέρες μέχρι σήμερα Κυριακή 24/2/2008. Εν κατακλείδι, ευτυχώς που συνέβη αυτό, γιατί έλαβα ένα πολύ ενδιαφέρον μήνυμα από ένα καλό φίλο ο οποίος -χωρίς να το ξέρει- μου έστειλε ένα συνημμένο αρχείο το οποίο "κολλάει" σχεδόν απόλυτα -καρμικά θα έλεγα- σε αυτά που θα συζητήσουμε σε αυτό το άρθρο.

Οπότε, πριν αρχίσουμε, αντί για εισαγωγή, μέγιστη παράκληση κάντε ένα κλικ ΕΔΩ και δέστε ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΑ μια μικρή παρουσίαση πριν προχωρήσουμε...
.
.
.
.

Την είδατε; Ωραία, τώρα μπορούμε να συνεχίσουμε.

2. What is the matrix?

Άραγε αναγνωρίζετε κανένα κοινό χαρακτηριστικό με την καθεστηκυία τάξη των "ειδήσεων" και της "ενημέρωσης" την οποία μας προσφέρουν τα ΜΜΕ;

Χάρη στην γνωστή τριλογία των αδερφών Wachowski, ο όρος "matrix" καθιερώθηκε σαν το νεολογισμό που σηματοδοτεί μια τεχνητή και επιβαλλόμενη με σχεδόν ολοκληρωτικό τρόπο φαντασιακή πραγματικότητα όπου κύριο χαρακτηριστικό είναι η ένταση της παραίσθησης που επιβάλλεται αλλά και των ελεγκτικών μηχανισμών οι οποίοι σχεδόν ανακλαστικά τίθενται σε λειτουργία όταν παρατηρείται παρέκκλιση από τα ειωθότα του συστήματος αναφοράς.

Το τραγικό στοιχείο της υπόθεσης είναι ότι πολλές φορές οι ελεγκτικοί ή "εξομαλυντικοί" μηχανισμοί (normative mechanisms), ιδίως σε παγιωμένα συστήματα δεν έγκεινται στην συνειδητή επέμβαση των όποιων επικυρίαρχων, αλλά στην ανακλαστική αντίδραση των υποτελών τους. Με λίγα λόγια, ο έξυπνος εντολέας στο παράδειγμα της εισαγωγής μας δεν κάθεται να σπαταλάει νερό πάνω στους πιθήκους αλλά εκπαιδεύει τους άλλους πιθήκους να επαναφέρουν στην... τάξη τον εκάστοτε παρεκκλίνοντα χωρίς εκείνος να χρειάζεται να τρέχει να φέρει τις μάνικες κάθε φορά που κάποιος ενοχλητικός πίθηκος θα θελήσει να ανέβει τη σκάλα...

3. Το νεο-Ελληνικό Matrix

Αν θα θέλαμε να παρουσιάσουμε λοιπόν την κοινωνία μας με μια κοινωνία πιθήκων (άστοχο-είμαστε πολύ πιο αιμοβόρικα πλάσματα από αυτούς) θα αντιλαμβανόμασταν ότι και η δική μας (η Ελληνική εννοώ) κοινωνία έχει τα όρια της όπου υπάρχουν έντονες αντιδράσεις όταν κάποιος άνθρωπος αυτή τη φορά πάει να τα υπερβεί ή να ρωτήσει έστω και ακαδημαϊκά βρε αδερφέ, γιατί αυτά τα όρια υπάρχουν. Και μιλάμε για όρια που μπορεί μεν να υπερβαίνουν το ύψος μιας κλίμακας (σκάλας) αλλά που και πάλι είναι χαμηλά, εφόσον άλλη η διανοητική ικανότητα των πιθήκων και άλλη (θέλουμε να πιστεύουμε) των ανθρώπων.

Βέβαια, κάθε κοινωνία έχει τα κολλήματα της (άκουσα πρόσφατα ότι στην Αμερική παραλίγο να λογοκρίνουν το νέο CD του B. Springsteen και εκάγχασα - ξεφεύγουν λίγο τα παιδιά). Η (νεο) Ελληνική κοινωνία έχει λοιπόν τα δικά της κολλήματα, τη δικιά της σκάλα. Δεν ξέρω που έχει πάει ο τύπος με τη μάνικα αλλά ακόμα και τώρα, φαίνονται να υπάρχουν ορισμένα όρια και ορισμένα ερωτήματα τα οποία όταν τίθενται κραυγάζουν εν μέρει ή εν συνόλω οι υπήκοοι και ενίοτε αντιδρούν σαν τους πιθήκους του παραδείγματος.

Μερικά από τα θέματα που κάνουν τζιιιιιιιιιιιιιιιιιιιιιιζζζζζ είναι (βαθιά ανάσα):

Τι θα γίνει με την Ολυμπιακή που μας πίνει το αίμα; Τον ΟΣΕ; τις υπόλοιπες ΔΕΚΟ; Δεν είναι άδικο οι μισοί εργαζόμενοι να είναι στο απυρόβλητο και τα βάρη τους να να σηκώνουν οι άλλοι μισοί;
Τι θα γίνει με τις ανώτατες σχολές; γιατί πρέπει να τις πληρώνουμε εσαεί; Σε τι θα ενοχλούσαν κάποια ιδιωτικά πανεπιστήμια; Γιατι κάποιοι φοιτητές χττίζουν τις πόρτες των γραφείων καθητγητών τους με τους οποίους δεν συμφωνούν; Γιατι κάποιοι κατα τα άλλα λαλίστατοι δεν παίρνουν θέση σε αυτά τα φαινόμενα;
Τι θα γίνει με το ασφαλιστικό; Γιατί θα πρέπει να θυσιαστούν οι μισοί για τους άλλους μισούς προνομιούχους;
Και αφού το κράτος δεν είναι σε θέση να προσλάβει άλλους (τίγκαρε...), γιατί δεν διευκολύνει την επιχειρηματικότητα αλλά παραδίδει τα παιδιά της Ελλάδας βορά στους λίγους και εγκαθιδρυμένους οι οποίοι αν δεν είναι παιδιά τους, ανίψια τους ή κουμπάροι, θα πάρουν μισθούς- φιλοδώρημα; Γιατί στην εποχή της ευρυζωνικότητας θα πρέπει να χρειαζόμαστε 759843987 πιστοποιητικά για να ανοίξουμε μια επιχείρηση; επίτηδες το κάνουν για να είμαστε συνεχώς υπάλληλοι;
Τι θα γίνει με τις διαδηλώσεις; Γιατι οι συνδικαλισμένοι εργαζόμενοι είναι τόσο ανάλγητοι; Γιατί θα πρέπει όσοι δεν συμμετέχουν βρε αδερφέ να υποφέρουν; Γιατί θα πρέπει ντε και καλά να κλείνουν οι δρόμοι; Για τους υπόλοιπους ποιός θα διαδηλώσει;
Γιατί συγκεκριμένος ιδεολογικός προσανατολισμός πρέπει να μονοπωλεί εσαεί τα σκήπτρα του αδικημένου και του κοινωνικού αγωνιστή; Αν δηλαδή εμφανιστούν και αγωνιστές από άλλους χώρους θα πρέπει είτε να φορέσουν τα επαναστατικά αμπέχονα είτε να εξαφανιστούν επειδή χαλάνε τη μόστρα;
Γιατί δυσφημείται συνεχώς από τα ΜΜΕ αλλά και συγκεκριμένους πολιτικούς χώρους η επιχειρηματική δραστηριότητα στην Ελλάδα;
Γιατί από την άλλη οι βολεμένοι (και πολλοί μη βολεμένοι) επιχειρηματίες στην Ελλάδα φέρονται με τέτοια μικροψυχία κατά των εργαζομένων τους λες και κάνουν ότι μπορούν να δικαιολογήσουν την κατευθυνόμενη ξινίλα που αποπνέουν πολλά ΜΜΕ για αυτούς;
Γιατί δεν χτίζονται στην Αθήνα ουρανοξύστες;

Όλα τα παραπάνω -και άλλα τόσα- ερωτήματα, άλλα σωστά -ποιος μπορεί να το κρίνει- και άλλα όχι, έχουν κατά καιρούς διατυπωθεί από πλήθος ανθρώπων οι οποίοι συνθλίβονται -λίγο ή πολύ- πολιτισμικά, ηθικά, αισθητικά στην καλύτερη περίπτωση...

τζίιιιιιιιιιιιιιιιιιιιιιζζζζζζ.

Θυμάμαι κάποτε ένα φίλο μου που μου έθεσε μια απλή ερώτηση:

"και καλά, όλος ο κόσμος μιλάει για το πόσο μοναδική χώρα είναι -μεταφυσικά και ελέω Θεού- η Ελλάδα, και πως είμαι αχάριστος γιατί είναι η ωραιότερη χώρα του κόσμου.

...και σε ρωτάω: εμένα που ακόμα η Ελλάδα δε μου κάνει ούτε κρύο ούτε ζέστη, δεν μου κάνει "κλικ" και δεν τη θεωρώ και καμιά σπουδαία χώρα και ας έχω γευτεί τον ήλιο και τη θάλασσα τι να κάνω δηλαδή; να εξαφανιστώ; να μεταναστεύσω για να μην ενοχλώ;"

...και ναι, μπορεί να μην αισθανόμαστε όλοι έτσι, αλλά ενδεχομένως να έχουμε συγκλίνει κάποια στιγμή σε απόψεις με το φίλο μου, όπως και μπορεί κάποια από τα παραπάνω "αιρετικά" ερωτήματα να τα έχουμε συζητήσει σε παρέες, με φίλους, στο γραφείο, κλπ.

Το ερώτημα είναι: Γιατί αυτά και άλλα ερωτήματα δεν ακούγονται παραπέρα από κάποια blogs? Γιατί ενώ συμβαίνουν -όσα συμβαίνουν- στον κόσμο εμείς δεν ενημερωνόμαστε; ή τουλάχιστον, γιατί τα ΜΜΕ δεν δείχνουν καμιά διάθεση να ενημερώσουν και πρέπει να απευθυνόμαστε στο διαδίκτυο για να μάθουμε κάτι άλλο πέρα από την αντιαισθητική ιστορία του Ζαχόπουλου και της "35χρονης" ή πέρα από την όζουσα διαμάχη των μεγαλοεκδοτών;

Γιατί τέλος πάντων μου βάζουν συνεχώς το δίλημμα ή κουκουλοφόροι, ή κοινωνική σαπίλα, ή ΠΑΣΟΚ ή ΝΔ, ή Αθήνα - Μπάχαλο όπως είναι τώρα, ή Αθήνα-Σάο Παολο, μπάχαλο με ουρανοξύστες δηλαδή; ; Ή επιχειρηματίας ιδιώτης κλέφτης ενσήμων ή κράτος κλέφτης ονείρων; Κάτι ενδιάμεσο δεν μπορεί δηλαδή να βρεθεί; Γιατί κάθε φορά που κάποιος θέτει τέτοια ερωτήματα οι "γνώστες" συνομιλητές, ενίοτε "βολεμένοι" συνοφρυώνονται και με ύφος δασκάλου προς τον αφελή και απονήρευτο μαθητή λένε "κοίταξε να δεις..."

Μήπως τελικά αυτό είναι το matrix?

4. Ουρανοξύστες και οράματα

Κάποιος βέβαια θα μπορούσε να ρωτήσει΄"και καλά, τι σχέση έχουν οι ουρανοξύστες με αυτά "

Και τότε εγώ θα απαντούσα...

"κοίταξε να δεις..."

Ο τρόπος και ο βαθμός φοβικότητας με τον οποίο η κοινωνία αντιμετωπίζει τις "ενοχλητικές" ερωτήσεις (κάποιοι θα τις λέγανε και "προκλήσεις") αντανακλά και το επίπεδο ευελιξίας αυτής της κοινωνίας. Αντιστοιχεί δηλαδή στο πόσο ξύλο θα φάει ο ατυχής νεοφερμένος πίθηκος που θα πάει να πιάσει τη μπανάνα, όπως λέει και το παράδειγμα στην αρχή. Ουρανοξύστες στην Αθήνα μπορεί να γίνουν μπορεί και να μη γίνουν. Για πολλούς λόγους. Εκείνο όμως που κάνω έκκληση σε κάθε καλών προθέσεων παρατηρητή δεν είναι το μόνο το γιατί μπορεί να μη γίνουν αλλά η ένταση των αντιδράσεων η οποία κάθε μα κάθε φορά είναι δυσανάλογη όχι μόνον απέναντι στα ψηλά κτίρια αλλά και σε οποιαδήποτε μεγάλη κατασκευή μέσα στο λεκανοπέδιο.

Μουσεία, εμπορικά κέντρα, εμπορικά κτίρια, ότι δεν χτίζεται με όρους "διαμπερούς" αλλά μας υπερβαίνει σε κλίμακες αποτελεί μια μεταφυσική απειλή για μας. Είναι το "μεγαθήριο", το βιβλικό Βεεεμώθ, το κήτος της αβύσσου. Δεν μας ενοχλούν οι εγκληματίες μικροεργολάβοι που αφήνουν τσιμεντένιες κουτσουλιές πάνω στο Αττικό τοπίο αλλά οι κατασκευαστές που προτείνουν κάτι που υπερβαίνει τα μέτρα και τα σταθμά μας. "Μεγαθήρια " κτίρια οκτώ και πέντε ορόφων στην Κηφισίας, "φαραωνικό στο γιγαντισμό του" το ΟΑΚΑ, τα ίδια και το νέο μουσείο Ακροπόλεως, τα ίδια και για τις λεωφόρους, τα μουσεία, τα ίδια για οτιδήποτε προτείνεται.

Γιατι τέτοια αντίδραση; Ποιος προγραμμάτισε έτσι όλους αυτούς τους ανθρώπους οι οποίοι πολεμούν μετά μανίας το the mall και μετά το επισκέπτονται με ρεκόρ αριθμού επισκεπτών γύρω στα 13 εκατομμύρια ετησίως (The mall Athens, για το έτος 2006) ; Που μιλούν με ρομποτικό αυτισμό (και δικαίως- μην κοροϊδευόμαστε) για "πράσινο" αλλά παρόλα αυτά το... τιμημένο το "πράσινο" που όλοι το θέλουν και όλοι είναι από πάνω του, για να μη μειωθεί, τοπική αυτοδιοίκηση, "φορείς", περίοικοι και κινήσεις πολιτών, ΜΚΟ, σχολεία, πολιτικοί συνασπισμοί και κόμματα, τρέχα γύρευε, κατα... μαγικό τρόπο που δεν έχει προηγούμενο στα παγκόσμια χρονικά, αυτό -άκου να δεις το... άτιμο!!!- μας κάνει πάντα την κουτσουκέλα και συνεχώς μειώνεται παρά τη συνεχή επιτήρηση την οποία υφίσταται. Τόσα... παρατηρητήρια, γενειοφόροι, αξύριστοι ή/ και καραφλοί δήμαρχοι και παράγοντες κάθονται από πάνω του και το κοιτούν, το ξανακοιτούν, αλλά αυτό το μπαγάσικο μειώνεται, λες και το τρώει περονόσπορος...

Ποιος φταίει για το μπάχαλο του λεκανοπεδίου λοιπόν; Η... Marfin και η Dubai Holdings κατά τον κύριο Αλαβάνο, ή ο Μπάμπης Βωβός κατά τον κο Καρατζαφέρη των οποίων τις ακραίες απόψεις μπορείτε να διαβάσετε ΕΔΩ;

Δυστυχώς, η Ελληνική κοινωνία εμφανίζει-στον αντίποδα- τρομακτικές ομοιότητες με την Αμερικανική όσον αφορά την ανοχή της στην κάθε είδους διαφορετικότητα. Μίσος κατά των εμβληματικών κατασκευών των ψηλών κτιρίων, των μεγάλων κτιρίων. Ευτυχώς που χάρη σε αυτά και μόνον τότε θυμόμαστε και το (συνεχώς μειούμενο παρόλο τον επαναστατικό οίστρο μας,) "πράσινο" αλλά μόνο όταν πρόκειται να χτίσει ο Βωβός. Τώρα που το Μαρούσι έχει παραδοθεί στα χέρια των τσιμέντο-εργολάβων που χτίζουν μεζονέτες μεταξύ του Ολυμπιακού σταδίου και του τρισκατάρατου "the MAll" δεν μας ενοχλεί. Για να πήγαινε ο Βωβός και η Marfin (χαχα) να χτίσει κάτι ωραίο με άνετους χώρους τριγύρω, έστω και 15 πατώματα, και νά'βλεπες πανηγύρι. Αλλά άμα είναι για το... διαμπερές, τσιμέντο να γίνει... έτσι δεν είναι;

Ο κόσμος άλλαξε, ο λαϊκιστής καταβρεχτήρας του παραδείγματος της εισαγωγής χρόνια τώρα έχει αποχωρήσει, αλλά ακόμα και τώρα οι φοβικοί πίθηκοι κοιτούν τη νεωτερικότητα με το ίδιο τρομαγμένο βλέμμα που κοιτούσαν οι όμοιοί τους το μονόλιθο στην ταινία 2001: Α Space Odyssey του μαέστρου Κιούμπρικ.

Κραυγάζουν το ίδιο, έχουν την ίδια δυσπιστία, την ίδια αλλεργία στην αλλαγή, τους τρομάζει και τους φοβίζει. Τα χαμένα εφηβικά όνειρα επενδεδυμένα σε βρώμικα αμπέχονα σε φοιτητικά καφέ της δεκαετίας του 70 και του 80 κάτω από συννεφιασμένους ουρανούς σε δύσκολες εποχές γίνονται υλακές οπισθοδρομισμού και συντήρησης. Η μαγεία της αμφισβήτησης κατάντησε με τα χρόνια να εκπέσει σε αμφισβήτηση της μαγείας. Η βάρκα με την οποία πέρασαν το ποτάμι ακόμα τους βαραίνει γιατί ξέχασαν να την πετάξουν από πάνω τους και ας έχουν μπει -χρόνια τώρα- στην άνυδρη έρημο της ιδεολογικής τους ξηρασίας στην οποία τους οδήγησε η απόλυτη σκέψη τους.

...και ναι μεν, τους πιθήκους του Arthur Clarke και του Κιούμπρικ τους ξεστράβωσε ο μονόλιθος. Η σκέψη αυτών για τους οποίους μιλάμε είναι τόσο μονολιθική που ούτε όλοι οι μονόλιθοι της Ευρώπης (του φεγγαριού του Δία, that is... δέστε την ταινία στην οποία αναφέρεται...) δεν αρκούν για να τους ξεστραβώσουν.

...και οι ουρανοξύστες; Μα δεν καταλάβατε ότι για αυτούς μιλάμε τόση ώρα;

Θα μπορούσα να (ξανά)μιλήσω για το ότι όχι μόνον το Dubai (που το μισεί ο κος Αλαβάνος) και το Χόνγκ Κόνγκ αλλά και η Κωνσταντινούπολη, το Βελιγράδι, η Πριστίνα, αλλάζουν όψη. Αλλά όχι, εμείς εκεί. Μας αρέσει η Ιστορία του μικρού ροκ Γαλατικού χωριού που αντιστέκεται στους κακούς Ρωμαίους και τους αλλάζει τα φώτα άμα λάχει.

...μόνο που κατά πως φαίνεται ξεμείναμε και από μαρμίτα και από δρυΐδες...

...και δυστυχώς, για να γυρίσουμε και στα καθ' ημάς, μάλλον μας περισσεύουν οι εφιάλτες (που εξαιτίας τους διάβηκαν οι Μήδοι, μιλάμε για Ελληνική πλέον ιστορία, you know...) και όχι τα οράματα...

Ο Ουρανοξύστης ως σύμβολο.

2008-02-13T03:30:00.001+02:00

"Give me your tired, your poor,
Your huddled masses yearning to breathe free,
The wretched refuse of your teeming shore.
Send these, the homeless, tempest-tossed to me.
I lift my lamp beside the golden door."

Με τρομάζει που πρέπει να εξηγήσω στους ανθρώπους γιατί το θέαμα αυτό είναι τόσο μεγαλειώδες. Γιατί οι στιλπνές γραμμές που σκίζουν τους αιθέρες πρέπει να έχουν κι άλλους λόγους ύπαρξης πέρα από την αγέρωχη όψη τους. Γιατί η δύναμη που αποπνέουν πρέπει να υποτάσσεται και όχι να υποτάσσει.

Με παραξενεύει που υπάρχουν άνθρωποι που δεν νιώθουν τον ίδιο θαυμασμό για το πνεύμα που προσπαθεί να ξεπεράσει, να κοιτάξει στον ουρανό, να φτάσει ψηλά. Όσο μπορεί πιο ψηλά. Για τη ματιά που θέλει να σταθεί κοντά στα σύννεφα και να κοιτάξει ανεμπόδιστη τις πόλεις και τον κόσμο που απλώνονται γύρω της.

Γεννήθηκε στο Σικάγο, στα τέλη του 19^ου αιώνα, από ατσάλι, με ένα επίτευγμα της στατικής που του επέτρεψε να υπερβεί τα παλιά όρια του ύψους. Ακολούθησε η Νέα Υόρκη, η αδιαμφισβήτη πρωτεύουσα, με το όνομα της να εμπεριέχεται στο συλλογικό ορισμό της ίδιας της λέξης «ουρανοξύστης».

Υπήρξε ο απόλυτος συμβολισμός της εξουσίας, της δύναμης και της οικονομικής υπεροχής. Το status symbol των μεγιστάνων του πλούτου και των πολυεθνικών.

Μάγεψε τις ματιές των νέων για ένα κόσμο άγνωστο, πιο μεγάλο, πιο θαυμαστό. Για ένα κόσμο που υπήρχε, όχι κάπου απροσδιόριστα, αλλά μπροστά τους, εδώ και τώρα.

Έκανε τους μηχανικούς να αισθάνονται ρίγος μπρος στην πρόκληση, τους αρχιτέκτονες ανατριχίλα μπρος στα όρια που δεν υπήρχαν πια.

Έγινε το απόλυτο σημείο αναφοράς για τις μητροπόλεις του κόσμου, δεν μπορούσε να υπάρξει έξω από αυτές, δεν θα υπήρχε χωρίς αυτές. Τους ζήτησε ένα τίμημα για αντάλλαγμα: Ούτε κι αυτές θα μπορούσαν πλέον να υπάρξουν χωρίς αυτόν, να διατηρούν τον τίτλο τους χωρίς να τον αγκαλιάζουν.

___________________________________

*Το clip προέρχεται από την ταινία "Ο θρύλος του 1900" - "La Leggenda del pianista sull'oceano"
**Οι εικόνες προέρχονται κατά σειρά εμφανίσεως από τους: nylocations, new-yorkled, stuckincustoms.

Ουρανοξύστες και αντίληψη περί "μέτρου"

2008-02-12T22:45:00.000+02:00

Μια από τις μεγαλύτερες αντιστάσεις στην αποδοχή του ουρανοξύστη ως συστατικό στοιχείο τού Αττικού τοπίου, είναι η σχεδόν δογματική προσκόλληση σε μια, κατά τη γνώμη μου, κίβδηλη και παραχαραγμένη αντίληψη περί «ανθρώπινου μέτρου».

Η βαθιά πνευματική υπόσταση του ρητού «παν μέτρον», εκφυλίστηκε σε άσκηση μεταφυσικής γεωμετρίας όπου η γη είναι επίπεδη και έτσι οφείλει να είναι. Για πάντα. Δε διεκδικούμε το ρόλο του Γαλιλαίου, αλλά τα τελευταία χρόνια, κάτι φαίνεται «να κινείται» στο χώρο.

Αντί να βγάζουμε πανικόβλητοι τους χάρακες μετρώντας τον πανικό μας στα μέτρα και τα εκατοστά του ύψους των κτηρίων μας, ίσως ήρθε η ώρα να ξαναδιεκδικήσουμε το χαμένο «μέτρο» από το τσιμέντο, την απουσία πρασίνου, την ακατάπαυστη οριζόντια επέλαση της τσιμεντούπολης, τους θλιβερούς συντελεστές δόμησης, τα μίζερα στριμωγμένα πεζοδρόμια.

Δεν είναι οι ουρανοξύστες πανάκεια σε όλα τα παραπάνω. Ποιος όμως αμφισβητεί σοβαρά σήμερα την ευεργετική επίδραση της κατακόρυφης ανάπτυξης της πόλης στην απελευθέρωση χώρων για πράσινο, είτε άμεσα λόγω τής μικρότερης κάλυψης του οικοπέδου, είτε έμμεσα με την συγκέντρωση επαγγελματικών δραστηριοτήτων σε μικρότερο οριζόντιο χώρο και την απορρόφηση αυτών από άλλες περιοχές που σήμερα ασφυκτιούν. Δίνοντας έτσι την ευκαιρία στις τελευταίες να αναδιοργανωθούν, καθώς θα υφίστανται μικρότερη οικιστική πίεση.

Η ίδια η απόλυτη εμμονή ως προς το μέγιστο ύψος των κτηρίων, οικτίρει την λογική όσων υποστηρίζουν πως αντιλαμβάνονται το «μέτρο» απορρίπτοντας την ιδέα του ουρανοξύστη στην Αττική. Γιατί κάθε απόλυτη άποψη είναι εξ' ορισμού εκτός μέτρου. Και η απουσία μέτρου στην πολεοδομική ανάπτυξη δημιουργεί τέρατα. Σαν το λεκανοπέδιο της Αττικής καλή ώρα.

Ήρθε η ώρα να δούμε το μέλλον της πόλης μας μέσα από το μέτρο της καλύτερης ποιότητας ζωής, της λειτουργικότητας, του σεβασμού τής αξιοπρέπειας των πολιτών, της εμπνευσμένης πρακτικότητας και φυσικά του σεβασμού των μνημείων μας και της ιδιαιτερότητας της Αττικής. Κανείς δεν υποστηρίζει πως πρέπει να χτίσουμε ουρανοξύστες κοντά στην Ακρόπολη. Αλλά όταν βρεθεί η συνισταμένη των παραπάνω, θα έχουμε βρεί το αληθινό μέτρο. Και, κατά την ταπεινή μου γνώμη, κάπου εκεί έχουν σημαντική θέση και οι ουρανοξύστες.

O Αλέξης Τσίπρας και οι Ουρανοξύστες στην Αθήνα

2008-02-12T19:34:00.016+02:00

Μόλις πριν δύο μέρες από τη συγγραφή του παρόντος πραγματοποιήθηκε η σχεδόν προαναγγελθείσα και εν πολλοίς αναμενόμενη εκλογή του νεότατου -για τους ρυθμούς της πολιτικής στην Ελλάδα- Αλέξη Τσίπρα στο θώκο του προέδρου του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. Κατά σύμπτωση, ο Αλέξης εκτός από φωτογενής και "διαφορετικός" από την οπτική εντύπωση των υπολοίπων πολιτικών της χώρας μας, έχει και ένα άλλο χαρακτηριστικό που ενδιαφέρει εμάς τους θιασώτες των ψηλών κτιρίων στην Αθήνα: Είναι και πολιτικός μηχανικός και μάλιστα εργαζόμενους σε αντίθεση με πολλούς συναδέλφους του πολιτικούς οι οποίοι πέραν της ιδιότητας τους ως πολιτικών είναι απλά ανεπάγγελτοι.

Ο λόγος που ο αγαπητός σε πολύ κόσμο (και γιατί όχι και σε εμάς) Αλέξης μας ενδιαφέρει είναι διότι αντιπροσωπεύει ένα πολιτικό χώρο που -σχεδόν ανακλαστικά- εμφανίζει αλλεργικά συμπτώματα σε οποιαδήποτε αναγγελία ανέγερσης κτιρίων τα οποία ξεφεύγουν από αυτό που προσδιορίζεται σαν "ανθρώπινες κλίμακες", τουτέστιν από κατασκευές οι οποίες χαρακτηρίζονται από μικρό ύψος -άντε τρία ή τέσσερα πατώματα- και από μικρή πρόσοψη.

Η επιτομή αυτών των απόψεων εμφανίζεται ανάγλυφη και στις δηλώσεις (ή μήπως το πολεμικό ανακοινωθέν) του προκατόχου του, του κου Αλαβάνου όπως γράφτηκαν στον ημερήσιο τύπο με την ευκαιρία της επίσκεψης του στο ανοικτό φόρουμ του Ελληνικού.

Διαβάστε λοιπόν:

«πρέπει να υπερασπιστούμε την πατρίδα μας», «να υπερασπιστούμε τις ελεύθερες ζώνες γης», «να κρατήσουμε τη σημαία του Ελληνικού για να μην ανέβει η σημαία του Mall του κ. Λάτση, της Marfin και του Ντουμπάι»

Μάλιστα, παραδόξως και περιέργως, και ίσως στα μοναδικά χρονικά της αριστεράς στην Ελλάδα, οι απόψεις αυτές συνέπεσαν με εκείνες του αντιπροσώπου ενός άλλου ανερχόμενου πολιτικού σχηματισμού από τα εκείθεν του πολιτικού φάσματος ο οποίος και αυτός με σχεδόν αδελφική σύμπνοια υπερθεμάτισε των λόγων του κου Αλαβάνου λέγοντας:

«Λάτσης και Βγενόπουλος καταστρέφουν το περιβάλλον» και «ένας άνθρωπος, ο Μπ. Βωβός, ήταν αρκετός για να ανέβει η θερμοκρασία στο Μαρούσι κατά ένα βαθμό από τα γυάλινα κτίρια που κατασκεύασε»

θέλετε και το όνομα του υπερθεματίσαντος; Ο κος Καρατζαφέρης!!!

Δε γνωρίζω πραγματικά ποιες... πως να το πω, σκοπιμότητες; συμπαντικές και καρμικές δυνάμεις; τι; οδήγησαν σε τέτοια σύγκλιση απόψεων η οποία φυσικά δεν πέρασε και απαρατήρητη από άλλους δημοσιογράφους πολύ πιο έγκριτους από μένα.

Δε θα μπω στον πειρασμό να σχολιάσω εκτενώς τα παραπάνω εξάλλου το έχω ήδη κάνει αλλού, αλλά ας μου επιτραπεί να επισημάνω ότι κάπου η παρατηρούμενη υπερβολή απλά δεν βοηθάει τον όποιο διάλογο. Και τούτο διότι μόνο σαν υπερβολή μπορεί να χαρακτηριστεί τόσο μένος και εμπάθεια από ευκατάστατους ανθρώπους για άλλους ευκατάστατους οι οποίοι συμβαίνει να είναι επιτυχημένοι στον επιχειρηματικό στίβο αντί στην πολιτική.

Και δεν τον βοηθάει η υπερβολή το διάλογο διότι πολύς κόσμος που ακούει αυτές τις κατηγορίες έχει πάει ή έχει σπουδάσει στο εξωτερικό, δουλεύει ως επί το πλείστον σε ιδιωτικές εταιρείες σαν κι' αυτές που λοιδορούνται από τα παραπάνω λόγια, εφόσον και να ήθελε να δουλέψει στο δημόσιο, το κράτος χρεωκόπησε από το συνεχές ξεχείλωμα του.

Ένας κόσμος που μιλάει Αγγλικά και ενημερώνεται, σερφάρει στο Ιντερνετ, και είναι εκείνος που γεμίζει το μώλλ, θαυμάζει έστω και απέξω τα νέα ολυμπιακά στάδια ή τους υπέροχους ουρανοξύστες της κατά τα άλλα "υπανάπτυκτης" πλην όμως "γραφικής" όπως θα μας βόλευε Κωνσταντινούπολης, όταν κατά χιλιάδες πηγαίνει εκεί Χριστούγεννα και Πάσχα.

Ένας κόσμος που τον νοιάζει τι γίνεται στη γειτονιά του, τον νοιάζει αν θα έχει πράσινο και ελεύθερους χώρους στο περιβάλλον του, θα ήθελε ενδεχόμενα να κάνει κάτι γι' αυτό, τον ενοχλεί όμως βάναυσα η συνεχής ποδηγέτηση από ορισμένους πολιτικούς χώρους -όποιοι και αν είναι- ιδίως σε θέματα περιβάλλοντος που ΚΑΜΜΙΑ μα ΚΑΜΜΙΑ παράταξη εξουσίας ή έστω και ιδεολογικός χώρος δεν δικαιούται ευσήμων για την διαχείριση τους.

Και ενδεχομένως ο κόσμος αυτός γνωρίζει, όπως το γνωρίζει σίγουρα καλύτερα και ο κος Τσίπρας ως ειδικός, ότι την Αθήνα δεν την κατέστρεψαν οι καπιταλιστικοί ουρανοξύστες από τους μεγαλοκατασκευαστές οι οποίοι στο κάτω-κάτω ποτέ δεν χτίστηκαν στην Αθήνα πλην κάποιων εξαιρέσεων (δεν πρόκαμαν που έλεγε και μια ψυχή Θεός σχωρέσ'τη -από συγγενή ιδεολογικά χώρο προς τον κο Τσίπρα), αλλά οι μικροεργολάβοι και της δεξιάς και της αριστεράς εφόσον, το μεγαλύτερο μέρος της πόλης αποτελείται από τα κλασικά τσιμεντένια και πανάσχημα πενταώροφα κουτιά τα οποία δεν αφήνουν χώρο έτσι όπως είναι κολλημένα το ένα δίπλα στο άλλο.

Σίγουρα τα πράγματα δεν είναι απλά. Ας μιλήσουμε για παράδειγμα για την πρόσφατη τραγωδία που μας έπληξε με τις πυρκαγιές απ' άκρου εις άκρον στην Ελλάδα, αλλά και στην Αθήνα όπου οι τρεις καλύτερα φυλασσόμενοι -υποτίθεται- περιαστικοί δρυμοί της πόλης μας παραδόθηκαν σταδιακά στις φλόγες. ελέω της ανικανότητας των κυβερνώντων και της προϊούσας διάλυσης του κρατικού μηχανισμού για την οποία μεγάλο μέρος φέρει και ο μαξιμαλιστικός λαϊκισμός των προκατόχων του κου Τσίπρα. Μεγάλη η απώλεια και ο γράφων ζει σε προάστιο στις υπώρειες του Υμηττού και την βιώνει ΚΑΘΕ ΜΕΡΑ.

Ναι, πονέσαμε, ματώσαμε, κλάψαμε όταν κάηκαν τα βουνά της Αττικής μας. Δυστυχώς όμως δεν μπορούμε ένεκα αυτού να τα σταματήσουμε όλα μέχρις ότου τα βουνά ξαναπρασινίσουν, όπως ακούστηκε -όπως αναμενόταν άλλωστε- από τους μαξιμαλιστές λαϊκιστές του αρνητισμού. Γύρω μας άλλες πόλεις -η Σόφια, το Βελιγράδι, η απίστευτη Κωνσταντινούπολη, ακόμα και τα... Τίρανα, αναγεννιούνται. Όχι με απαγορεύσεις αλλά με ισορροπημένες ενέργειες ανάπτυξης. Σιγά-σιγά. Με κατεδαφίσεις αυθαιρέτων και ακαλαίσθητων κτιρίων, αναπαλαιώσεις, πυκνώσεις και αραιώσεις, με φυτεύσεις και συντονισμένες δράσεις. Όχι όμως μόνο με απαγορεύσεις και περίεργους ασφυκτικούς νόμους όπου καταλήγουν όλα να επιτρέπονται αρκεί να μην υπερβαίνουν ένα ορισμένο ύψος και τα πάντα να γίνονται εκτός από πάρκα, αλλά για αυτό να φταίνε οι ανύπαρκτοι ουρανοξύστες... Και φυσικά, παρά την ύπαρξη τόσων συνασπισμένων αμυντόρων του περιβάλλοντος το πράσινο αστικό και περιαστικό, κατά περίεργο και... μαγικό τρόπο, να... μειώνεται αντί να αυξάνεται.

Για αυτό το λόγο θα μπορούσε ο κος Τσίπρας με τη μόρφωση του, την ειδίκευση του, την εμπειρία του και την επιρροή του να παρέμβει για να εξηγήσει στο όντως ευαίσθητο κομμάτι της κοινωνίας το οποίο τον εμπιστεύεται, ότι οι πόλεις εξελίσσονται με ανατάξεις και όχι με απαγορεύσεις. Ότι ενδεχόμενα για να μη μείνει στάσιμη η πόλη και μαραζώσει θα υπάρξουν πυκνώσεις σε ορισμένα επιλεγμένα σημεία ώστε η πόλη να αποκτήσει νέους οικονομικούς πόλους - και γιατί όχι ουρανοξύστες, όπως σε άλλα σημεία θα υπάρξουν κατεδαφίσεις κτιρίων και φυτεύσεις;

Μπορεί ο κος Τσίπρας να κάνει την υπέρβαση και να παρουσιάσει ρεαλιστικές προτάσεις και όχι μόνον αρνήσεις, όπως δυστυχώς πολλοί άλλοι από τον χώρο στον οποίο ανήκει καθώς και και από άλλους όμορους πολιτικά χώρους κατά το παρελθόν έκαναν; Μπορεί να εμφυσήσει ένα νέο είδους ανθρωπισμού στην αριστερά όπου μέσα στους κοινωνικούς αγώνες θα συνυπάρχει και η απαίτηση για μια άλλη, ανώτερη αισθητική ανάτασης στο αστικό περιβάλλον από αυτή του μικροεργολάβου και του "διαμπερούς" που στα μουλωχτά κατατρώει ελεύθερους χώρους, πεδιάδες αιγιαλούς και βουνοκορφές αλλά κανείς δε μιλάει; Να εξηγήσει ότι η ηθική δεν έχει σχέση με μεγέθη (ψηλό=κακό, κοντό=καλό) αλλά με αξίες;

Μπορεί λοιπόν ο κος Τσίπρας την επόμενη φορά που θα ξαναδιαφανεί αυτή η τάση των ψηφοφόρων του προς τον αρνητισμό που ενδεχόμενα μπορεί να ενοχλεί ακόμα και τον ίδιο που προφανώς έχει ταξιδέψει και έχει δει πως έχουν τα πράγματα αλλού, να μην μιλήσει σαν λαϊκιστής αλλά σαν οραματιστής όπως πιθανότατα είναι εφόσον είναι ένας νέος και μορφωμένος άνθρωπος;

Αν το κάνει, θα έχει ανοίξει μια νέα τομή όχι μόνον στην αστική μας πραγματικότητα αλλά και σε βαθύτερα επίπεδα προβληματισμού πέρα από απλές αστικές αναζητήσεις. Αν όχι, κάποια στιγμή ο πληροφορημένος κόσμος που τώρα τον στηρίζει θα αναζητήσει άλλη πολιτική στέγη όπου εκτός από την στρατευμένη καταγγελία θα υπάρχουν και βιώσιμες προτάσεις ουσίας.

...και όπως σε πολλά άλλα πράγματα, έτσι και στην δίπλα φωτογραφία, πράγματι, ένας καλύτερος κόσμος είναι εφικτός

...σαν αστική πραγματικότητα...

Προς το παρόν όμως μόνον από την άλλη πλευρά του Αιγαίου...

...και προς πληροφόρηση σας, αυτή είναι η... κολασμένη παραγκούπολη της κοιλάδας Dikmen στην Άγκυρα. (Πηγή: WoWTurkey.com )

Η Αθήνα και η ανάγκη δημιουργίας νέου οικονομικού κέντρου

2008-02-12T01:22:00.000+02:00

Η Αθήνα, μια πόλη 5.000.000 ανθρώπων, στην Ελλάδα του 2008 σφύζει από εμπορική, και οικονομική ζωή. Η οικονομία της χώρας, όσον αφορά το εμπορικό επίπεδο, είναι πλέον μετρίσιμη δύναμη, τόσο στα Βαλκάνια όσο και στην υπόλοιπη Ευρώπη. Ακόμα όμως και με τη ραγδαία ανάπτυξη της οικονομίας, η Αθήνα, και κατ’ επέκταση, ολόκληρη η Ελλάδα, έχει κολλήσει την ¨ανάπτυξή¨ της στα επιβαρυμένα, και ίσως άσχημα (περισσότερο για την Αθήνα) οικονομικά κέντρα των 2 μεγαλουπόλεων της χώρας. Η πλατεία Ομονοίας, μόνο με οικονομικό κέντρο δεν μοιάζει, παρά με κέντρο διακίνησης και χρήσης ναρκωτικών η πιάτσα για ιερόδουλες και ζιγκολό. Η Ομόνοια συσσωρεύει τεράστιες μάζες κόσμου, κάθε μέρα, προκαλώντας έτσι τεράστιο κυκλοφοριακό πρόβλημα σε ολόκληρο το κέντρο της πόλης, με αποτελέσματα μεταξύ άλλων, και στην αξιοπιστία των αστικών συγκοινωνιών, που διέρχονται από το κέντρο της πόλης μεταξύ των προαστίων. Από την άλλη, το όριο δόμησης, στα 27 μέτρα, αναγκάζει την πόλη στην οριζόντια επέκταση της. Λόγω της ανυπαρξίας ελεύθερων χώρων το οικονομικό ¨κέντρο¨ έχει πλέον ξεπεράσει τα όρια του κέντρου, και έχει εξαπλωθεί διάσπαρτα -και εντελώς άναρχα, για να λέμε την αλήθεια- σε ολόκληρο το λεκανοπέδιο της Αττικής, καταδικάζοντας έτσι και ολόκληρο τον αστικό ιστό, σε οριζόντια ανάπτυξη. Και όλα αυτά την ώρα που η Αθήνα ξεχειλίζει από τις τρύπες των μεσογείων, και των βορείων προαστίων και μετατρέπεται σε έναν τσιμεντένιο εμετό.

Η μοναδική και σωτήρια λύση, λοιπόν, είναι η δημιουργία ενός νέου οικονομικού και διοικητικού κέντρου, εκτός του κέντρου της Αθήνας, με εμπορικά καταστήματα, ξενοδοχεία, γραφεία, υπουργεία και κεντρικά γραφεία κρατικών επιχειρήσεων, που μέχρι σήμερα στεγάζονται σε χιλιάδες διάσπαρτα κτίρια.
Η δημιουργία ενός τέτοιου κέντρου, θα αποδεσμεύσει, εκατοντάδες στρέμματα στο κέντρο της πόλης, αφήνοντας έτσι ελεύθερους χώρους, για τη δημιουργία εκτάσεων πρασίνου. Θα το ελαφρύνει επίσης από την κυκλοφοριακή συμφόρηση, και τα συχνά καθημερινά μποτιλιαρίσματα, που εξαπλώνονται πολλές φορές εκτός των ορίων του. Για να μην δημιουργηθεί λοιπόν, μία ακόμα βρώμικη Ομόνοια, με στενούς δρόμους, χωρίς πεζοδρόμια, χωρίς πράσινο και με τεράστιο κυκλοφοριακό πρόβλημα, επιβάλλεται η κατακόρυφη ανάπτυξη.

Τα στενά μυαλά, αν όχι όλων, έστω κάποιων πολιτικών, μερικών επιχειρηματιών, και της πλειοψηφίας κολλημένων αρχιτεκτόνων, κράτησαν την Ελλάδα μακριά από τέτοιες, κατά πολλούς, ανισσόροπες ιδέες. Δυστυχώς η νοοτροπία της υψοφοβίας, πέρασε και στον Έλληνα, την ίδια ώρα που στην Ευρώπη, επικρατεί κατασκευαστικός οργασμός. Ακόμα και σε οικονομικά υπανάπτυκτες ή αναπτυσσόμενες χώρες βλ. Βαλκάνια, η κατασκευή υψηλών κτιρίων, είναι κάτι πολύ φυσιολογικό και απόλυτα εφικτό. Τα οικονομικά κέντρα εκτός κέντρου, σε πόλεις της Ευρώπης είναι πολλά, με πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα, αυτό της la defense στο Παρίσι, αρκετά χιλιόμετρα μακριά από το ιστορικό κέντρο της πόλης.

Τέτοια σημεία στην Αθηνά υπάρχουν, και προσφέρονται, για τη δημιουργία ενός οικονομικού κέντρου. Το Μαρούσι είναι μία περιοχή με μεγάλες ανοικοδόμητες εκτάσεις κατά μήκος της Αττικής οδού, και ιδιαίτερα, στην περιοχή γύρω από τον κόμβο της με τη λεωφόρο Κηφισιάς. Χάρη στην μορφολογία του εδάφους, η ακρόπολη σταματάει να είναι ορατή από το σημείο των Αμπελοκήπων και βόρεια. Αυτό επιτρέπει την ανέγερση ψηλών κτηρίων στην περιοχή, χωρίς να παρεμβάλλεται το τοπίο από τον Ιερό βράχο. Η περιοχή είναι επίσης εύκολα προσβάσιμη με αυτοκίνητο και λεωφορείο, και σε μερικά χρόνια, και με την κατασκευή της γραμμής 4 του μετρό. Ένα άλλο σημείο που προσφέρεται για τη δημιουργία ενός τέτοιου κέντρου, είναι το παλιό αεροδρόμιο στο Ελληνικό. Με κάτι λιγότερο από 10 χιλιόμετρα απόσταση από το κέντρο, και με τεράστιες εκτάσεις, πρόσφορες προς δόμηση, το Ελληνικό είναι μία αμφισβητούμενη από πολλούς λύση, λόγω της επιθυμίας, για δημιουργία μητροπολιτικού πάρκου. Ένα πάρκο 3000 στρεμμάτων με ένα συγκρότημα ουρανοξυστών στο κέντρο του, θα μπορούσε να είναι μία λύση. Έτσι κι αλλιώς ένα τέτοιο τεράστιο πάρκο, θα χρειαστεί κάτι ενδιαφέρον στο κέντρο του για να μπορέσει να ¨πατηθεί¨ μέχρι εκεί. Αλλιώς γίνεται μια τεράστια επιχείρηση διακίνησης ναρκωτικών, η απλά θα λειτουργεί ως ¨ψωνιστήρι¨ που δεν θα μπορεί καν να συντηρηθεί. Άλλα σημεία όπως ο Ελαιώνας και ο Κεραμεικός είναι επίσης ανοιχτά για την ανέγερση ψηλών κτιρίων, με το πρόβλημα όμως της κοντινής τους απόστασης από την ακρόπολη.

Η δημιουργία ενός νέου οικονομικού και διοικητικού κέντρου ουρανοξυστών στην Αθήνα, είναι μια επιτακτική ανάγκη, που θα λύσει πολλά προβλήματα. Δε θέλει τίποτα. Λίγο μυαλό, κι ένα μικρό μπάμ αρκεί, και η αλυσιδωτή αντίδραση θα κάνει καλά τη δουλειά της…

Το μετέωρο πέταγμα της νέας πεταλούδας και οι ουρανοξύστες στην Αθήνα

2008-02-10T22:30:00.001+02:00

Ένας επιστημονικός μύθος που έχει αρχίσει και παλιώνει λέει πως το πέταγμα μιας πεταλούδας μπορεί να είναι η απαρχή για ένα καταστροφικό τυφώνα μήνες μετά. Η, σύμφωνα με άλλες new age δοξασίες, τίποτα δεν μπορεί να σταματήσει μια ιδέα της οποίας ο καιρός έχει φτάσει.

Η αλήθεια είναι πως δεν ξέρω αν τα παραπάνω συμβαίνουν, εφόσον ούτε έντομο είμαι, ούτε μαθηματικός της θεωρίας του χάους, ούτε διπλωματούχος φιλόσοφος. Φαίνεται όμως ότι για πολλά πράγματα κάποια στιγμή φτάνει η ώρα της ωρίμανσης. Τότε που ακόμα και ο αέρας που αναπνέουμε αλλάζει μυρωδιά και γίνεται άνεμος αλλαγής. Τότε που ετερόκλητοι άνθρωποι συγκλίνουν στο να κάνουν το πρώτο βήμα για κάτι που τους ξεπερνά αλλά το ξέρουν, μέσα από ώρες σιωπής για το φόβο της λοιδορίας των πολλών, μοναχικής αφοσίωσης, αναμονής, το ξέρουν πως έφτασε η ώρα, συγκλίνουν οι δυνάμεις του σύμπαντος, ή απλά οι συγκυρίες, όπως θέλετε ερμηνεύστε το, και επιτέλους κάτι αλλάζει.

Είμαστε μια ομάδα νέων σε ηλικία ανθρώπων (ή ίσως όχι και τόσο νέων στην περίπτωση μου), οι οποίοι εδώ και πολύ καιρό ασχολούμαστε με την ιδέα της κατασκευής ψηλών κτιρίων στην Αθήνα μας αλλά και σε μεγάλες πόλεις της Ελλάδας μας, όπου αυτό είναι εφικτό.

Γνωρίζουμε πως παρά την παραπληροφόρηση και την οργανωμένη αρνητική δημοσιότητα -για λόγους που θα αναλυθούν και εδώ αργότερα, όρεξη να' χουμε, πως ψηλά κτίρια χτίζονται σε πολλές χώρες στον κόσμο, σε πόλεις που λόγω της ιστορίας τους και σύμφωνα με την επίσημη εκδοχή της σχετικής προπαγάνδας στην Ελλάδα δεν θα' πρεπε να χτίζονται (πχ. Παρίσι, Λονδίνο), σε πόλεις που λόγω της αρχιτεκτονικής τους δεν θα' πρεπε να χτίζονται (πχ Πράγα), λόγω του μεγέθους τους και της μικρής τους σημασίας στον παγκόσμιο χάρτη και πάλι σύμφωνα με τις καθιερωμένες αντιλήψεις στην Ελλάδα δεν θα' πρεπε να χτίζονται (πχ Πρίστινα, Σεράγεβο - ακόμα δεν ξέθαψαν τις νάρκες τους- ή Μπρατισλάβα -καλά που πέφτει αυτή στο χάρτη; ) και πάει λέγοντας.

Πέρα από τα παραπάνω όμως, και πάλι αντίθετα με τις εν Ελλάδι κυριαρχούσες δοξασίες, ουρανοξύστες χτίζονται και σε πόλεις που είναι πάνω σε σεισμογενείς ζώνες (Ταϊπέι στην Ταϊβάν, και φυσικά Τόκιο και Λος Άντζελες), πόλεις με ασταθή εδάφη, πόλεις στη μέση του πουθενά (πχ Ντουμπάι-εκεί να δείτε τι γίνεται). Πόλεις που ακούμε το όνομα τους και μας ξεφεύγει ένα ειρωνικό χαμόγελο (έχετε πάει στα Τίρανα τώρα τελευταία; ) και φυσικά , πόλεις που ανήκουν σε προαιώνιους εχθρούς (με η χωρίς εισαγωγικά) που "πάλι με χρόνια με καιρούς πάλι δικές μας θα' ναι" αλλά αλλάζουν με ιλιγγιώδη ταχύτητα κάνοντας την Αθήνα σε ορισμένα σημεία τους να μοιάζει με καταφρονεμένη κωμόπολη, ναι, την "ολυμπιακή" Αθήνα που τόσο λατρέψαμε για ένα μήνα τότε εκεί το 2004, μέχρις ότου νοιώσαμε πάλι σαν πολίτες και κάτοικοί της ότι με το που τελείωσαν οι αγώνες ότι πέρασε η περίοδος της χάριτος και της χαράς και άντε τώρα πάλι "τα κεφάλια μέσα".

Σκοπός του αδιαμόρφωτου αυτού βήματος τη στιγμή που γράφονται αυτές οι γραμμές είναι να περάσουμε σε όλους τους φίλους μας και μελλοντικούς αναγνώστες την αγωνία μας για την έλλειψη προοπτικής μιας αστικής ανάτασης στην Αθήνα μας τα χρόνια που έρχονται. Ναι, σίγουρα θα γίνουν κάποια κτίρια πολιτισμού. Σίγουρα θα γίνουν κάποια ευμεγέθη εμπορικά κέντρα και γήπεδα, αλλά, και το λέω μετά λόγου γνώσεως, αυτά είναι ψίχουλα και ατελή ψήγματα μπροστά στην ΚΟΣΜΟΓΟΝΊΑ που λαμβάνει χώρα σε άλλες πόλεις και ναι, ακόμα και σε αυτή που "πάλι με χρόνια με καιρούς, πάλι δικιά μας θα 'ναι".

Αλλά εκτός από τις αστικές μας αναζητήσεις, και εφόσον αυτό το αρχικό βήμα εξελιχθεί, ενδεχόμενα πολλοί από εσάς έρθετε μαζί μας όχι μόνο για τους ουρανοξύστες (τζίιιιζζζζ η κακιά η λέξη, το απόλυτο ταμπού της σύγχρονης Ελληνικής πραγματικότητας) που θα θέλαμε να δούμε υπό όρους σε κάποιες περιοχές της ευρύτερης περιοχής της Αθήνας (αλλά και του Πειραιά και της Θεσσαλονίκης και σε άλλες πόλεις- ενδεχόμενα) αλλά γιατί ίσως θα διαπιστώσετε ότι πίσω από την υψιπετή ενατένιση της αστικής πραγματικότητας της Αθήνας, είμαστε απλά ονειρονάυτες και οραματιστές, είμαστε αγναντευτές που έκαστος βιώνει τον προσωπικό του αγώνα επιβίωσης αντιπαλεύοντας τον δαίμονα του εαυτού του. Πως η πυρετώδης γραφή μερικών από μας είναι απλά ένα ξόρκι για τις αγωνίες μας, μια αγωνιώδης προσπάθεια να ανασάνουμε στην πνιγηρή πραγματικότητα των που κάποιοι μας έχουν επιβάλλει σαν την μόνη εφικτή γύρω μας.

Ίσως απλά να είμαστε κάποιοι αλλοπαρμένοι που πιστεύουν στη δύναμη του πρώτου φτερουγίσματος της Νέας Πεταλούδας, στη μαγεία εκείνου του πρώτου εύθραυστου χτυπήματος των φτερών της, εκείνου που επιστήμονες και ονειρευτές μαζί μας λένε ότι χτίζει και γκρεμίζει κόσμους, ότι στροβιλίζει τη μαγεία του απείρου πλαταγίζοντας στην αρχή αδέξια τα φτερά της ξεφεύγοντας για πρώτη φορά από το κουκούλι της, τη μέχρι τότε φυλακή της, πετώντας προς την ελευθερία.

Ας αρχίσει λοιπόν το φτερούγισμα της αναζήτησης προς τα πάνω, ψηλότερα.

Και όπου μας βγάλει…

2006-09-21T22:25:00.000+03:00

Αρχίζουμε...